غدير در سيره حضرت معصومه سلام الله عليها
مشخصات كتاب:
سرشناسه:مركز تخصصي غديرستان كوثر نبي (ص)
عنوان و نام پديدآور:غدير در سيره حضرت معصومه سلام الله عليها/مركز تخصصي غديرستان كوثر نبي (ص)/محمدرضا شريفي
مشخصات ظاهري:نرم افزار تلفن همراه و رايانه
موضوع: غدير - حضرت معصومه س

غدیر در سیره حضرت معصومه سلام الله علیها
مشخصات کتاب
سرشناسه:مرکز تخصصی غدیرستان کوثر نبی (ص)
عنوان و نام پدیدآور:غدیر در سیره حضرت معصومه سلام الله علیها/مرکز تخصصی غدیرستان کوثر نبی (ص)/محمدرضا شریفی
مشخصات ظاهری:نرم افزار تلفن همراه و رایانه
موضوع: غدیر - حضرت معصومه س
ص: 1
تبلیغ غدیر
حضرت معصومه سلام الله علیها با الهام گرفتن از کلام پیامبر صلی الله علیه و آله در غدیرخم که فرمودند:ِ مَعَاشِرَ النَّاسِ إِنِّی أَدَعُهَا إِمَامَهً وَ وِرَاثَهً فِی عَقِبِی إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَهِ وَ قَدْ بَلَّغْتُ مَا أُمِرْتُ بِتَبْلِیغِهِ حُجَّهً عَلَی کُلِّ حَاضِرٍ وَ غَائِبٍ وَ عَلَی کُلِّ أَحَدٍ مِمَّنْ شَهِدَ أَوْ لَمْ یَشْهَدْ وُلِدَ أَوْ لَمْ یُولَدْ فَلْیُبَلِّغِ الْحَاضِرُ الْغَائِبَ وَ الْوَالِدُ الْوَلَدَ إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَه.
ای مردم، من امر خلافت را به عنوان امامت و وراثتِ آن در نسل خودم تا روز قیامت به ودیعه می سپارم، و من رسانیدم آنچه مأمور به ابلاغش بودم تا حجت باشد بر حاضر و غائب و بر همه ی کسانی که حضور دارند یا ندارند و به دنیا آمده اند یا نیامده اند پس حاضران به غائبان و پدران به فرزندان تا روز قیامت برسانند(1) به تبلیغ مسئله ولایت پرداختند و روایت ذیل را از مادر خود حضرت زهرا سلام الله علیها نقل نمودند.
حضرت فاطمه معصومه علیها السلام به نقل از حضرت فاطمه زهرا علیها السلام می فرماید: «اَنَسیتُمْ قَوْلَ رَسُولِ الله صلَّی الله علیهِ وَ آلِه یَوْمَ غَدیر خُمٍّ: مَنْ کُنْتُ مَوْلاَهُ فَعَلِیٌّ مَوْلاهُ، و قوله: اَنْتَ مِنِّی بِمَنْزِلَهِ هارونَ مِنْ موسی ؛آیا فراموش کردید فرمایش رسول خدا صلی الله علیه و آله را در روز غدیر؟ که فرمود: هر کس من مولای اویم، علی علیه السلام نیز مولای اوست و [آیا فراموش کردید این سخن حضرت را که ]فرمود: [یا علی ]نسبت تو به من همانند هارون به موسی علیه السلام است.(2)
و این درسی است برای زن ومرد،دختر وپسر،پیر و جوان ما که با سرمشق گرفتن از حضرت معصومه سلام الله علیها به هر نحوی که در توان داریم امر امامت را احیاء نماییم.
1-الإحتجاج علی أهل اللجاج (للطبرسی)، ج 1، ص: 62
2- عوالم العلوم و المعارف والأحوال-الإمام علی بن أبی طالب علیهما السلام، حدیث الغدیر، ص: 121
اشتیاق دیدار برادر و وارث غدیر
انگیزه ظاهری این سفر اشتیاق دیدار برادر و وارث غدیر بود، ولی گفته می شود که این سفر به دعوت رسمی امام رضا علیه السلام انجام گرفته است..
حضرت امام رضا علیه السلام نامه ای خطاب به حضرت معصومه علیها السلام مرقوم فرموده، و آن را توسط یکی از غلامانش به مدینه منوره ارسال فرموده است.
امام هشتم به غلام دستور داد که در هیچ منزلی توقف نکند، تا در اندک زمان ممکن آن نامه را به مدینه منوره برساند.
آنگاه آدرس خانه حضرت موسی بن جعفرعلیه السلام را برای او بیان فرمود تا از کسی آدرس نپرسد.
غلام خود را به مدینه رسانید و نامه را به خدمت حضرت فاطمه معصومه علیها السلام تسلیم نمود.
حضرت معصومه علیها السلام به مجرد رسیدن نامه امام هشتم علیه السلام خود را آماده سفر نمود.(1)
بانوی بافضیلتی که در سراپرده عصمت در تحت نظارت مستقیم امام کاظم و امام رضا علیهما السلام تربیت شده، هرگز بدون همراهان واجد شرائط به مسافرت طول و دراز مدینه تا مرو آن هم با وسائل آن روز و ناامنی جاده ها، تن نمی داد.
و لذا از برادران و برادر زادگان هر کدام را که آماده سفر به ایران بودند، گرد آورد و به این سفر پر مخاطره به خاطر دیدار برادر اقدام نمود.در این سفر پنج تن از برادران حضرت معصومه علیها السلام، به نامهای: فضل، جعفر، هادی، قاسم و زید، و تعدادی از برادر زادگان، و تنی چند از غلامان و کنیزان، آن حضرت را همراهی می کردند.رنج سفر را با وسائل بسیار سخت آن روز، هر چه بود تحمل کردند تا به شهر ساوه رسیدند.
ص: 2
مردمان شهر ساوه در زمان ما از شیعیان شیفته و موالیان پاک باخته خاندان عصمت و طهارت هستند، ولی در آن ایام از دشمنان سرسخت اهلبیت بودند. از این رو هنگامی که موکب حضرت معصومه علیها السلام و همراهانش به ساوه رسید، مردم ساوه به آن ها حمله ور شدند و جنگ سختی درگرفت و همه برادران و برادرزادگان حضرت معصومه علیها السلام به شهادت رسیدند.هنگامی که حضرت معصومه علیها السلام _ آن کانون مهر و صفا _ جسدهای غرفه به خون و پیکرهای قطعه قطعه شده 23 تن از عزیزان خود را نقش بر زمین دید، به شدت محزون شد و در اثر این مصائب جانکاه به شدت بیمار گردید.(2)
اهالی قم از روز نخست با محبت خاندان عصمت و طهارت علیهم السلام خو گرفته بودند و اسلام را از اول همراه با ولایت امیرمؤمنان علیه السلام پذیرفته بودند و هرگز در برابر غاصبان فدک خضوع نکرده بودند، هنگامی که از این فاجعه دلخراش آگاه شدند، به ساوه رفتند و حضرت معصومه علیها السلام را با احترام تمام به قم آوردند.
بر اساس تاریخی که ما برگزیدیم، روز 23 ربیع الاول 201 ه_ . کجاوه حامل حضرت معصومه علیها السلام در میان استقبال پرشور مردم قم وارد این سرزمین شد.
موسی بن خزرج بزرگ اشعری های قم، شخصاً زمام ناقه را به دوش می کشید و عده فراوانی پیاده و سواره گرداگرد کجاوه در حرکت بودند، تا در محلی که امروز میدان میر نامیده می شود، ناقه حامل آن حضرت زانو به زمین زد، و این افتخار بزرگ نصیب موسی بن خزرج شد که هفده روز میزبان کریمه اهلبیت باشد.
ص: 3
بانوان با فضیلت قم دسته دسته به دیدار آن بانوی مجلله می شتافتند و او را در سوک عزیزان از دست رفته اش تسلیت می دادند.خانه موسی بن خزرج به احترام اقامت هفده روزه آن حضرت به صورت مدرسه درآمد و به مدرسه ستیه (مدرسه خانم) موسوم گردید.
محراب عبادت آن حضرت نیز در رو به روی درب ورودی مدرسه تا به امروز محافظت شده، در طول تاریخ به عنوان:بیت النور شهرت یافته، و همواره به عنوان عبادتگاه آن حضرت، زیارتگاه خاص و عام بود.
1-من لایحضره الخطیب: ج 4ص 461
2-زندگانی کریمه اهل بیت علیها السلام،علی اکبر مهدی پور، جزء11 ص 1 به نقل از ریاض الأنساب: ص 201 و حیاه الست: ص 5.
زندگی نامه
ولادت
حضرت فاطمه معصومه علیها السلام در اوّل ذیقعده سال 173 ه . ق در مدینه چشم به جهان گشود.(1)
ذی القعده شد و بهار ایران آمد در مشهد و قم دو گنج پنهان آمد
در روز یکم کریمه آل رسول در یازدهم شاه خراسان آمد
(1)مستدرک سفینهالبحار،آیت الله نمازی، ج 8 ، ص 257.
شرافت خانوادگی
حضرت فاطمه معصومه علیها السلام دوران کودکی را در دامن پاک صمیمی و مبارک پدر و مادری شایسته رشد کرد. پدری مانند حضرت امام موسی بن جعفر، مادری چونان نجمه خاتون و برادری چون علی بن موسی الرضا علیهم السلام خانواده ای را سامان داده بودند و فضایی از دانش، وارستگی، صمیمیت، صفا، پاکی و لبریز از دیگر فضیلت های اخلاقی و انسانی، در آن آفریده بودند که در آن خانواده همه شرایط و زمینه ها برای ساخته شدن فراهم بود.
ص: 4
پدر
پدر بزرگوار آن حضرت، موسی بن جعفر علیهما السلام ،هفتمین حجت خدا و امام عظیم الشأن و بی بدیل شیعیان است. در زیارت نامه آن حضرت می خوانیم: السلام علیک یا بنت موسی بن جعفر...
مفاتیح الجنان،زیارت حضرت معصومه سلام الله علیها
مادر
طبری در دلایل الامامه، نجمه خاتون را مادر ایشان دانسته است.(1)
به اعتقاد برخی، مسافرت ایشان به ایران برای زیارت حضرت رضا علیه السلام نشانگر آن است که مادر حضرت رضا و حضرت معصومه علیهماالسلام نیز یکی است؛ بدین سان مادر ایشان بانوی با فضیلت، وارسته و ارجمند، نجمه خاتون است.
نجمه خاتون مادر آن حضرت از زنان ارجمند، پر فضیلت و کم نظیر تاریخ است و در مقام و منزلت ایشان همین بس که دامنی پاک و بستری در خور و شایسته بود برای تولد و رشد حضرت ثامن الحجج علیه السلام و دختری همانند فاطمه معصومه علیها السلام.
1-دلایل الامامه، ص 309
رحلت
حضرت معصومه علیه السلام مدت هفده روز در خانه موسی بن خزرج به حال بیمار و رنجور به عبادت پرداخت و سرانجام روز دهم ربیع الثانی 201 ه_ . پیش از آنکه دیدگان رمد کشیده اش با دیدار برادر روشن گردد، در دیار غربت و در میان اندوه فراوان رحلت نمود و شیعیان قم را در ماتم خود به سوگ نشاند.
در مورد سبب ارتحال و یا شهادت حضرت معصومه علیه السلام دو احتمال است:
1_ آلام و اسقام وارده بر قلب شریف آن حضرت در اثر مشاهده پیکرهای غرقه به خون 22 تن از همراهان خود که به دستور مأمون توسط مأموران او در شهرستان ساوه به شهادت رسیده بودند.
ص: 5
2_ زهرجفا به دستور مأمون، توسط مأموران امنیتی در ساوه.(1)
صاحب تاریخ قم نقل نموده که: حدیث کرد مرا حسین بن علیّ بن بابویه، از محمّد بن حسن بن ولید که: چون فاطمه علیها السّلام وفات کرد او را غسل دادند و کفن کردند و حرکت دادند او را و بردند به بابلان و گذاشتند او را نزدیک سردابی که برای او کنده بودند.پس آل سعد با هم گفتگو کردند که کیست داخل سرداب شود و جنازه بی بی را دفن نماید، بعد از گفتگوها رأی ایشان بر آن قرار گرفت که خادمی بود از برای ایشان به غایت پیر که نامش قادر بوده، و مرد صالحی بوده، او متصدّی دفن شود.
چون فرستادند عقب آن شیخ صالح دیدند دو نفر سوار که دهان خود را بسته بودند به لثام، به تعجیل تمام از جانب رمله (یعنی ریگزار) پیدا شدند، چون نزدیک جنازه رسیدند پیاده شدند و نماز بر آن مخدّره خواندند و داخل در سرداب شدند و او را دفن کردند و بیرون آمدند و سوار گشتند و رفتند و کسی نفهمید که ایشان چه کس بودند.
در روایت آمده که موسی بن خزرج بر سر قبر آن مخدّره سقفی از بوریا بنا کرد تا آن که حضرت زینب دختر حضرت جواد علیه السّلام قبّه ای بنا کرد بر روی قبر، و محراب نماز فاطمه علیها السّلام در خانه موسی بن خزرج هنوز موجود است.
شیخ عباس قمی گوید: در زمان ما نیز آن محراب مبارک موجود است و آن واقع است در محلّه میدان میر و معروف است به ستیّه. یعنی معروف به ستّی، و ستّی به معنی خانم و بی بی است.(2)
ص: 6
1-زندگانی کریمه اهل بیت علیها السلام،علی اکبر مهدی پور، جزء11 ص 1
2-منتهی الآمال فی تواریخ النبی و الآل علیهم السلام(فارسی)، ج 3، ص: 1582
فضائل
مقام شفاعت
الشفاعه: کلام الشفیع للملک فی حاجه یسألها لغیره...و هی السؤال فی التجاوز عن الذنوب والجرائم ،شفاعت در لغت به معنای آن است که کسی در نزد مَلِک و یا بزرگی حاجتی را برای دیگری درخواست نماید و در واقع، به معنای واسطه شدن برای در خواست بخشایش گناهان و جرایم دیگری می باشد.(1)
شفاعت مقامی است که به دلالت آیات قرآن، نصیب هر کسی نمی شود: وَاتَّقُوا یَوْماً لا تَجْزِی نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَیْئاً وَلاَ یُقبَلُ مِنْها شَفَاعهٌ ولاَ یُؤْخَذُ مِنْها عَدْلٌ وَلاَ هُم یُنصَرُون؛(2) و از آن روز بترسید که کسی به جای دیگری مجازات نمی شود و نه شفاعت او پذیرفته می شود و نه غرامت و بدل او قبول خواهد شد و نه یاری می شوند.
و تنها کسانی از موهبت شفاعت برخوردار می گردند و می توانند واسطه نجات دیگران شوند که اذن و اجازه الهی را تحصیل نموده باشند:مَا مِن شَفیعٍ اِلاَّ مِنْ بَعدِ اِذْنِهِ؛(3)
هیچ شفاعت کننده ای جز به اذن او وجود ندارد.
کریمه اهل بیت، فاطمه معصومه علیها السلام بانوی والا مقامی است که به تصریح روایات ائمه اطهار علیهم السلام از مقام شفاعت بهره مند است و می تواند نجات بخش محبان ولایت و شیعیان اهل معرفت از شعله های جانسوز دوزخ و تعالی بخش آنان به فراخنای روح فزای بهشت باشد.
گستره دایره شفاعت آن خاتون نسبت به همه شیعیان لایق که در پیش گویی صادق آل محمد علیهم السلام قبل از تولد حضرت معصومه علیها السلام و حتی پیش از میلاد پدر او، امام کاظم علیه السلام، بیان شده، خود نشانگر عظمت مقام معنوی آن بانو در نزد خدای رحمان است؛ امام صادق علیه السلام می فرماید:...تُقْبَضُ فیها امرأهٌ مِن ولدی اسمُها فاطمهُ بنتُ موسی و تَدْخُلُ بشفاعَتِها شِیعَتِی الجنَّهِ بِاَجْمعهم؛(4) زنی از فرزندان من در قم از دنیا می رود که نامش فاطمه دختر موسی است و تمامی شیعیان با شفاعت او داخل بهشت می شوند.
ص: 7
و همچنین در زیارت نامه ای که از علی بن موسی الرضا علیه السلام روایت شده، می خوانیم:یا فاطمهُ اشْفَعی لی فی الجَنَّهِ فَاِنَّ لَکِ عند الله شأناً مِنَ الشَّأنِ؛(5)ای فاطمه برای من در بهشت شفاعت کن! زیرا که در پیشگاه خداوند دارای مقام والایی هستی.
1-لسان العرب ج 8 ص 184
2-سوره بقره آیه 48
3-سوره یونس آیه 3
4-بحار الأنوار (ط - بیروت) ج 57 ص 228
5-بحار الأنوار (ط - بیروت) ج 99 ص 266
مقام صبر
زندگی کوتاه کریمه اهل بیت، حضرت معصومه سلام الله علیها نیز مشحون از دردها و رنجها و حوادث اندوهگین است که کمتر بانویی با سن و سال حضرتش تاب و تحمل آن را دارد. اسارت پدر و سپس از دست دادن او که به دستور خلیفه وقت، هارون الرشید و در زندان سندی ابن شاهک (در سال 183 ه .ق.) به شهادت رسید و آن گاه دوری از برادرش، امام علی بن موسی الرضا علیه السلام که به فرمان مأمون سفری تبعید گونه در سال 200 ه .ق. به آن حضرت تحمیل شد، غم و اندوه فراوانی را بر وجود آن بانوی جوان وارد آورده بود که به دنبال دریافت نامه برادر و امام عصر خود، تصمیم گرفت و در سال 201 ه .ق رنج سفر به دیار غربت را بر خود هموار نماید و به همراه پنج تن از برادران خود و تنی چند از برادرزادگان و غلامان و کنیزان، راه مرو رادر پیش بگیرد.(1)
اما چون در مسیر این سفر طولانی به شهر ساوه رسیدند، بنا به نقلی، عده ای از دشمنان اهل بیت علیه السلام به همراهی مأموران حکومتی به کاروان آن ودیعه الهی حمله نمودند و تعدادی از همراهان و برادران حضرت را به شهادت رساندند. سوز هجران امام رضا علیه السلام، سنگینی این واقعه غم انگیز و فشار اندوه از دست دادن همراهان به گونه ای بود که دختر موسی بن جعفر علیه السلام به سختی بیمار شد و به خادم خود فرمود: «مرا به شهر قم ببرید؛ زیرا از پدرم شنیدم که فرمود: شهر قم مرکز شیعیان ما می باشد».(2)
ص: 8
و بدین ترتیب، به سمت قم حرکت نمود، اما در ایام کوتاهی که پس از آن واقعه، چون شقایقی داغ دیده در برهوت خشک دنیا به سر برد، هرگز زبان به شکایت باز نکرد و جام صبر و شکیبایی را از کف نداد و با ظرفیت اقیانوس گونه خود تنها به راز و نیاز عاشقانه با معبود خویش پرداخت.
بنابراین، می توان گفت که سراسر حیات فاطمه معصومه علیها السلام در محنتکده عالم ملک تجلیگاه صبر و استقامت به همراه ثمرات روح فزای آن است؛ صبری که به بیان رسول ختمی مرتبت صلّی الله علیه و آله دارای اقسام سه گانه ذیل است:
الصبر ثلاثهٌ: صبرٌ عند المصیبه و صبرٌ علی الطاعه و صبر عن المعصیه.(3)
صبر در مصیبت و بلا، صبر بر طاعت و بندگی، صبر از معصیت و گناه و نتایج و ثمرات هر یک به ترتیب، رضا به قضای الهی، انس با حق، و تقوای نفس می باشد.
1-کریمه اهلبیت،مهدی پور، ص 172
2-ودیعه آل محمد ص 12
3- الکافی ج 2، ص 91 ح 15
صفت عالمه
صفت عالمه از جمله اوصافی است که برای حضرت فاطمه معصومه علیها السلام به کار رفته و نشانگر آن است که نهال وجود کریمه اهل بیت علیهم السلام از چشمه سار علوم و معارف پدر بزرگوار و برادر گرامی اش به بهترین وجه سیراب گشته است؛ به گونه ای که در کوتاه ترین زمان ممکن بدان درجه از رشد و کمال در علم و معرفت دینی رسید که نقل کرده اند:
روزی عده ای از شیعیان امام کاظم علیه السلام جهت دریافت پاسخ برای پرسشهای دینی خود به شهر مدینه رهسپار شدند، ولی چون آن حضرت در مسافرت بود و آنها ناگزیر به بازگشت بودند، به ناچار سؤالات خود را نوشتند و به افراد خانواده امام تحویل دادند تا در سفر بعد، جواب آنها را دریافت نمایند. زمان خداحافظی با تعجب دیدند که حضرت فاطمه معصومه علیها السلام (در حالی که تنها ده سال داشت) پاسخ پرسشهای آنان را نوشته است. هنگام مراجعت در بین راه با امام موسی بن جعفر علیه السلام ملاقات نمودند و ماجرا را به عرض ایشان رساندند. امام آن نوشته را از آنها گرفت و مطالعه نمود و چون پاسخها را درست یافت، لبخند رضایت بر لبانش نقش بست و سه بار فرمود: «فداها ابوها؛ پدرش به فدایش باد».
ص: 9
کریمه اهلبیت،مهدی پور، ص 64-63
تدفین توسط ولی خدا
حضرت معصومه اهل بیت علیها السلام پس از هفده روز عبادت و انس با معبود در شهر شیعه نشین قم و در منزل موسی بن خزرج، بزرگ خاندان اشعری، در اثر شدت بیماری به سوی فردوس برین رحلت نمود و به مصداق آیه َیا اَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّهُ ارْجِعِی اِلَی رَبِّکِ رَاضِیَهً مَرْضِیَهً(1) با نفسی مطمئنه، در حالی که راضی به قضای ربوبی و مرضیِ الهی بود به دیدار ربّ خویش شتافت،
بعد از وفات آن صفیّهالله، معصومه علیها السلام، شهر قم غرق در ماتم و غم شد. پیکر مقدس حضرتش را بعد از غسل و کفن به سوی قطعه زمینی به نام «بابلان» که متعلق به موسی بن خزرج بود، تشییع کردند؛ ولی به هنگام دفن، آل سعد بر سر کسب افتخار تدفین آن شفیعه روز جزا و ودیعه آل طه علیها السلام اختلاف نمودند و به گفتگو پرداختند و بالاخره تصمیم گرفتند، این کار را به پیرمرد صالحی به اسم قادر بسپارند.
مردم در انتظار آمدن آن پیرمرد مؤمن به سر می بردند که ناگاه دو سوار را دیدند، با روی پوشیده، از جانب ریگزار به سوی آنان می آیند. چون به نزدیک جنازه رسیدند، پیاده شدند و بر آن نماز خواندند و سپس پیکر حضرت معصومه علیها السلام را به داخل سردابی که از قبل مهیا شده بود، بردند و به خاک سپردند و بدون آنکه با کسی سخنی بگویند، بیرون آمده، سوار شدند و رفتند و کسی هم آنها را نشناخت.(2)
بنا به اظهار صاحب کتاب «تاریخ قم» محتمل است که یکی پدر بزرگوارش، موسی بن جعفر علیه السلام و دیگری برادر عالی قدرش، حضرت رضا علیه السلام بوده باشند؛ اما به هر حال، از جمله اولیای الهی بوده اند که خود دلالت بر منزلت والای کریمه اهل بیت، فاطمه معصومه علیها السلام و نهایت جلالت قدر وی دارد.
ص: 10
1-سوره فجر:آیه 27-28
2-تاریخ قم،حسن بن محمد قمی، ص 214
شرافت و قداست محل دفن
شهر قم و مدفن حضرت فاطمه معصومه علیها السلام نیز در روایات متعددی مورد ستایش قرار گرفته، و دارای شرافت و تقدس شمرده شده است؛ قداستی که قبل از حضور آن بانو علیها السلام به جهت حضور شیعیان دلباخته اهل بیت علیهم السلام و بندگان عارف و خالص خدای رحمان به وجود آمده است؛ چنان که در روایتی، امام کاظم علیه السلام قم را جایگاه آل پیامبر و پناهگاه پیروان آنها معرفی می نماید:
قُم عُشُّ آلِ مُحمدٍ و مَأْوَی شِیعَتِهِمْ؛(1)
قم آشیانه خاندان محمد صلّی الله علیه و آله و پناهگاه شیعیان آنهاست.
در روایت دیگری، امام صادق علیه السلام خاک قم را دارای ارزش و اعتبار والا می داند که جز به خاطر حضور ارادتمندان ائمه علیهم السلام نمی باشد:تُرْبَهُ قُم مُقَدَّسهٌ و اهلُها مِنَّا وَ نَحنُ مِنْهُمْ لا یُریدُهُمْ جَبّارٌ بِسُوءٍ اِلاَّ عُجِّلَتْ عُقُوبَتُه؛(2)
خاک قم مقدس است و اهل آن از ما هستند و ما از آنهاییم، هیچ جبّار و سرکشی اراده بدی به آنها نمی کند، مگر آنکه به زودی به کیفر خود می رسد.
امام هادی علیه السلام در بیان وجه تسمیه قم، آن را بخشی از سرزمین بیت المقدس به حساب آورده، می فرماید:انَّمَا سُمِّیَ قُمْ بِه لانَّه لَمّا وصلت السفینهُ الیه فی طوفان نوح علیه السلام قامت، و هو قِطعَهٌ مِنْ بَیْتِ المقدس؛(3)
همانا قم به این اسم نامیده شد، زیرا زمانی که کشتی در طوفان نوح علیه السلام به آن رسید، قیام کرد و آن قطعه ای از بیت المقدس می باشد.
ص: 11
این شرافت و قداست ارض قم با حضور شفیعه روز جزا، حضرت معصومه علیها السلام جلا و صفایی دیگر یافته؛ زیرا که چون صدف، مروارید گرانبهای بهشتی را در خود جای داده است.
حرم مطهر کریمه اهل بیت علیها السلام بسان کهربایی قوی است که شیفتگان ولایت را از گوشه و کنار دنیا به سوی هاله نورانی خویش جذب می کند و چون پروانگان عاشق به طواف شمع وجود خویش وا می دارد و دری از درهای بهشت جاودان را به سوی آنها می گشایدکه امام هشتم علیه السلام می فرمایند: اِنَّ للجَنَّهِ ثمانیهَ اَبْوَابٍ و لاَهلِ قُمّ وَاحِدٌ مِنْهَا،فَطُوبَی لَهُمْ، ثُمَّ طُوبَی لَهُمْ، ثُمَّ طُوبَی لَهُمْ.(4)
به درستی که برای بهشت هشت در است و یکی از آنهابرای اهل قم می باشد، پس خوشا به حال آنها، و خوشا به حال آنها، و خوشا به حال آنها.
1-بحارالانوار ج 57 ص 214 ح 31
2-بحارالانوار ج 57 ص 218، ح 49
3-بحارالانوار ج 57 ص 213، ح 24
4-بحارالانوار ج 57 ص 215، ح 33
کریمه اهل بیت علیهم السلام
ارادتمندان و ستایشگران حضرت معصومه سلام الله علیها به هنگام ستایش از بانوی بانوان، خاتون دو جهان، حضرت معصومه سلام الله علیها در نظم و نثر، عنوان کریمه اهلبیت را در حق این نور دیده خاتم پیامبران صلی الله علیه و آله فراوان به کار برده اند. ولی بر اساس رؤیای صادقه یکی از بزرگان، این لقب از طرف معصومین علیهم السلام به این خاتون اطلاق شده است، اینک متن داستان:
نسابه گرانقدر مرحوم آیت الله سید محمود مرعشی نجفی، متوفای 1338 ه_ . صاحب مشجرات علویین بسیار علاقمند بود که به هر طریقی شده،محل قبر شریف حضرت صدیقه طاهره سلام الله علیها را به دست آورد، برای این مقصود ختم مجربی انتخاب کرده، چهل شب به آن مداومت نمود، تا شاید خداوند به طریقی او را از محل قبر شریفِ حضرت زهرا سلام الله علیها آگاه فرماید.
ص: 12
شب چهلم بعد از انجام ختم و توسل فراوان استراحت کرد. در عالم رؤیا به محضر مقدس حضرت باقر و یا حضرت صادق علیهما السلام مشرف شد.
امام علیه السلام به ایشان فرمود:
علَیًک بِکَریمهِ اَهل الْبُیتِ: به دامن کریمه اهلبیت چنگ بزن.
ایشان به تصور این که منظور امام علیه السلام ازکریمه اهلبیت حضرت زهرا علیها السلام است، عرضه داشت:
بلی، قربانت گردم، من نیز این ختم را برای همین گرفتم که محل قبر شریف آن حضرت را به صورت دقیق تر بدانم و به زیارتش مشرف شوم.
امام علیه السلام فرمودند:
منظور من قبر شریف حضرت معصومه علیها السلام در قم است.
سپس اضافه نمودند:
به جهت مصالحی خداوند اراده فرموده است، که محل قبر شریف حضرت زهرا علیها السلام برای همیشه از همگان مخفی باشد. و لذا قبر حضرت معصومه علیها السلام را تجلی گاه قبر شریف حضرت زهرا علیها السلام قرار داده است.
اگر قرار بود قبر حضرت زهرا علیها السلام ظاهر باشد، هر جلال و جبروتی که برای آن قبر شریف مقدر بود، خداوند متعال همان جلال و جبروت را بر قبر مطهر حضرت معصومه علیها السلام قرار داده است.
مرحوم مرعشی هنگامی که از خواب برخاست تصمیم گرفت که رخت سفر بربندد و به قصد زیارت حضرت معصومه علیها السلام رهسپار ایران شود.
او بلافاصله با همه اعضای خانواده اش مهیای سفر شده، ایشان نجف اشرف را به قصد زیارت کریمه اهلبیت ترک نمود.
مرحوم مرعشی به سال 1338 ه_ . در نجف اشرف درگذشت، فرزند برومندش مرحوم آیت الله سید شهاب الدین مرعشی نجفی به سال 1342 ه_ . رهسپار ایران شد و پس از توقف کوتاهی در تهران به سال 1343 ه_ . وارد حوزه علمیه قم گردید، و برای همیشه در جوارکریمه اهلبیت رحل اقامت افکند، تا در شب هشتم ماه صفر 1411 ه_ . دیده از جهان فرو بست.
ص: 13
زندگانی کریمه اهل بیت علیها السلام،علی اکبر مهدی پور، جزء5 ص 2
محدثه
صفت محدثه
صفت محدثه (1) که از اوصاف کریمه اهل بیت، فاطمه معصومه علیها السلام است، بیانگر علم و آگاهی این صفیّه آل طه علیهم السلام می باشد. توضیح اینکه حدیث در اصطلاح علم درایه به کلامی اطلاق می شود که حکایت از سخن یا فعل یا تقریر معصوم علیه السلام داشته باشد و محدِّث و محدِّثه به کسی گفته می شود که سخن معصوم یا فعل و تقریر او را نقل کند. اهمیت این کار در آن است که سیره و روش علمی و معارف بی پایان حضرات معصومین علیهم السلام نسل به نسل و در همه قرون و اعصار حفظ گشته، ثمرات آن به تمامی ابنای بشر می رسد. رسول اکرم صلّی الله و علیه و آله می فرماید:مَنْ تَعَلَّمَ حَدِیثَیْنِ اثْنَیْنِ یَنْفَعُ بِهِمَا نَفْسَهُ أَوْ یُعَلِّمُهُمَا غَیْرَهُ فَیَنْتَفِعُ بِهِمَا کَانَ خَیْراً لَهُ مِنْ عِبَادَهِ سِتِّینَ سَنَهً؛(2)
کسی که دو روایت بیاموزد و خود از آن سود ببرد یا به دیگری آموزد تا او از آنها بهره ببرد، برایش از شصت سال عبادت برتر است.
حضرت فاطمه معصومه علیها السلام، از جمله زنان نادری است که در شمار ناقلان حدیث قرار دارد و روایات گهرباری را برای مردم نقل نموده که از آن میان تنها روایات ذیل به دست ما رسیده است:
1-حدیث غدیر و منزلت2-دوستی آل محمد3- قم مرکز شیعیان4-محبّان حضرت علی علیه السلام
1-اعلام النساء المؤمنات ص 577
2- منیه المرید، ص: 372
اشاره
صفت محدثه که از اوصاف کریمه اهل بیت، فاطمه معصومه علیها السلام است، بیانگر علم و آگاهی این صفیّه آل طه علیهم السلام می باشد. توضیح اینکه حدیث در اصطلاح علم درایه به کلامی اطلاق می شود که حکایت از سخن یا فعل یا تقریر معصوم علیه السلام داشته باشد و محدِّث و محدِّثه به کسی گفته می شود که سخن معصوم یا فعل و تقریر او را نقل کند. اهمیت این کار در آن است که سیره و روش علمی و معارف بی پایان حضرات معصومین علیهم السلام نسل به نسل و در همه قرون و اعصار حفظ گشته، ثمرات آن به تمامی ابنای بشر می رسد. رسول اکرم صلّی الله و علیه و آله می فرماید:مَنْ تَعَلَّمَ حَدِیثَیْنِ اثْنَیْنِ یَنْفَعُ بِهِمَا نَفْسَهُ أَوْ یُعَلِّمُهُمَا غَیْرَهُ فَیَنْتَفِعُ بِهِمَا کَانَ خَیْراً لَهُ مِنْ عِبَادَهِ سِتِّینَ سَنَهً؛(1)
ص: 14
کسی که دو روایت بیاموزد و خود از آن سود ببرد یا به دیگری آموزد تا او از آنها بهره ببرد، برایش از شصت سال عبادت برتر است.
حضرت فاطمه معصومه علیها السلام، از جمله زنان نادری است که در شمار ناقلان حدیث قرار دارد و روایات گهرباری را برای مردم نقل نموده است.
1-منیه المرید، ص: 372
حدیث غدیر و منزلت
حضرت فاطمه معصومه علیها السلام به نقل از حضرت فاطمه زهرا علیها السلام می فرماید: «اَنَسیتُمْ قَوْلَ رَسُولِ الله صلَّی الله علیهِ وَ آلِه یَوْمَ غَدیر خُمٍّ: مَنْ کُنْتُ مَوْلاَهُ فَعَلِیٌّ مَوْلاهُ، و قوله: اَنْتَ مِنِّی بِمَنْزِلَهِ هارونَ مِنْ موسی ؛آیا فراموش کردید فرمایش رسول خدا صلی الله علیه و آله را در روز غدیر؟ که فرمود: هر کس من مولای اویم، علی علیه السلام نیز مولای اوست و [آیا فراموش کردید این سخن حضرت را که ]فرمود: [یا علی ]نسبت تو به من همانند هارون به موسی علیه السلام است.
احقاق الحق و ازهاق الباطل، ج 22، ص: 122
دوستی آل محمد علیهم السلام
عن فاطمه بنت موسی بن جعفر علیهما السّلام عن فاطمه بنت الصادق جعفر بن محمّد علیهما السّلام عن فاطمه بنت الباقر محمّد بن علی علیهما السّلام عن فاطمه بنت السجاد علی بن الحسین زین العابدین علیه السّلام عن فاطمه بنت أبی عبد اللّه الحسین علیه السّلام عن زینب بنت أمیر المؤمنین علیه السّلام عن فاطمه بنت رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله، قالت: قال رسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله:ألا من مات علی حب آل محمد مات شهیدا.
حضرت معصومه سلام الله علیها از رسول اکرم صلَّی الله علیه و آله نقل میکند: بدانید که هر کس با محبت آل محمد بمیرد، شهید مرده است.
ص: 15
عوالم العلوم و المعارف والأحوال من الآیات و الأخبار و الأقوال (مستدرک سیده النساء إلی الإمام الجواد، ج 21-الکاظم علیه السّلام، ص: 355
قم مرکز شیعیان
حضرت معصومه علیها السلام فرمود: از پدرم شنیدم که فرمود: قم مرکز شیعیان ما
می باشد.
بحارالانوار ج 57 ص 214 ح 31
محبّان حضرت علی علیه السلام
حَدَّثَتْنَا فَاطِمَهُ بِنْتُ عَلِیِّ بْنِ مُوسَی الرِّضَا علیه السلام قَالَتْ حَدَّثَتْنِی فَاطِمَهُ وَ زَیْنَبُ وَ أُمُّ کُلْثُومٍ بَنَاتُ مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ علیه السلام قُلْنَ حَدَّثَتْنَا فَاطِمَهُ بِنْتُ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ علیه السلام قَالَتْ حَدَّثَتْنِی فَاطِمَهُ بِنْتُ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ علیه السلام قَالَتْ حَدَّثَتْنِی فَاطِمَهُ بِنْتُ عَلِیِّ بْنِ الْحُسَیْنِ علیه السلام قَالَتْ حَدَّثَتْنِی فَاطِمَهُ وَ سُکَیْنَهُ ابْنَتَا الْحُسَیْنِ بْنِ عَلِیٍّ علیه السلام عَنْ أُمِّ کُلْثُومٍ بِنْتِ عَلِیٍّ علیه السلام عَنْ فَاطِمَهَ بِنْتِ رَسُولِ اللَّهِ صلی الله علیه و آله قَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه و آله یَقُولُ لَمَّا أُسْرِیَ بِی إِلَی السَّمَاءِ دَخَلْتُ الْجَنَّهَ فَإِذَا أَنَا بِقَصْرٍ مِنْ دُرَّهٍ بَیْضَاءَ مُجَوَّفَهٍ وَ عَلَیْهَا بَابٌ مُکَلَّلٌ بِالدُّرِّ وَ الْیَاقُوتِ وَ عَلَی الْبَابِ سِتْرٌ فَرَفَعْتُ رَأْسِی فَإِذَا مَکْتُوبٌ عَلَی الْبَابِ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ عَلِیٌّ وَلِیُّ الْقَوْمِ وَ إِذَا مَکْتُوبٌ عَلَی السِّتْرِ بَخْ بَخْ مِنْ مِثْلِ شِیعَهِ عَلِیٍّ فَدَخَلْتُهُ فَإِذَا أَنَا بِقَصْرٍ مِنْ عَقِیقٍ أَحْمَرَ مُجَوَّفٍ وَ عَلَیْهِ بَابٌ مِنْ فِضَّهٍ مُکَلَّلٍ بِالزَّبَرْجَدِ الْأَخْضَرِ وَ إِذَا عَلَی الْبَابِ سِتْرٌ فَرَفَعْتُ رَأْسِی فَإِذَا مَکْتُوبٌ عَلَی الْبَابِ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ عَلِیٌّ وَصِیُّ الْمُصْطَفَی وَ إِذَا عَلَی السِّتْرِ مَکْتُوبٌ بَشِّرْ شِیعَهَ عَلِیٍّ بِطِیبِ الْمَوْلِدِ فَدَخَلْتُهُ فَإِذَا أَنَا بِقَصْرٍ مِنْ زُمُرُّدٍ أَخْضَرِ مُجَوَّفٍ لَمْ أَرَ أَحْسَنَ مِنْهُ وَ عَلَیْهِ بَابٌ مِنْ یَاقُوتَهٍ حَمْرَاءَ مُکَلَّلَهٍ بِاللُّؤْلُؤِ وَ عَلَی الْبَابِ سِتْرٌ فَرَفَعْتُ رَأْسِی فَإِذَا مَکْتُوبٌ عَلَی السِّتْرِ شِیعَهُ عَلِیٍّ هُمُ الْفَائِزُونَ فَقُلْتُ حَبِیبِی جَبْرَئِیلُ لِمَنْ هَذَا فَقَالَ یَا مُحَمَّدُ لِابْنِ عَمِّکَ وَ وَصِیِّکَ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ علیه السلام یُحْشَرُ النَّاسُ کُلُّهُمْ یَوْمَ الْقِیَامَهِ حُفَاهً عُرَاهً إِلَّا شِیعَهَ عَلِیٍّ وَ یُدْعَی النَّاسُ بِأَسْمَاءِ أُمَّهَاتِهِمْ مَا خَلَا شِیعَهَ عَلِیٍّ علیه السلام فَإِنَّهُمْ یُدْعَوْنَ بِأَسْمَاءِ آبَائِهِمْ فَقُلْتُ حَبِیبِی جَبْرَئِیلُ وَ کَیْفَ ذَاکَ قَالَ لِأَنَّهُمْ أَحَبُّوا عَلِیّاً فَطَابَ مَوْلِدُهُمْ.
ص: 16
حضرت فاطمه معصومه علیها السلام از حضرت زهرا علیها السلام روایت می کند که پدرم رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمود: شبی که مرا به آسمان (معراج) بردند، داخل بهشت شدم. در آنجا خانه ای از دُرّ سفید دیدم که میان آن خالی بود. آن خانه دری داشت که با دُرّ و یاقوت مزین شده بود و روی آن پرده ای کشیده بودند. وقتی سر بلند کردم، دیدم بر بالای آن نوشته اند «لاَ اله الاَّ الله، محمد رسول الله، علی ولی القوم» و بر پرده نوشته شده بود: «بَخٍ بَخٍ مِنْ مثل شیعهَ عَلیٍّ؛به به چه کسی مانند شیعه علی است».
وقتی داخل خانه شدم، قصری از عقیق سرخ دیدم که وسط آن خالی بود. این خانه نیز دری داشت که پرده ای مزین به زبرجد سبز بر آن آویخته بودند. وقتی سر بلند کردم، دیدم بر فرازش نوشته اند: «محمد رسول الله، علی وصی المصطفی».
بر پرده نیز نوشته بودند: «بشّر شیعه علی بطیب المولد؛ شیعه علی را به حلال زاده بودن بشارت ده».
وقتی وارد شدم، به قصری دیگر از زمرد سبز رسیدم که زیباتر از آن را هرگز ندیده بودم،دری از یاقوت قرمز داشت که با انواع لؤلؤها تزیین شده بود.
بر پرده آن نوشته بودند: «شیعه علی هم الفائزون؛ شیعیان علی علیه السلام رستگاران اند».
پرسیدم: دوست من جبرئیل! این قصر از آن کیست؟
پاسخ داد:ای محمد! این خانه پسر عمو و جانشین تو علی بن ابی طالب علیه السلام است. در رستاخیز همه مردم جز شیعیان علی علیه السلام پا برهنه و عریان محشور می شوند و همه مردم جز شیعیان علی علیه السلام با نام مادرشان خوانده می شوند. شیعیان علی علیه السلام با نام پدرانشان خوانده خواهند شد».
ص: 17
درباره راز این مسأله پرسیدم، پاسخ داد:لانهم اَحَبُّو علیّاً فَطَابَ مَولِدُهم؛ چون علی علیه السلام را دوست داشتند، ولادتشان نیک [و حلال ] گردید.
بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج 65، ص: 77
زیارت
ثواب زیارت
از زبان امام صادق علیه السلام
عَنِ الصَّادِقِ علیه السلام إِنَّ لِلَّهِ حَرَماً وَ هُوَ مَکَّهُ وَ لِرَسُولِهِ حَرَماً وَ هُوَ الْمَدِینَهُ وَ لِأَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ حَرَماً وَ هُوَ الْکُوفَهُ وَ لَنَا حَرَماً وَ هُوَ قُمُّ وَ سَتُدْفَنُ فِیهِ امْرَأَهٌ مِنْ وُلْدِی تُسَمَّی فَاطِمَهَ مَنْ زَارَهَا وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّهُ.
امام صادق علیه السلام چنین فرمود: برای خدا حرمی است و آن مکه است و برای رسول خدا صلّی الله علیه و آله حرمی است و آن مدینه می باشد و برای امیرمؤمنان حرمی است و آن کوفه است و برای ما حرمی است و آن شهر قم می باشد و به زودی زنی از فرزندان من در آنجا دفن خواهد شد که نامش «فاطمه» است. هر کس او را زیارت کند، بهشت براو واجب خواهد شد».
بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج 48، ص: 317
از زبان امام رضا علیه السلام
قَالَ سَأَلْتُ أَبَا الْحَسَنِ الرِّضَا علیه السلام عَنْ فَاطِمَهَ بِنْتِ مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ علیه السلام فَقَالَ مَنْ زَارَهَا فَلَهُ الْجَنَّه.ُ (1)
از سعد بن سعد روایت شده که: از حضرت امام رضا علیه السلام سؤال نمود از فاطمه بنت موسی بن جعفر علیهم السلام فرمود که هر که او را زیارت کند از برای او است بهشت.
وَ فِی مَزَارِ الْبِحَارِ: رَأَیْتُ فِی بَعْضِ کُتُبِ الزِّیَارَاتِ حَدَّثَ عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُوسَی الرِّضَا علیه السلام قَالَ قَالَ یَا سَعْدُ عِنْدَکُمْ لَنَا قَبْرٌ قُلْتُ جُعِلْتُ
ص: 18
فِدَاکَ قَبْرُ فَاطِمَهَ بِنْتِ مُوسَی قَالَ نَعَمْ مَنْ زَارَهَا عَارِفاً بِحَقِّهَا فَلَهُ الْجَنَّهُ.(2)
علامه مجلسی رحمه الله علیه از بعض کتب زیارات نقل کرده که علی بن ابراهیم از پدرش از سعد اشعری قمی از حضرت امام رضا علیه السلام روایت کرده که آن حضرت فرمود: ای سعد نزد شما قبری هست از ما، سعد گفت:گفتم فدای تو شوم قبر فاطمه دختر امام موسی علیهما السلام را می فرمایی فرمود: بلی هر که او را زیارت کند و حق او را بشناسد از برای او است بهشت.
2-1-بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج 48، ص: 317
از زبان امام جواد علیه السلام
عَنِ ابْنِ الرِّضَا أَعْنِی الْجَوَادَ علیه السلام قَالَ:مَنْ زَارَ عَمَّتِی بِقُمَّ فَلَهُ الْجَنَّهُ. (2)
از فرزند امام رضا علیه السلام،امام محمد تقی علیه السلام منقول است که: هر که عمه مرا در قم زیارت کند پس از برای او است بهشت.
بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج 48، ص: 317
متن زیارت نامه
عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ عَلِیِّ بْنِ مُوسَی الرِّضَا علیه السلام قَالَ قَالَ: یَا سَعْدُ عِنْدَکُمْ لَنَا قَبْرٌ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاکَ قَبْرُ فَاطِمَهَ بِنْتِ مُوسَی علیه السلام قَالَ نَعَمْ مَنْ زَارَهَا عَارِفاً بِحَقِّهَا فَلَهُ الْجَنَّهُ فَإِذَا أَتَیْتَ الْقَبْرَ فَقُمْ عِنْدَ رَأْسِهَا مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَهِ وَ کَبِّرْ أَرْبَعاً وَ ثَلَاثِینَ تَکْبِیرَهً وَ سَبِّحْ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِینَ تَسْبِیحَهً وَ احْمَدِ اللَّهَ ثَلَاثاً وَ ثَلَاثِینَ تَحْمِیدَهً ثُمَّ قُلِ:
السَّلَامُ عَلَی آدَمَ صَفْوَهِ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَی نُوحٍ نَبِیِّ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَی إِبْرَاهِیمَ خَلِیلِ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَی مُوسَی کَلِیمِ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَی عِیسَی رُوحِ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا رَسُولَ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا خَیْرَ خَلْقِ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا صَفِیَّ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ خَاتَمَ النَّبِیِّینَ السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ وَصِیَّ رَسُولِ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَیْکِ یَا فَاطِمَهُ سَیِّدَهَ نِسَاءِ الْعَالَمِینَ السَّلَامُ عَلَیْکُمَا یَا سِبْطَیْ نَبِیِّ الرَّحْمَهِ وَ سَیِّدَیْ شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّهِ السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا عَلِیَّ بْنَ الْحُسَیْنِ سَیِّدَ الْعَابِدِینَ وَ قُرَّهَ عَیْنِ النَّاظِرِینَ السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ بَاقِرَ الْعِلْمِ بَعْدَ النَّبِیِّ السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ الصَّادِقَ الْبَارَّ الْأَمِینَ السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا مُوسَی بْنَ جَعْفَرٍ الطَّاهِرَ الطُّهْرَ السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا عَلِیَّ بْنَ مُوسَی الرِّضَا الْمُرْتَضَی السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا مُحَمَّدَ بْنَ عَلِیٍّ التَّقِیَّ السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا عَلِیَّ بْنَ مُحَمَّدٍ النَّقِیَّ النَّاصِحَ الْأَمِینَ السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا حَسَنَ بْنَ عَلِیٍّ السَّلَامُ عَلَی الْوَصِیِّ مِنْ بَعْدِهِ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی نُورِکَ وَ سِرَاجِکَ وَ وَلِیِّ وَلِیِّکَ وَ وَصِیِّ وَصِیِّکَ وَ حُجَّتِکَ عَلَی خَلْقِکَ السَّلَامُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ فَاطِمَهَ وَ خَدِیجَهَ السَّلَامُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ السَّلَامُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَیْنِ السَّلَامُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ وَلِیِّ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَیْکِ یَا أُخْتَ وَلِیِّ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَیْکِ یَا عَمَّهَ وَلِیِّ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ وَ رَحْمَهُ اللَّهِ وَ بَرَکَاتُهُ السَّلَامُ عَلَیْکِ عَرَّفَ اللَّهُ بَیْنَنَا وَ بَیْنَکُمْ فِی الْجَنَّهِ وَ حَشَرَنَا فِی زُمْرَتِکُمْ وَ أَوْرَدَنَا حَوْضَ نَبِیِّکُمْ وَ سَقَانَا بِکَأْسِ جَدِّکُمْ مِنْ یَدِ عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْکُمْ أَسْأَلُ اللَّهَ أَنْ یُرِیَنَا فِیکُمُ السُّرُورَ وَ الْفَرَجَ وَ أَنْ یَجْمَعَنَا وَ إِیَّاکُمْ فِی زُمْرَهِ جَدِّکُمْ مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله وَ أَنْ لَا یَسْلُبَنَا مَعْرِفَتَکُمْ إِنَّهُ وَلِیٌّ قَدِیرٌ أَتَقَرَّبُ إِلَی اللَّهِ بِحُبِّکُمْ وَ الْبَرَاءَهِ مِنْ أَعْدَائِکُمْ وَ التَّسْلِیمِ إِلَی اللَّهِ رَاضِیاً بِهِ غَیْرَ مُنْکِرٍ وَ لَا مُسْتَکْبِرٍ وَ عَلَی یَقِینِ مَا أَتَی بِهِ مُحَمَّدٌ وَ بِهِ رَاضٍ نَطْلُبُ بِذَلِکَ وَجْهَکَ یَا سَیِّدِی اللَّهُمَّ وَ رِضَاکَ وَ الدَّارَ الْآخِرَهَ یَا فَاطِمَهُ اشْفَعِی لِی فِی الْجَنَّهِ فَإِنَّ لَکِ عِنْدَ اللَّهِ شَأْناً مِنَ الشَّأْنِ اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ أَنْ تَخْتِمَ لِی بِالسَّعَادَهِ فَلَا تَسْلُبَ مِنِّی مَا أَنَا فِیهِ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّهَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ اللَّهُمَّ اسْتَجِبْ لَنَا وَ تَقَبَّلْهُ بِکَرَمِکَ وَ عِزَّتِکَ وَ بِرَحْمَتِکَ وَ عَافِیَتِکَ وَ صَلَّی اللَّهُ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ أَجْمَعِینَ وَ سَلَّمَ تَسْلِیماً یَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِینَ.
ص: 19
ترجمه:
سعد از امام رضا علیه السلام روایت نموده که:چون به نزد قبر آن حضرت رسیدی نزد سرش رو به قبله بایست و سی و چهار مرتبه اللَّهُ أَکْبَرُ و سی و سه مرتبه سُبْحانَ اللَّهِ و سی و سه مرتبه الْحَمْدُ لِلَّهِ بگو پس بگو:
سلام بر آدم برگزیده خدا،سلام بر نوح پیامبر خدا،سلام بر ابراهیم دوست خدا سلام بر موسی هم سخن خدا،سلام بر عیسی روح خدا،سلام بر تو ای رسول خدا سلام بر تو ای بهترین خلق خدا،سلام بر تو ای برگزیده خدا،سلام بر تو ای محمد بن عبد اللّه خاتم پیامبران،سلام بر تو ای امیر مؤمنان علی بن ابیطالب،جانشین رسول خدا،سلام بر تو ای فاطمه سرور بانوان جهانیان،سلام بر شما ای دو فرزندزاده پیامبر رحمت،و دو سرور جوانان اهل بهشت،سلام بر تو ای علی بن الحسین،سرور عبادکنندگان،و روشنی چشم بینندگان،سلام بر تو ای محمد بن علی،شکافنده دانش پس از پیامبر،
سلام بر تو ای جعفر بن محمد،راستگوی نیکوکار امین،سلام بر تو ای موسی بن جعفر،امام پاک و پاکیزه،سلام بر تو ای علی بن موسی الرضا امام پسندیده،سلام بر تو ای محمد بن علی تقی،سلام بر تو ای علی بن محمّد نقی اندرزگوی امین،سلام بر تو ای حسن بن علی،سلام بر وصی پس از او.خدایا درود فرست بر نورت،و چراغت،و نماینده نماینده ات،و جانشین جانشینت،حجّتت بر آفریدگانت،سلام بر تو ای دختر رسول خدا،سلام بر تو ای دختر فاطمه و خدیجه،سلام بر تو ای دختر امیر مؤمنان،سلام بر تو ای دخرت حسن و حسین،سلام بر تو ای دختر ولیّ خدا،سلام بر تو ای خواهر ولیّ خدا،سلام بر تو ای عمّه ولیّ خدا،سلام و رحمت و برکات خدا بر تو ای دختر موسی بن جعفر،سلام بر تو،خدا بین ما و شما در بهشت شناسایی برقرار کند،و در گروهتان محشور دارد،و بر حوض پیامبرتان واردمان نماید،و به ما با جام جدّتان،از دست علی بن ابی طالب بنوشاند درودهای خدا بر شما باد،از خدا خواستارم که به ما درباره شما خوشحالی و گشایش بنمایاند،و ما و شما را در گروه جدّتان محمّد(درود خدا بر او و خاندانش)گرد آورد،و معرفت شما را از ما باز نگیرد،به راستی او سرپرستی تواناست.به درگاه خدا به سبب دوستی شما،و بیزاری از دشمنانتان،و تسلیم بودن به خدا،تقرّب می جویم،در حال خشنودی به آن،نه با انکار و تکبّر بلکه بر پایه یقین به آنچه محمد آن را آورده،و به آن خشنودم،به این امور خاطر تو را می خواهم ای آقای من،خدایا خشنودی ات و خانه آخرت را می خواهم،ای فاطمه درباره بهشت برایم شفاعت کن،به درستی که برای تو نزد خدا مقامی از مقامات بلند است.خدایا از تو می خواهم،که سرانجام کارم را به خوشبختی ختم کنی،و آنچه را در آنم از دستم مگیری،و جنبش و نیرویی جز به خدای والای بزرگ نیست.خدایا برای ما اجابت کن،و آن را به کرم و عزّتت و به رحمت و عافیّت بپذیر،و درود خدا بر محمّد و همه خاندان او،و بر آنان سلام،سلامی کامل،ای مهربان ترین مهربانان.
ص: 20
بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج 99، ص: 266 و مفاتیح الجنان،زیارت حضرت معصومه سلام الله علیها
فرازهایی از زیارت نامه
مقام شفاعت
یَا فَاطِمَهُ اشْفَعِی لِی فِی الْجَنَّهِ فَإِنَّ لَکِ عِنْدَ اللَّهِ شَأْناً مِنَ الشَّأْنِ.
ای فاطمه سلام الله علیها؛درباره بهشت برایم شفاعت کن،به درستی که برای تو نزد خدا مقامی از مقامات بلند است.
مفاتیح الجنان،زیارت حضرت معصومه سلام الله علیها
دختر امام،خواهر امام،عمه امام
السَّلَامُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ وَلِیِّ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَیْکِ یَا أُخْتَ وَلِیِّ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَیْکِ یَا عَمَّهَ وَلِیِّ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَیْکِ یَا بِنْتَ مُوسَی بْنِ جَعْفَرٍ وَ رَحْمَهُ اللَّهِ وَ بَرَکَاتُهُ.
سلام بر تو ای دختر ولیّ خدا،سلام بر تو ای خواهر ولیّ خدا،سلام بر تو ای عمّه ولیّ خدا،سلام و رحمت و برکات خدا بر تو ای دختر موسی بن جعفر.
مفاتیح الجنان،زیارت حضرت معصومه سلام الله علیها
وصف شهر قم از منظر اهل البیت علیهم السلام
وجه تسمیه قم
فِی رِوَایَاتِ الشِّیعَهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه و آله لَمَّا أُسْرِیَ بِهِ رَأَی إِبْلِیسَ بَارِکاً بِهَذِهِ الْبُقْعَهِ فَقَالَ لَهُ قُمْ یَا مَلْعُونُ فَسُمِّیَتْ بِذَلِکَ.
در روایات شیعه است که چون رسول خدا صلی الله علیه و آله را بمعراج بردند ابلیس را دید که در آن سرزمین زانو زده، فرمود: قم برخیز ای ملعون و قم نامیده شد.
بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج 57، ص: 217 ح 42
اهل قم ،اهل ولایت اهل البیت علیهم السلام
عَنِ النَّبِیِّ صلّی اللَّه علیه و آله قَالَ: لَمَّا عُرِجَ بِی إِلَی السَّمَاءِ مَرَرْتُ بِأَرْضٍ بَیْضَاءَ کَافُورِیَّهٍ شَمِمْتُ بِهَا رَائِحَهً طَیِّبَهً فَقُلْتُ یَا جَبْرَئِیلُ مَا هَذِهِ الْبُقْعَهُ قَالَ یُقَالُ لَهَا آبَهُ عُرِضَتْ عَلَیْهَا رِسَالَتُکَ وَ وَلَایَهُ ذُرِّیَّتِکَ فَقَبِلَتْ وَ إِنَّ اللَّهَ یَخْلُقُ مِنْهَا رِجَالًا یَتَوَلَّوْنَکَ وَ یَتَوَلَّوْنَ ذُرِّیَّتَکَ فَبَارَکَ اللَّهُ عَلَیْهَا وَ عَلَی أَهْلِهَا.
ص: 21
از پیغمبر صلّی اللَّه علیه و آله روایت شده که:چون مرا به آسمان بردند به زمینی سفید و کافوری گذشتم و بوی خوشی از آن بوئیدم و به جبرئیل گفتم: این بقعه چیست؟ گفت: بآن آبه،(1) گویند،که رسالت تو و ولایت ذریه تو بر آن عرضه شد و پذیرفت و خدا از آن مردانی آفریند که تو و ذریه تو را دوست دارند، برکت خدا بر آن و مردمش باد.
1-آبه: بلیده تقابل ساوه، و أهلها شیعه،آبه،نام شهری است نزدیکی ساوه ؛ معجم البلدان ج 1 ص 50
بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج 57 ص 228 ح64
رحمتهای خدا بر اهل فم
عَنْ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ علیه السلام أَنَّهُ قَالَ: صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَی أَهْلِ قُمَّ وَ رَحْمَهُ اللَّهِ عَلَی أَهْلِ قُمَّ سَقَی اللَّهُ بِلَادَهُمُ الْغَیْثَ.
امیر المؤمنین علیه السلام فرمودندکه: رحمتهای خدا بر مردم قم، خدا بلادشان را سیر باران کند.
بحار الأنوار (ط - بیروت) ج 57 ص 228 ح63
خاک قم مقدس است
قال الصادق علیه السلام:تُرْبَهُ قُم مُقَدَّسهٌ و اهلُها مِنَّا وَ نَحنُ مِنْهُمْ لا یُریدُهُمْ جَبّارٌ بِسُوءٍ اِلاَّ عُجِّلَتْ عُقُوبَتُه.
امام صادق علیه السلام فرمودند:خاک قم مقدس است و اهل آن از ما هستند و ما از آنهاییم، هیچ جبّار و سرکشی اراده بدی به آنها نمی کند، مگر آنکه به زودی به کیفر خود می رسد.
بحارالانوار ج 57 ص 218، ح 49
عش آل محمد علیهم السلام
امام کاظم علیه السلام قم را جایگاه آل پیامبر و پناهگاه پیروان آنها معرفی می نماید:
قُم عُشُّ آلِ مُحمدٍ و مَأْوَی شِیعَتِهِمْ.
بحارالانوار ج 57 ص 214 ح 31
سه در از درهای بهشت
ص: 22
عَنِ الرِّضَا علیه السلام قَالَ: لِلْجَنَّهِ ثَمَانِیَهُ أَبْوَابٍ فَثَلَاثَهٌ مِنْهَا لِأَهْلِ قُمَّ فَطُوبَی لَهُمْ ثُمَّ طُوبَی لَهُمْ.
امام رضا علیه السلام فرمودند:به درستی که برای بهشت هشت در است و سه در آن برای اهل قم می باشد، پس خوشا به حال آنها، و خوشا به حال آنها، و خوشا به حال آنها.
بحار الأنوار (ط - بیروت) ج 57 ص 228 ح62
پنا ه ببرید به قم
عن الرضا علیه السلام قَالَ: إِذَا عَمَّتِ الْبُلْدَانَ الْفِتَنَ وَ الْبَلَایَا فَعَلَیْکُمْ بِقُمَّ وَ حَوَالَیْهَا وَ نَوَاحِیهَا فَإِنَّ الْبَلَایَا مَدْفُوعٌ عَنْهَا.
ازامام هشتم علیه السّلام نقل شده که فرمودند: که چون فتنه و بلا همه شهرها را گرفت بر شما باد بقم و اطرافش که بلا از آنها به دور است.
بحار الأنوار (ط - بیروت) ج 57 ص 228 ح61
اگر قم نبود دین گم میشد
رُوِیَ عَنِ الْأَئِمَّهِ علیهم السلام لَوْ لَا الْقُمِّیُّونَ لَضَاعَ الدِّینُ.
و از ائمه علیهم السلام روایت شده که اگر قمیین نبودند دین گم میشد.
آسمان و جهان (ترجمه کتاب السماء و العالم بحار الأنوارجلد 54) ج 4 ص188 ح43
قم معدن علم وفضیلت
اگر امروزه شاهدیم که مرکزیت حوزه علمیه و جایگاه علوم آل محمد صلّی الله علیه و آله در جهان تشیع، شهر قم می باشد، در حقیقت، به برکت وجود آن خاتون دو عالم و منزلت علمی و معنوی اوست که چون مغناطیسی عظیم شیفتگان علم و معرفت را به سوی حرم مطهرش جذب نموده است، حقیقتی که امام صادق علیه السلام قرنها پیش نویدش را این چنین داده بود:
سَتَخْلُو کوفهُ مِنَ المؤمنینَ و یأزِرُ عَنْهَا العلمُ کما تَأزِرُ الحیَّهُ فی جُحْرِها، ثُمَّ یَظْهَرُ الْعِلْمُ بِبلْدَهٍ یُقالُ لَها قُمْ و تَصِیرُ مَعْدِناً لِلْعِلمِ وَ الْفَضْلِ حَتَّی لاَ یَبْقی فیِ الْاَرْضِ مُسْتَضْعَفٌ فیِ الدّینِ حَتَّی الْمخَدَّراتِ فی الْحِجَال؛به زودی کوفه از مؤمنان خالی می گردد و علم از آن همچون ماری که در لانه اش جمع می شود، جمع و بر چیده می گردد و سپس در شهری که آن را قم می گویند، آشکار می شود و آنجا معدن علم و فضیلت خواهد شد. آن گاه در سراسر زمین [بر اثر گسترش علم از قم ] هیچ کس حتی زنان پرده نشین باقی نمی مانند که از نظر دین (و آگاهی به مسایل آن) ضعیف و مستضعف باشند.(1)
ص: 23
خاک قم گشته مقدس از جلال فاطمه نور باران گشته این شهر از جمال فاطمه
گر چه شهر قم شده گنجینه علم و ادب قطره ای باشد ز دریای کمال فاطمه
تابش شمع و چراغ و کهربای نورها باشد از نقد جمال بی مثال فاطمه
(1)بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج 57، ص: 213
اشعار
تا ابد باغچه ی عطر بهار است اینجا
دست گلهاست که بر دامن یار است اینجا
هر طرف رایحه باغ تجلی دارد
به گمانم سحر آینه زار است اینجا
بالهایی که ملائک به طواف آوردند
وقف برداشتن گرد و غبار است اینجا
هر طرف آهوی دلهاست به دام افتاده
نکند منطقه ی باز شکار است اینجا
بس که روشن شده از گنبد تو صبح حرم
نور خورشید کم از شمع مزار است اینجا
تحفه هایی که زمینی است کجا لایق اوست
صلوات است که شایان نثار است اینجا
این سخن بر غزل پیش ضمیمه بادا
هرچه داریم نثار تو کریمه بادا
در تماشای جلال تو ادب باید داشت
ناله ای بدرقه راه طلب باید داشت
در خور منزلت و شأن تو ذیقعده نیست
جشن میلاد تو در ماه رجب باید داشت
کوثر اسم تو شیرینی ایمان دارد
وقت نامت به دهان طعم رطب باید داشت
عاقل از درک حظور تو به عجز افتاده
به تمنای تو دیوانه لقب باید داشت
همچو پروانه اگر سوخت پر ما سهل است
سخت عمری که پی شمع تو تب باید داشت
آفرین بر تو که سر بودی و مکتوم شدی
خواهر و دختر و هم عمه معصوم شدی
لایق صحبت صبح تو به جز شبنم نیست
ص: 24
جز ستاره شب احساس تو را محرم نیست
در کویر آمدی از زمزمه گل رویاندی
یعنی احساس زلال تو کم از شبنم نیست
آنکه ایوان نجف گفته صفایی دارد
داند ایوان تو از مرقد مولا کم نیست
پای شیطان به شکوه حرمت باز نشد
آنکه بیرون ز بهشت تو رود آدم نیست
عشق بی حد تو را کافری اش می خوانند
کفر هم باشد اگر آخر این عالم نیست
آسمان می چکد از خواهش عرفانی ما
حالت دَرهم ما مستحق دِرهم نیست
از نسیم سحر آرامگهت پرسیدم
که لبش جز به تب بوسه بر آن پرچم نیست
حرمت جلوه توحید دمادم دارد
قبله گاه است ولی مسجد اعظم دارد
جواد محمد زمانی
***
مرغ دلم راهی قم می شود
در حرم امن تو گم می شود
عمه سادات سلام علیک
روح عبادات سلام علیک
کوثر نوری به کویر قمی
آب حیات دل این مردمی
عمه سادات بگو کیستی؟
فاطمه یا زینب ثانیستی؟
از سفر کرب و بلا آمدی؟
یا که به دنبال رضا آمدی؟
من چه کنم شعله داغ تو را
درد و غم شاهچراغ تو را
کاش شبی مست حضورم کنی
با خبر از وقت ظهورم کنی
مرحوم محمد رضا آقاسی
***
ای ک__ه از نس____ل اهل ب_الایی
ای ک__ه در اوج حجب پی_دایی
زین___ب ح__ض_رت رضایی تو
ه__م___هٔ اف__ت____خ_ار ب__اب__ای___ی
دخت م___وسایی و ولی م__ریم
چون رق__یه ش__ب__یه زه_رای_ی
باب مش__کل گش__ای امروزی
ش__اف____ع مه__ربان ف__ردای____ی
مثل اج__داد و ن_س_ل__تان ب_ان___و
آب_____روی_ی ب__رای دن___ی__ای___ی
سر ش__کسته به مح_ض__رت آید
ه__ر ک___ه دارد م___دال آق__ای___ی
ب___ی نگ_اه___ت نم_ی ش__وم آدم
بار ک__ج ک__ی رس_یده بر جایی
ص: 25
کاسه ام را هم__یش__ه پ_رکردی
ق__ب__ل آن ک___ه کن__م تم___نای____ی
م____ن ب___دون ق_م و خ_راس_انت
می رسی___دم ب__ه مرز رسوایی
گ___ل__ه از ه_ج__ر کرب__لا دارم
ب_ا دل م__ن ت__و راه م__ی آی_ی؟
حسین رحیمیان
***
ای دختر و خواهرت ولایت
آیینه مادر ولایت
بر ارض و سما ملیکه در قم
آرام در امام هفتم
معصومه به کینه و به عصمت
افتاده به خاک پات عفّت
در کوی تو زنده، جان مرده
بر خاک تو عرش سجده برده
گفتند و شنیده اند ز آغاز
کز قدم به جنان دری شود باز
حاجت نبود مرا بر آن در
قم باشدم از بهشت بهتر
قم قبله خازن بهشت است
اینجا سخن از بهشت، زشت است
قم شهر مقدّس قیام است
قم خانه یازده امام است
قم شهر مدینه تو بتولش
صحنین تو مسجد الرسولش
قم تربت پاک پیکر توست
اینجا حرم مطهّر توست
گر فاطمه دفن شد شبانه
نبود ز حریم او نشانه
کی گفته نهان ز ماست آن قبر
من یافته ام کجاست آن قبر
آن قبر که در مدینه شد گم
پیدا شده در مدینه قم
مریم به برت اگر نشنید
این منظره را مسیح بیند
سازد به سلام سرو و قد خم
اوّل به تو بعد از آن به مریم
روزی که به قم قدم نهادی
قم را شرف مدینه دادی
آن روز قرار از ملک رفت
ذکر صلوات بر فلک رفت
تابید چو موکبت ز صحرا
شهر از تو شنید بوی زهرا
در خاک رهت ز عجز و ناله
می ریخت سرشک همچو لاله
با گریه شوق و شاخه گل
برد اند به ناقه ات توسّل
دل بود که بود محفل تو
ص: 26
غم گشت به دور محمل تو
آن پیر که سیّد زمان بود
رویش همه را چراغ جان بود
گردید به گرد کاروانت
شد، پای برهنه ساربانت
بردند ترا به گریه هودج
تا خانه موسی ابن خزرج
از شوق تو ای بتول دوّم
قم داد ندا به مردم قم
کای مردم قم به پای خیزید
از هر در و بام گل بریزید
آذین به بهشت قم ببندید
ناموس خدا مرا پسندید
قم شام نبود تا که در آن
دشنام دهد کسی به میهمان
قم شام نبود تا که از سنگ
گردد رخ میهمان ز خون رنگ
قم کوفه نبود تا که خواهر
بیند سر نی سر برادر
حاشا که قم این جفا پذیرد
مهمان به خرابه جای گیرد
بستند به گرد میهمان صف
قم با صلوات و شام با کف
قم مهمان را عزیز خواند
کی دخت ورا کنیز خواند؟
«میثم» همه عمر آنچه را گفت
در مدح و مصیبت شما گفت
حاج غلامرضا سازگار
***
تو کیستی؟ سلاله ی زهرای اطهری
معصومه ای، کریمه ی آل پیمبری
ممدوحه ی ائمّه و محبوبه ی خدا
احمد خصایل استی و صدّیقه منظری
باب الکرم سلاله ی باب الحوائجی
امّ العفاف دختر موسی بن جعفری
امروز قلبه ی دل خوبان روزگار
فردا همان شفیعه ی فردای محشری
تو سوّمین ملیکه ی اسلام فاطمه
آیینه دار زینب و زهرای اطهری
یک مام تو خدیجه دگر مام فاطمه
پاکیزه تر زمریم و حوّا و هاجری
مریم پی زیارتت آید اگر به قم
اقرار می کند که همانا تو برتری
بر نُه سپهرِ عصمت و تقوی ستاره ای
در هفت بحر نور فروزنده ی گوهری
ص: 27
هم چار نجل پاک رضا را تو گوهری
هم هشتمین ولیّ خدا را تو خواهری
مصباح علم و دانش و توحید و معرفت
مصداق هل اتی ثمر نور و کوثری
عمر کم تو خاطره ی عمر فاطمه است
یادآور مقاومت و صبر مادری
گویند باز می شود از قم در بهشت
تو خود بهشت قرب خداوند اکبری
مادر نگشته، بانوی خلق دو عالمی
شوهر نکرده، مادر آغاز و آخری
بانو ولی چه بانو، بانوی نه سپهر
دختر ولی چه دختر، اسلام پروری
بر هشت آفتاب ولایت ستاره ای
در نه سپهر نور مه نور گستری
پیراهن تو عصمت، تقوی ست چادرت
زهد مجسمّی و عفاف مصوّری
در بحر بی کرانه ی ایمان دُرِ کمال
در آسمان زهد فروزنده اختری
باب المراد دختر باب الحوایجی
اخت الوقار دخت بتول مطهری
زهرا بهشتِ روح لطیفِ محمّد (ص) است
اولاد او همه شجر نور و تو بری
گویند سایه ی حرمت بر سر قم است
قم را نه، بلکه مُلک جهان را تو محوری
زانو زنند خیل فقیهان به محضرت
آری تو شهر فقه و احادیث را دری
روزی اگر به خطبه گشایی زبان خویش
باور کنند خلق که در نطق حیدری
اسلام را به منطق گرمت مروّجی
توحید را به نیروی علمت بیانگری
عطر تو بر مشام محمّد (ص) اگر رسد
با خنده بوسدت که بهشت مکرّری
از نخل های سبز فدک می رسد ندا
این باغ از آن توست که زهرای دیگری
«میثم» اگر ثنای تو گوید محال نیست
زیرا تو در قصیده سراییش رهبری
حاج غلامرضا سازگار
پیامک
ای آینه ی تقوی وی شاخه گل طوبی
ص: 28
هستی ز تو شد زیبا یا حضرت معصومه
از جود و سخای تو از لطف و عطای تو
قم گشته بسی احیا یا حضرت معصومه
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
عصمت به پای عصمت تو سجده می کند
معصومه ای و عصمت کبرای دیگری
ای زینبی که عالمه بی معلمی
زین رو کنی به شهر خودت علم پروری
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
شهر قم آشیان آل عباست
حرم دختر ولی خداست
جلوه گاه تجلی حق است
اشرف از طور وادی سیناست
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
عمه اطهر امام جواد
خواهر طاهر امام رضاست
رحمت کردگار بر حرمش
دائما نازل از طریق سماست
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
آن شب زمین هوای بهشتی دوباره داشت
آغوش آسمان به بغل ماهپاره داشت
چشمان ابر روی زمین را گرفته بود
هر قطره با خودش سبدی پرستاره داشت
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
این بار حق به دامن موسی عطا نمود
آن کوثری که بال ملک گاهواره داشت
این سیب سرخ سیب بهشت پیمبر است
این دختر یگانه موسی بن جعفر است
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
خاک بهشت بهر قدمگاه تو کم است
آغوش نجمه بود سرای رسیدنت
قلب برادرت ز تب شوق آب شد
در التهاب ثانیه های رسیدنت
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
در چشم خویش ذوق خدا را نگاه کن
گلخنده امام رضا را نگاه کن
از آن زمان که خواهر سلطان ما شدی
بانو ، شما ملیکه ایران ما شدی
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
از آسمان وجود تو بر ما نزول کرد
ص: 29
تا کوثر دوباره قرآن ما شدی
منت گذاشت بر سر ما ناز مقدمت
وقتی که آمدی تو و مهمان ما شدی
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
با هر قدم به سینه ما جا گرفته ای
یعنی تو صاحب دل ما جان ما شدی
بانی خیر و برکت این خطه گشته ای
وقتی نسیم سبز بیابان ما شدی
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
ولای حضرت معصومه راحت جانست
به چشم مردم آگاه روح ایمانست
کسی به دعوی ایمان خود بود صادق
که پیرو نبی و تابع امامان است
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
چه جای آن که نباشد محب معصومه
که او به چرخ ولا اختر درخشانست
به خاک پای تو ای بنت موسی جعفر
که توتیای ضیابخش اهل عرفانست
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
یا رب این خلد برین یا جنه الماواستی
یا همایون بارگاه بضعه موساستی
این مهین بانو که در برج شرافت اختری است
نسل پاک و زاده انسیه الحوراستی
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
فاطمه اخت الرضا، سلطان دین، روحی فداه
خاک درگاه تو از عرش علا اعلاستی
ملجا اهل زمان و شافع یوم المعاد
خواهر سلطان دین و ثانی زهراستی
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
حضرت ناطق بحق صادق چنین فرموده است
درجزای زائر او جنت الماواستی
ای مهین بانوی کاخ عصمت، ای مایه وجود
ای که خاک درگهت رشک دم عیساستی
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
ای دختر عقل و خواهر دی_ن
وی گوهر درج عز و تمکین
عصمت شده پای بند موی_ت
ای علم و عمل مقیم کویت
ص: 30
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
ای میوه شاخسار توحی_د
همشیره ماه و دخت خورشید
وی گوهر تاج آدمیت
فرخنده نگین خاتمیت
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
ز افق نور دیگری پیداست
جلوه های منوری پیداست
شادی بر هر که بنگری پیداست
شهد جان را چه شکری پیداست
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
آفت دلها غم است بر درگه معصومه ام
حرمت من حرمت عز و جلال فاطمه
یارب ازغمها مرا برهان هم از افسردگی
عفوکن مارا به قلب پر ملال فاطمه
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
بالد بر آسمان ز شرف آسمان قم
ساید بر آستان تو سر آسمان قم
درگاه تو است مرکز دارالفنون علم
طلاب دین کواکبی از کهکشان قم
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
به هر که می نگرم جانب تو روی آرد
تو خود نظر مگر ازلطف سوی ما داری
از آن که دختر موسی بن جعفری به خدا
کنند مدح تو گر تا به حشر جا داری
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
مزار حضرت معصومه اینجاست
رضا را خواهر مظلومه اینجاست
چو اینجا شد چراغ عشق روشن
به دلها این حرم شد پرتو افکن
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
ای نور دل زهرا یا حضرت معصومه
وی بانوی بی همتا یا حضرت معصومه
تو تالی زهرایی چون زینب کبرایی
ای مظهر خوبی ها یا حضرت معصومه
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
قم از تو صفا دارد هرکس که تو را دارد
غمگین نبود فردا یا حضرت معصومه
تو دختر موسایی چون فاطمه یکتایی
محبوب دل طاها یا حضرت معصومه
ص: 31
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
آیتی از خداست معصومه
لطف بی انتهاست، معصومه
جلوه ای از جمال قرآنی
چهره ای حق نماست، معصومه
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
عطر باغ محمدی دارد
زاده مصطفی است، معصومه
پرتوی از تلألوء زهرا (س)
گوهری پر بهاست، معصومه
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
زائران، یک در بهشت اینجاست
تربتش با صفاست، معصومه
در توسل به عترت و قرآن
باب حاجات ماست، معصومه
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
دختر بدین جلال، نپارورده مام دهر
دختر بدین مقام، نیاورده روزگار
چشم فلک ندیده و نشنیده گوش دهر
دختر بدین جلالت و بانو بدین وقار
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
گوهری کز شرف جلوه کوثر است
فروغ دیده موسی بن جعفر است
دخت فرخنده زهرای اطهر است
آنکه قبرش به قم سنگر عصمت است
بهر ایرانیان باعث رحمت است
ما همه ریزه خوار، او ولی نعمت است
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
برآیینه جمال داور صلوات
بر روشنی چشم پیمبر صلوات
برحضرت معصومه فروغ سرمد
بر دسته گل موسی جعفرصلوات
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
میلاد نور دیده رضا، کعبه دل ها، حضرت معصومه علیهاالسلام خجسته باد!
***
معصومه جان! عطر میلاد تو، چون نسیم بهشتی است که مشام دل ها را می نوازد؛ میلادت مبارک!
***
معصومه جان! میلادت چون شکوفه های بهاری، به جان های مشتاق، طراوت می بخشد.
***
میلاد بانوی مهر و وفا، مظهر جود و سخا، حضرت معصومه علیهاالسلام مبارک باد!
***
به یمن میلادت، ذره ذره نور می شویم و قطره قطره حضور، و دل را به سرای کرامتت دخیل می بندیم تا در روز مقدس تولد تو با دست های پاکت تطهیر شویم.
ص: 32
***
بانویم معصومه علیهاالسلام ! میلادت، نور به چشم ها می پاشد و سرور به دل ها؛ و رایحه بهشتی ات، مشام دل را با عطر خوش حضور می نوازد؛ میلادت مبارک!
***
حضرت فاطمه معصومه(سلام الله علیها) دیده به جهان گشود و در بوستان معنویت، نسیم سبز بشارت وزیدن گرفت.
***
معصومه فلسفه شیدایی است و غزل ماندن و بودن، معصومه نگین ایران است که درقم، شهر اقامه می درخشد .
***
بانویم معصومه علیهاالسلام! نگاه معصومانه ات، امید را در دل خسته زمین می رویاند و رایحه پاک بهشتی ات، نسیم را به وجد می آورد.
***
سلام بر تو، بانوی آب ها و آیینه ها!
سلام بر تو، زیباترین مطلع غزل های عاشقی!
سلام بر نجابت دست ها و کرامت نگاه هایت!
«اَلسَّلامُ عَلَیْکِ یا فاطمه معصومه»
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
روز میلاد توست و تو روشنی به ما هدیه می دهی و ما با دستانی پر از روشنی، از این حُسن بازمی گردیم؛ با دل هایی که در حوضچه چشمانمان با آب دیده تطهیر شده است.
روز میلاد تو هر روز در ما تکرار می شود، ای تکرار روشنی در روح و روان ما!
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
مژده باد طلوع تو ای معصومه زکیّه که بارقه شهاب تو، روشنایی دیگر در شب های مناجات اهل زمین است.
***
معصومه، یعنی قداست مریم و عصمت فاطمه و ادامه قصه غصه های زینب در جست وجوی برادر.
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
خجسته باد میلاد بانوی قدسیه مطهره، فاطمه معصومه علیهاالسلام که بارگاه نورانی اش محل دایمی نزول فرشتگان بر زمین و دروازه بهشت است.
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
بانویم معصومه (ع)! شرافتِ زن در یاد توست، آن هنگام که قدسیان بر گلدسته های نورانی ات سلام می فرستند.
ص: 33
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
آیتی از خداست معصومه(علیها السلام)
لطف بی انتهاست معصومه(علیها السلام)
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
ای مظهر عصمت خدا معصومه
کن مرحمتی به سوی ما معصومه
ازما تورضا باش به جان زهرا
ای نام برادرت رضا،معصومه
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
آنکه قبرش به قم سنگر عصمت است
بهرایرانیان باعث رحمت است
ماهمه ریزه خوار، او ولی نعمت است
مظهر عصمت کبریا خوش آمد
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
ای روح محبت که به قم قائمه ای
یادآور زهد و عفت فاطمه ای
معصومه و خواهر محبوب رضا
اوعالم اهلبیت و تو عالمه ای
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
بپوشانید چشم ای اهل معنا
که آید عصمت باری تعالی
خدا افزوده لطف خود به مردم
که آید حضرت معصومه درقم
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
ای که به قم قدر و بها داده ای
کشور ما را تو صفا داده ای
نام تو بر قلب صفا می دهد
روضه تو بوی رضا(ع)می دهد
میلاد مسعود حضرت فاطمه معصومه(س) بردوستداران حضرتش مبارکباد.
***
امام رضا(علیه السلام)فرمودند: کسی که حضرت فاطمه معصومه را زیارت کند پاداش او بهشت است.
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
بارگاهی که به شهر قم به پاست،
هم برای نجف هم کربلاست،
خاک اورا غرق بوسه می کنم،
چون که جای پای اربابم رضاست.
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
یا رب چه قشنگ است و چه زیبا حرم قم
چون جنت اعلا، حرم محترم قم
بانوی جنان، اخت رضا، دختر موسی
دردانه زهرا و ملائک خدم قم
ص: 34
این مژده بس او را که بهشت است جزایش
هر کس که زیارت کندش در حرم قم
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
ای دختر و خواهر ولایت
آیینه مادر ولایت
بر ارض و سما ملیکه در قم
آرام دل امام هفتم
معصومه به کتیبه و به عصمت
افتاده به خاک پایت عفت
گفتند و شنیده اند ز آغاز
کز قم به جنان دری شود باز
حاجت نبود مرا برآن در
قم باشدم از بهشت بهتر
قم قبله خازن بهشت است
این جا سخن از بهشت، زشت است
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
شهر قم یک گل به نام حضرت معصومه دارد
این شرف را شهر قم با حضرت معصومه دارد
شهر ما سرمست گشته از شمیم عطر کویش
یک جهان عطر مصفا حضرت معصومه دارد
هر که شد مهمان به قم از فیض اولبریز گشته
این کرامتها به دلها حضرت معصومه دارد
من چه گویم از محبت ، از وفا ، از عشق بانو
یک بغل فیض معلا ، حضرت معصومه دارد
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
امام جواد (علیه السلام) فرمودند: کسی که عمه ام را در قم زیارت کند پاداش او بهشت است .
میلاد حضرت معصومه (ع) مبارک باد
***
خاک قم گشته مقدس ازجلال فاطمه
نورباران گشته این شهرازجمال فاطمه
گرچه شهر قم شده گنجینه علم و ادب
قطره ای باشد ز دریای کمال فاطمه