پيام زهرايى : خطابه فدك و خطابه غدير

مقدمه

بسم اللّه الرحمن الرحيم

«خطابه فدك» به عنوان غدير دوم مفسر «خطابه غدير» است. اين دو خطابه با پيوند ناگسستنى، مجموعه اى استثنايى از ولايت و برائت را براى ما به يادگار گذاشته است.

اكنون هنگام آن است كه «غدير» را در كنار «فدك» مطالعه كنيم و «فدك» را با «غدير» بياموزيم، آنجا كه اول شخص عالم حضرت محمد مصطفى صلّى الله عليه و آله وسلّم زلال وحى را از فراز منبر غدير در بستر زمان جارى ساخت، و حضرت سيدة النساء عليهاالسَّلام تفسير آن را از پشت پرده مسجد بر قامت غدير پوشاند.

ص: 3

از غدير تا فدك

على و فاطمه عليهماالسَّلام در غدير و فدك

اگر بركه غدير با نام مبارك على عليه السَّلام تقدس يافته، باغ فدك هم با نام مبارك فاطمه عليهاالسَّلام وارد اعتقاد مقدس ما شده است.

اگر خطابه غدير آخرين پيام پيامبر صلّى الله عليه و آله وسلّم بود، خطابه فدك هم آخرين پيامفاطمه عليهاالسَّلام بود.

اگر زلال پر بركت غدير بر پاى درختان ولايت گل هاى زيباى محبت را پرورش مى دهد، فدك هم مرزهاى غدير را بر روى معاندين بسته و جرئت تعرض را از آنان سلب نموده است.

اگر غدير، عيد همه بشريت است كه در آن آرزوى نهايى از خلقت انسان بيان شد و هدف انسانيت مشخص گرديد، فدك به محاكمه كشيدن كسانى است كه آن روز را ضايع كردند و حق انسانيت را زير پا گذاشتند و حق ميلياردها بشر را ناديده گرفتند.

اگر خطابه غدير يك جمع بندى از همه آن چيزى بود كه پيامبر صلّى الله عليه و آله وسلّم براى راه آينده مردم آورده بود، خطابه فدك هم يك جمع بندى از كيفيت پاسخ امت به خطابه غدير بود كه موقعيت غير عادى مردم را به خوبى ترسيم كرد.

اگر در غدير على بن ابى طالب عليه السَّلام و مقام بلند او بيان مى شود، در فدك مردم مؤاخذه مى شوند كه چرا او را رها كرده اند در حالى كه تمام دين خود را مديون فداكارى هاى او هستند.

ص: 5

فدك و غدير در هميشه تاريخ

خطابه فدك به صورت يك خطابه متصل نيست، بلكه به صورت تخاطب در حضور مردم به عنوان دادگاهى ايراد شده، كه قاضى آن خدا و مردم از آن روز تا آينده هاى بلند مدت خواهند بود. اين نوع خطابه همان

ص: 6

دو خطابه استثنائى در فدك و غدير

خطابه فدك در واقع بازخواست آن چيزى است كه در غدير از مردم خواسته شد. به همين دليل تنها بخشى از آن مربوط به «فدك» است، و بقيه آن محاكمه مردم براى فراموشى «غدير» است.

اگر در غدير سخنرانى به خاطر امتثال امر «بَلِّغْ ما اُنْزِلَ اِلَيْكَ» بود، در فدك همان امتثال به عنوان دفاع از ساحت قدس اين امر الهى رخ نمود.

در غدير منبرى از سنگ در بيابان ساختند و دو نفر بر فراز آن منبر ايستادند. در فدك اما فاطمه عليهاالسلام پشت پرده همراه عده اى از زنان روى زمين نشست. در حالى كه ابوبكر بر فراز منبر بود، فاطمه عليهاالسَّلام بدون اعتنا به او سخنان خود را ايراد كرد.

آن حمد و ثناى بلند كه در خطبه غدير است، در گونه اى ديگر در خطبه فدك جلوه گر شد؛ كه هر دو دريايى از توحيد است.

اگر خطابه غدير پيامبر و على عليهماالسَّلام معرفى شده اند در خطابه فدك پيامبر و على و فاطمه عليهاالسََّلام معرفى شده اند.

اگر در غدير پيامبر صلّى الله عليه و آله وسلّم خود را معرفى مى كند در خطابه فدك دخترش به معرفى او مى پردازد، و عظمت او را به رخ مردمى مى كشد كه به محض رحلت او اوامرش را زير پا گذاشته اند. او به آنان يادآور مى شود كه هر عظمتى به دست آورده اند در سايه زحمات او بوده است.

ص: 8

برنامه هاى فوق العاده در فدك و غدير

اگر خطابه غدير از سخنرانى هاى ديگر كاملاً متمايز است، خطبه فدك نيز استثنايى است و در شرايطى فوق العاده ايراده شده است.

اگر خطابه غدير در شرايط خاصى از مخاطِب و مخاطَب انجام گرفته، خطابه فدك هم در شرايط كاملاً غير عادى از نظر مخاطِب كه فاطمه عليهاالسَّلام بود و مخاطَب كه همه كه قاصرين در حق ولايت بودند، به انجام رسيد.

اگر غدير پيش بينى هاى بسيارى را براى آن خطابه عظيم طى كرد، خطابه فدك نيز پس از مقدمات بسيارى به ثمر رسيد.

اگر در خطابه غدير فراز و نشيب سخن روند خاصى را طى كرده، خطبه فدك نيز مسير عجيبى دارد و انواع مختلفى از خطاب در آن به كار گرفته شده است.

اگر در غدير پيامبر صلّى الله عليه و آله وسلّم دست على عليه السَّلام را بالا برد و به همه نسل هاى تاريخ نشان داد، در فدك فاطمه عليهاالسَّلام همان على عليه السَّلام را نشان داد و مردم را محاكمه كرد كه چرا او را رها كرده اند و جايگاه او را غاصبانه گرفته اند.

ص: 10

پيوند ابدى غدير و فدك

در غدير چشمان پيامبر صلّى الله عليه و آله وسلّم دور دست هايى را مى نگريست كه بايد كشتى اسلام آن را طى كند و اهداف آن به ظهور برسد، و فاطمه عليهاالسَّلام در فدك آنجا را نشان مى داد كه با زير پا گذاشتن غدير نسل هاى مسلمين به نابودى كشيده مى شدند و مقاصد بلند اسلام از دست مى رفت.

آنچه در غدير براى بشريت به يادگار ماند در كنار آنچه در خطابه فدك پرده بردارى شد، تاريخ اعتقادى ما را به ثمر رساند. آنگاه كه دشمنان پيامبر صلّى الله عليه و آله وسلّم كاملاً خود را معرفى كرده بودند انطباق گفته هاى آن حضرت در غدير بر آنان ضرورت داشت كه اين مهم به دست فاطمه عليهاالسَّلام انجام گرفت.

خطبه فدكيه پرده هاى نفاق را كنار زد و چهره ها را معرفى كرد تا نسل هاى آينده به اشتباه نيفتند، و چراغ هميشه روشنى پيش رو داشته باشند كه راه سوء استفاده راهزنان عقيده را مسدود نمايد و راه آل محمد عليهم السَّلام به خوبى شناخته شود.

در سخنان صديقه كبرى عليهاالسَّلام قبل از همه، شخص آن بزرگ بانوى جهان معرفى شد و در مرحله بعد دشمنان فاطمه عليهاالسَّلام شناسايى شدند. اين سند

محكم به طور علنى بر همگان روشن ساخت كه صاحب مقام «رِضى فاطمة رِضَى اللّه» و آن كسى كه غضب او غضب پروردگار است، بر چه كسانى غضب كرد و آنان چگونه نارضايتى او را فراهم آوردند، و عكس العمل حضرت در برابر آنان چه بود.

ص: 11

خلاصه اى از خطابه حضرت زهرا عليهاالسلام

وظيفه مهم مسلمانان

به عنوان مقدمه اى بر مطلب اصلى، ابتدا خطاب به مسلمانان يادآور شدند كه به عنوان اولين مسلمانان حاملان پيام نبوت در سايه امامت به امت ها و نسل هاى آينده اند.

معرفى خود

براى ورود به مطلب اصلى ابتدا خود را معرفى نموده فرمودند: «اى مردم بدانيد من فاطمه ام و پدرم محمد است و افتخار پدرى پيامبر را احدى جز من ندارد و با توجه به اين معرفى، گوش خود را باز كنيد و ببينيد چه مى گويم». با در نظر گرفتن اينكه همه مخاطبان، حضرت را مى شناختند اين كلام بدان معنى بود كه اى مردم طورى رفتار مى كنيد كه گويا مرا نمى شناسيد. از

خواب غفلت بيدار شويد كه من همان فاطمه ام كه پيامبر صلّى الله عليه و آله وسلّم درباره من آنسفارشات را مى فرمود.

سپس زحمات پيامبر صلّى الله عليه و آله وسلّم را يادآور شدند كه چگونه پرده هاى ظلمت و جهل را يكى پس از ديگرى كنار زد و صبح روشن اسلام را جلوه گر ساخت، و سابقه مردم را قبل از اسلام متذكر شدند و اينكه از چه شرايط جهل و فقرى به چه حالى رسيده اند.

عقبگرد مردم به كمك منافقين و شيطان

براى آنكه حضرت مطلب اصلى را شروع كنند عقبگرد سريع مردم در فاصله چند روز از رحلت پيامبر صلّى الله عليه و آله وسلّم را مطرح كردند؛ و با بيان فصيح و بكار بردن كنايات ابلغ از تصريح، ضماير و ظواهر مردم را به احسن وجه بيان كردند. ابتدا ريشه اصلى را كه نفاق و دوروئى و اسلام لسانى در اكثر مردم بود مطرح كردند، و سپس كمك آنرا كه شيطان و فرصت طلبى او از آمادگى روحى مردم است بيان كردند.

توبيخ غاصبين فدك

اكنون وقت آن بود كه مسئله فدك مطرح شود. از آنجا كه خطابه حضرت زهرا عليهاالسَّلام در حالى ايراد مى شد كه حضرت هر گونه اقدام ممكن را در باز پس گرفتن فدك به انجام رسانيده بودند و غاصبين هيچگونه عكس العمل مثبتى نشان نداده بودند و تمام سخن بر سر ارث بودن فدك و عدم ارث انبيا متمركز شده بود، لذا حضرت بدون مطرح كردن اعطايى بودن فدك و ساير مراحل ملكيت خود نسبت به آن از قبيل شهود و عصمت خود وغيره، فقط مسئله ارث را مطرح كردند و چند ضربه اعتقادى قوى به سكوت مردم و عمل غاصبين وارد كردند و چنين فرمودند: «آيا با اين كار در پى احكام زمان جاهليت و كنار گذاردن رسمى اسلام هستيد؟! اى مسلمانان،آيا بايد ارث پدرم از من گرفته شود؟ اى پسر ابوقحافه آيا در قرآن است كه تو از پدرت ارث ببرى و من نبرم؟ اين افترا است و جرأت بر پروردگار و عهدشكنى با پيامبر و كنار گذاردن قرآن است».

شكايت به پيامبر صلّى الله عليه و آله وسلّم

در اينجا حضرت خطاب خود را متوجه قبر مطهر پيامبر صلّى الله عليه و آله وسلّم نمودند، و اشعارى خواندند كه متضمن شكايت و تعجب از اقدامات مردمى بود كه چشم پيامبرشان را دور ديده اند و آنچه در حضور او نمى كردند بدون پروايى انجام مى دهند. حضرت در اين كلمات از حضور در چنان وضعى آرزوى مرگ كردند.

خطاب به انصار و توبيخ آنان

سپس مسئله ارث را بار ديگر با انصار مطرح كردند و با كلمه تشجيع فرمودند: «ايها بنى قيله، آيا شما ببينيد و بشنويد و ارث مرا ببرند؟ حتى نزد شما آمدم و يارى خواستم باز هم جواب نداديد؟ شما سوابق عالى در دفاع از ما داشتيد و دستورات ما را به خوبى عمل مى كرديد. چطور شده كه يكباره روى ترس نشان داده ايد»؟ در اينجا حضرت ضمن توبيخ آنان بخاطر سكوت در مقابل غاصبين فرمودند: «با سردمداران كفر به جنگ برخيزيد كه اينان ايمان ندارند، شايد از اين طريق از كار خود دست بردارند. چرا با كسانى كه پيمان خود را شكسته اند جنگ نمى كنيد»؟

سوءِ استفاده ابوبكر از سكوت مردم

وقتى كلام حضرت به اينجا رسيد و تأثير شديدى بر مردم گذارد، ابوبكر با مطرح كردن مطالبى كه بيشتر براى آرام كردن عواطف مردم بود در صدد جواب برآمد و با تصديق حضرت در مطالب ذكر شده اين مسئله را مطرح كرد:

«پدرت نسبت به مؤمنين مهربان بود، و او مقام پدرى تو را داشت و برادر پسر عمويت(على عليه السَّلام) بود و شما راهنماى ما به بهشت هستيد و در كمال و صداقت تو نيز سخنى نيست. ولى من به خاطر گفته پيامبر كه «پيامبران ارث نمى گذارند» فدك را گرفته و در راه اسلحه و سپاه مسلمين مصرف مى كنم تا با كفار جنگ كنند، و اين كار را با اتفاق نظر مسلمين انجام داده ام. اموال شخصى من در اختيار توست و ما هم در اموال تو دخالتى نداريم».

عقب نشينى ابوبكر از حديث جعلى

ابوبكر كه با سخنان حضرت زهرا عليهاالسَّلام از مطرح كردن حديث جعلى خود پشيمان شده بود و ارزشى براى آن نمى ديد، آخرين راه را آن دانست كه مسئله را بر عهده مسلمين بگذارد و ادعا كرد كه اصلاً دستور اين اقدام از سوى مسلمين به من ابلاغ شد ومن با توافق و اتفاق آنان دست به چنين كارى زدم و همه مسلمين هم بر اين مطلب شاهدند.

گريه مردم

تأثير خطبه حضرت چنان عجيب بود كه زن و مرد به گريه در آمدند و مدينه به لرزه در آمد و صداها بلند شد و اين تأثير ابوبكر و عمر را به جستجو براى راه هاى مقابله با مردم وادار كرد.

توبيخ مردم از سوى ام سلمه

ام سلمه كه از حجره خود شاهد سخنان ابوبكر بود، چند سخن مؤثر بر زبان آورد كه حقا در خور تحسين بود. او با تعجب از اينكه به مثل فاطمه چنين سخنانى گفته مى شود در حالى كه در دامان انبيا بزرگ شده، گفت: «چگونه مى شود كه پيامبر صلّى الله عليه و آله وسلّم ارث را بر فاطمه حرام كرده ولى به او نگفته است؟ يا پيامبر صلّى الله عليه و آله وسلّم به او آموخته ولى او عمدا مخالفت كرده ارث را طلب مى كند؟! پيامبر صلّى الله عليه و آله وسلّم اين برخورد شما را مى بيند و بزودى خواهيد دانست».

خطاب به اميرالمؤمنين عليه السَّلام

سپس حضرت به منزل بازگشتند در حاليكه اميرالمؤمنين عليه السَّلام منتظر آن حضرت بودند. وقتى وارد خانه شدند رو به اميرالمؤمنين عليه السَّلام مطالبى فرمودند كه نوعى درد دل و اظهار غصه براى آرامش بود، چه آنكه صاحب اين مصيبت هر دو بودند. لذا ضمن چند جمله اين مطلب را رساند كه چطور چنين دست خود را بسته اى و اين پسر ابوقحافه حق مرا غصب مى كند؟ مى بينى كه چگونه به مخاصمه با من برخاسته و با من به تندى سخن مى گويد؟ مهاجرين و انصار هم بى تفاوتى نشان مى دهند و همگى حق فاطمه را ناديده گرفته اند.

چرا بايد دختر پيامبر با سينه اى پر از غضب براى مردم سخن بگويد و باز بدون نتيجه به خانه باز گردد؟ تو نيز در شرائطى هستى كه نمى توانى از من دفاع كنى و بالاخره از هيچ راهى نمى توانم به حق خود دست يابم. اى كاش قبل از چنين روزى مرده بودم. من وظيفه خود در حمايت از تو را انجام دادم. پيداست كه اين سخنان در واقع درد دل اميرالمؤمنين عليه السَّلام بود كه در كلام فاطمه عليهاالسَّلام بروز مى كرد. و هر دو براى يكديگر سخن از غصه ها مى گفتند.

خطاب به زنان عيادت كننده

پس از بازگشت حضرت زهرا عليهاالسَّلام عده اى از زنان به عنوان عيادت نزد حضرت آمدند و گفتند: اى دختر پيامبر، حالتان چگونه است؟ حضرت تنفر خود را از چنين مسلمانانى اعلام داشتند و صراحتا فرمودند كه اكنون چه وقت عيادت است كه ديگر از مردان شما و با شما بودن متنفرم و راه بازگشت نيست؟

امتحان عجيبى داديد و چه زود باطنِ دلِ بر باطل دوخته خود را معرفى كرديد. سپس نفرين بر آنان فرستادند و نشان ننگ وبى آبروئى را بر پيشانى آنان زدند؛ و آينده اى ظلمانى كه خود و نسل هاى آينده شان خون تازه و سم كشنده از آن در روح و جانشان بريزند و غلبه متجاوزين و هرج ومرج دائمى را به آنان بشارت دادند و بر حال نسل هاى مسلمين افسوس خوردند.

در اينجا خلاصه اى از خطابه حضرت زهرا عليهاالسَّلام به پايان رسيد. به خاطر سپردن اين مختصر مى تواند به نوعى حضور در آن مجلس تلقى گردد، و تجديد عهدى با روزهاى پر تلاطم مظلوميت اميرالمؤمنين و حضرت زهرا عليهماالسَّلام باشد.

ص: 24

امروز اوج عظمت فدك و غدير

امروز ما ميراث دار فدك و غديريم كه در اوج عظمت اين هر دو به دنيا آمده ايم. در طول تاريخ، غدير و فدك به عنوان دو سند محكم در دست مسلمانان بوده و هست؛ كه با پيمودن قرن ها خود را در برابر منبر غدير مى بينند و دست بيعت با مبلغ اعظم ولايت مى دهند، و آنگاه خود را به مسجد پيامبر صلّى الله عليه و آله وسلّم مى رسانند و نداى جانسوز و آهِ دلِ شكسته يادگار نبوت را پاسخ مثبت مى دهند.

پدر و دختر وحى اين دو ميراث ارجمند را به دوستان خود سپرده اند، تا در هر كجا و هر زمان عصاره دين را با «غدير» و آنچه بر اسلام رفته را با «فدك» در شفاف ترين گونه آن به مردم جهان نشان دهند.

اينك اى صاحب غدير و فدك، از بلنداى غدير و گستره فدك در برابر شما تعظيم مى نماييم؛ و خود را مديون شما مى دانيم كه اين يادگارهاى اعتقادى را براى ما ميراثى جاودانه قرار داديد. با شما پيمان مى بنديم كه در عصر غيبت كبراى تنها وارث فاطمه عليهاالسَّلام حضرت بقية اللّه الاعظم حجة بن الحسن المهدى ارواحنا فداه و عجل اللّه فرجه، در حفظ و نشر اين دو اثر گرانقدر در گونه هايى كه بر آن قادريم از هيچ تلاشى دريغ ننماييم.

قم ، محمد باقر انصارى ، سيد حسين رجايى

ولادت حضرت زهرا عليهاالسَّلام 1428 ، 14 / 4 / 1386

ص: 25

1 الزهراء عليهاالسَّلام تأتي المسجد

لَمّا أَجْمَعَ أَبُوبَكْرٍ عَلى مَنْعِ فاطِمَةَ عليهاالسَّلام فَدَكا وَ صَرَفَ عامِلَها مِنْهاوَ بَلَغَها ذلِكَ ، لاثَتْ خِمارَها عَلى رَأْسِها وَ اشْتَمَلَتْ بِجِلْبابِها وَ أَقْبَلَتْ في لُمَّةٍ مِنْ حَفَدَتِها وَ نِساءِ قَوْمِها ، تَجُرُّ أَدْراعَها وَ تَطَأُ ذُيُولَها ما تَخْرِمُ مِشْيَتُها مِشْيَةَ رَسُولِ اللّه صلّى الله عليه و آله وسلّم.

حَتّى دَخَلَتْ عَلى أَبي بَكْرٍ الْمَسْجِدَ وَ هُوَ في حَشْدٍ مِنَ الْمُهاجِرينَ وَ الأَْنْصارِ وَ غَيْرِهِمْ.

فَنيطَتْ دُونَها وَ دُونَ النّاسِ مُلاءَةٌ فَجَلَسَتْ . ثُمَّ أَنَّتْ أَنَّةً أَجْهَشَ الْقَوْمُ لَهابِالْبُكاءِ وَ النَّحيبِ فَارْتَجَّ الْمَجْلِسُ .

ص: 26

2 الحمد و الثناء

أَبْتَدِءُ بِحَمْدِ مَنْ هُوَ أَوْلى بِالْحَمْدِ وَ الطَّوْلِ وَ الْمَجْدِ. الْحَمْدُ للّه ِِ عَلى ما أَنْعَمَ، وَ لَهُ الشُّكْرُ عَلى ما أَلْهَمَ، وَ الثَّناءُ بِما قَدَّمَ مِنْ عُمُومِ نِعَمٍ ابْتَدَأَها، وَ سُبُوغِ آلاءٍ أَسْداها، وَ إِحْسانِ مِنَنٍ والاها. جَمَّ عَنِ الاْءِحْصاءِ عَدَدُها، وَ نَأى عَنِ الْمُجازاةِ أَمَدُها ، وَ تَفاوَتَ عَنِ الإِْدْراكِ أَبَدُها ، وَ نَدَبَهُمْ لاِسْتِزادَتِها بِالشُّكْرِ لاِتِّصالِها ، وَ اسْتَخْذَى الْخَلْقَ بِإِنْزالِها ، وَ اسْتَحْمَدَ إِلَى الْخَلائِقِ بِإِجْزالِها ، وَ ثَنّى بِالنَّدْبِ إِلى أَمْثالِها.

وَ أَشْهَدُ أَنْ لا إِلهَ إِلاَّ اللّه ُ وَحْدَهُ لا شَريكَ لَهُ، كَلِمَةٌ جَعَلَ الاْءِخْلاصَ تَأْويلَها، وَ ضَمَّنَ الْقُلُوبَ مَوْصُولَها، وَ أَبانَ فِي الْفِكَرِ مَعْقُولَها. الْمُمْتَنَعُ مِنَ الأَبْصارِ

ص: 27

3 بعثة الرسول الأعظم صلّى الله عليه و آله وسلّم و مسير الرسالة

وَ أَشْهَدُ أَنَّ أَبي مُحَمَّدا عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ، اخْتارَهُ قَبْلَ أَنْ يَجْتَبِلَهُ، وَ اصْطَفاه قَبْلَ أَنْ يَبْتَعِثَهُ، وَ سَمّاهُ قَبْلَ أَنْ يَسْتَنْجِبَهُ، إِذِ الْخَلائِقُ بِالْغَيْبِ مَكْنُونَةٌ، وَ بِسِتْرِ الْأَهاويلِ مَصُونَةٌ، وَ بِنِهايَةِ الْعَدَمِ مَقْرُونَةٌ، عِلْما مِنَ اللّه ِ تَعالى بِمَآئِلِ الْأُمُورِ، وَ إِحاطَةً بِحَوادِثِ الدُّهُورِ، وَ مَعْرِفَةً بِمَواقِعِ الْمَقْدُورِ.

ص: 28

4 خطابها مع المهاجرين و الأنصار

ثُمَّ الْتَفَتَتْ عليهاالسَّلام إِلى أَهْلِ الْمَجْلِسِ وَ قالَتْ لِجَميعِ الْمُهاجِرينَ وَ الْأَنْصارِ:

وَ أَنْتُمْ عِبادَ اللّه ِ نَصْبُ أَمْرِهِ وَ نَهْيِهِ ، وَ حَمَلَةُ دينِهِ وَ وَحْيِهِ، وَ أُمَناءُ اللّه ِ عَلى أَنْفُسِكُمْ، وَ بُلَغاؤُهُ إِلَى الْأُمَمِ حَوْلَكُمْ. زَعيمُ حَقٍّ للّه ِِ فيكُمْ، وَ عَهْدٌ قَدَّمَهُ إِلَيْكُمْ.

6 أسرار أحكام اللّه

فَفَرَضَ اللّه ُ الاْيمانَ تَطْهيرا لَكُمْ مِنَ الشِّرْكِ، وَ الصَّلاةَ تَنْزيها لَكُمْ عَنِ الْكِبْرِ، وَ الزَّكاةَ تَزْكِيَةً لِلنَّفْسِ وَ تَزْييدا فِي الرِّزْقِ، وَ الصِّيامَ تَثْبيتالِلاْءِخْلاصِ، وَ الْحَجَّ تَشْييدا لِلدّينِ، وَ الْعَدْلَ تَنْسيقا لِلْقُلُوبِ وَ تَمْكينا لِلدّينِ، وَ طاعَتَنا نِظاما لِلْمِلَّةِ، وَ إِمامَتَنا أَمانا مِنَ الْفُرْقَةِ، وَ الْجِهادَ عِزّا لِلاْءِسْلامِ، وَ الصَّبْرَ مَعُونَةً عَلَى اسْتيجابِ الْأَجْرِ، وَ الْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ مَصْلَحَةً لِلْعامَّةِ، وَ النَّهْىَ عَنِ الْمُنْكَرِ تَنْزيها لِلدّينِ، وَ بِرَّ الْوالِدَيْنِ وِقايَةً مِنَ السَّخَطِ، وَ صِلَةَ الْأَرْحامِ مَنْساةً فِي الْعُمْرِ وَ مَنْماةً لِلْعَدَدِ، وَالْقِصاصَ حَقْنا لِلدِّماءِ، وَ الْوَفاءَ بِالنَّذْرِ تَعْريضاً

ص: 31

7 اعلموا أنّي فاطمة

ثُمَّ قالَتْ عليهاالسَّلام: أَيُّهَا النّاسُ، اعْلَمُوا أَنّي فاطِمَةُ وَ أَبي مُحَمَّدٌ رَسُولُ رَبِّكُمْ وَ خاتَمُ أَنْبِيائِكُمْ!

أَقُولُها عَوْدا عَلى بَدْءٍ ، وَ لا أَقُولُ ما أَقُولُ غَلَطا وَ لا أَفْعَلُ ما أَفْعَلُ شَطَطا وَ ما أَنَا مِنَ الْكاذِبينَ . فَاسْمَعوُا إِلَىَّ بِأَسْماعٍ واعِيَةٍ وَ قُلُوبٍ راعِيَةٍ.

9 علي عليه السَّلام في إبلاغ الرسالة الإلهية

فَأَنْقَذَكُمُ اللّه ُ تَبارَكَ وَ تَعالى بِنَبِيِّهِ مُحَمَّدٍ صلّى الله عليه و آله وسلّم، بَعْدَ اللَّتَيّا وَ الَّتي، وَ بَعْدَ أَنْ مُنِيَ بِبُهَمِ الرِّجالِ وَ ذُؤْبانِ الْعَرَبِ وَ مَرَدَةِ أَهْلِ الْكِتابِ.

كُلَّما أَوْقَدُوا نارا لِلْحَرْبِ أَطْفَأَهَا اللّه ُ ، أَوْ نَجَمَ قَرْنُ الضَّلالَةِ أَوْ فَغَرَتْ فاغِرَةٌ مِنَ الْمُشْرِكينَ قَذَفَ أَخاهُ عَلِيّا في لَهَواتِها، فَلايَنْكَفِى ءُ حَتّى يَطَأَ صِماخَها بِأَخْمَصِهِ، وَ يُخْمِدَ لَهَبَها بِسَيْفِهِ، مَكْدُودا دَؤُوبا في ذاتِ اللّه ِ مُجْتَهِدا في أَمْرِ اللّه ِ قَريبا مِنْ رَسُولِ اللّه ِ سَيِّدا في أَوْلِياءِ اللّه ِ، مُشَمِّرا ناصِحامُجِدّا كادِحا، لا تَأْخُذُهُ فِي اللّه ِ لَوْمَةُ لائِمٍ.

وَ أَنْتُمْ في بُلَهْنِيَةٍ وادِعُونَ آمِنُونَ فَرِحُونَ وَ في رَفاهِيَّةٍ مِنَ الْعَيْشِ فَكِهُونَ تَأْكُلُونَ الْعَفْوَ وَ تَشْرَبُونَ الصَّفْوَ، تَتَرَبَّصُونَ بِنَا الدَّوائِرَ، وَ تَتَوَكَّفُونَ الْأَخْبارَ، وَ تَنْكِصُونَ عِنْدَ النِّزالِ، وَ تَفِرُّونَ عِنْدَ الْقِتالِ.

ص: 35

10 ما أظهره الناس بعد وفاة صاحب الرسالة

فَلَمَّا اخْتارَ اللّه ُ لِنَبِيِّهِ دارَ أَنْبِيائِهِ وَ مَأْوى أَصْفِيائِهِ وَ أَتَمَّ عَلَيْهِ ما وَعَدَهُ، ظَهَرَتْ فيكُمْ حَسيكَةُ النِّفاقِ وَ سَمَلَ جِلْبابُ الدّينِ وَ أَخْلَقَ ثَوْبُهُ وَ نَحَلَ عَظْمُهُ وَ أَوْدَتْ رِمَّتُهُ وَ نَطَقَ كاظِمُ الْغاوينَ وَ نَبَغَ خامِلُ الْأَقَلّينَ وَ هَدَرَ فَنيقُ الْمُبْطِلينَ. فَخَطَرَ في عَرَصاتِكُمْ.

وَ أَطْلَعَ الشَّيْطانُ رَأْسَهُ مِنْ مَغْرِزِهِ هاتِفا بِكُمْ. فَدَعاكُمْ فَأَلْفاكُمْ لِدَعْوَتِهِ مُسْتَجيبينَ وَ لِلْغِرَّةِ فيهِ مُلاحِظينَ.

ثُمَّ اسْتَنْهَضَكُمْ فَوَجَدَكُمْ ناهِضينَ خِفافا وَ أَحْمَشَكُمْ فَأَلْفاكُمْ غِضابا، فَوَسَمْتُمْ غَيْرَ إ بِلِكُمْ وَ أَوْرَدْتُمُوها غَيْرَ شِرْبِكُمْ.

هذا وَ الْعَهْدُ قَريبٌ وَ الْكَلْمُ رَحيبٌ وَالْجُرْحُ لَمّا يَنْدَمِلْ وَ الرَّسُولُ لَمّا يُقْبَرْ. بِدارا زَعَمْتُمْ خَوْفَ الْفِتْنَةِ! أَلا فِي الْفِتْنَةِ سَقَطُوا، وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحيطَةٌ بِالْكافِرينَ.

ص: 36

11 فدك و الإرث

وَ أَنْتُمُ الاْنَ تَزْعُمُونَ أَنْ لا إِرْثَ لَنا أَهْلَ الْبَيْتِ ! ! وَ لا حَظَّ أَفَحُكْمَ الْجاهِلِيَّةِ

ص: 37

12 شكواها إلى رسول اللّه صلّى الله عليه و آله وسلّم

ثُمَّ الْتَفَتَتْ عليهاالسَّلام إِلى قَبْرِ أَبيها فَخَنَقَتْهَا الْعَبْرَةُ وَ قالَتْ:

قَدْ كانَ بَعْدَكَ أَنْباءٌ وَ هَنْبَثَةٌ***لَوْ كُنْتَ شاهِدَها لَمْ تَكْثُرِ الْخَطبُ

إِنّا فَقَدْناكَ فَقْدَ الْأَرْضِ وابِلَها***وَاخْتَلَّ قَوْمُكَ فَاشْهَدْهُمْ وَ لا تَغِبُ

وَ كُلُّ أَهْلٍ لَهُ قُرْبى وَ مَنْزِلَةٌ***عِنْدَ الاْءِلهِ عَلَى الْأَدْنينَ مُقْتَرِبٌ

أَبْدَتْ رِجالٌ لَنا نَجْوى صُدُورِهِمُ ***لَمّا مَضَيْتَ وَ حالَتْ دُونَكَ التُّرَبُ

ص: 39

13خطابها مع الأنصار

ثُمَّ رَمَتْ عليهاالسَّلام بِطَرْفِها نَحْوَ الْأَنْصارِ فَقالَتْ:

يا مَعْشَرَ الْبَقِيَّةِ، وَ أَعْضادَ الْمِلَّةِ، وَ حَضَنَةَ الاْءِسْلامِ! ما هذِهِ الْفَتْرَةُ عَنْ نُصْرَتي وَ الْوِنْيَةُ عَنْ مَعُونَتي وَ الْغَميزَةُ في حَقّي وَ السِّنَةُ عَنْ ظُلامَتي ؟!

ص: 40

14 الزهراء عليهاالسَّلام تُظلم بمرأى و مسمع من الناس

أَيْها بَني قَيْلَةَ! أَاُهْضَمُ تُراثَ أَبي وَ أَنْتُمْ بِمَرْأًى مِنّي وَ مَسْمَعٍ وَ مُنْتَدًى وَ مَجْمَعٍ.

تَلْبَسُكُمُ الدَّعْوَةُ وَ تَشْمِلُكُمُ الْخَبْرَةُ، وَ فيكُمُ الْعُدَّةُ وَ الْعَدَدُ، وَ لَكُمُ الدّارُ وَ الْجُنَنُ وَ الْأَداةُ وَ الْقُوَّةُ، وَ عِنْدَكُمُ السِّلاحُ وَ الْجُنَّةُ، تُوافيكُمُ الدَّعْوَةُ فَلا تُجيبُونَ؟ وَ تَأْتيكُمُ الصَّرْخَةُ فَلا تُغيثُونَ وَ أَنْتُمْ مَوْصُوفُونَ بِالْكِفاحِ مَعْرُوفُونَ بِالْخَيْرِ وَ الصَّلاحِ.

وَ أَنْتُمُ الاُْولى نُخْبَةُ اللّه ِ الَّتِي انْتُخِبَتْ وَ الْخِيَرَةُ الَّتِي اخْتيرَتْ لَنا أَهْلَ الْبَيْتِ، فَبادَيْتُمُ الْعَرَبَ وَ بادَهْتُمُ الْأُمُورَ وَ تَحَمَّلْتُمُ الْكَدَّ وَ التَّعَبَ، وَ نا هَضْتُمُ الْأُمَمَ وَ كافَحْتُمُ الْبُهَمَ. لا نَبْرَحُ وَ تَبْرَحُونَ، نَأْمُرُكُمْ فَتَأْتَمِرُونَ.

حَتّى اسْتَقامَتْ لَكُمْ مِنَّا الدّارُ وَ دارَتْ لَكُمْ بِنا رَحَى الاْءِسْلامِ وَ دَرَّ حَلَبُ الْأَيّامِ وَ خَضَعَتْ نُعَرَةُ الشِّرْكِ ، وَ سَكَنَتْ فَوْرَةُ الاْءِفْكِ ، وَ خَبَتْ نيرانُ الْحَرْبِ، وَ هَدَأَتْ دَعْوَةُ الْهَرْجِ ، وَ اسْتَوْسَقَ نِظامُ الدّينِ.

ص: 42

15 قاتلوا أئمة الكفر

فَأَنّى جُرْتُمْ بَعْدَ الْبَيانِ وَ أَسْرَرْتُمْ بَعْدَ الاْءِعْلانِ وَ نَكَصْتُمْ بَعْدَ الاْءِقْدامِ وَ أَشْرَكْتُمْ بَعْدَ الاْيمانِ وَ جَبُنْتُمْ بَعْدَ الشَّجاعَةِ، عَنْ قَوْمٍ نَكَثُوا أَيْمانَهُمْ مِنْ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَ طَعَنُوا في دينِكُمْ.

فَقاتِلُوا أَئِمَّةَ الْكُفْرِ إِنَّهُمْ لا أَيْمانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَنْتَهُونَ. أَلا تُقاتِلُونَ قَوْما نَكَثُوا أَيْمانَهُمْ وَ هَمُّوا بِإِخْراجِ الرَّسُولِ وَ هُمْ بَدَؤُوكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ أَتَخْشَوْنَهُمْ فَاللّه ُ أَحَقُّ أَنْ تَخْشَوْهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ.

17 العار و النار لمن يخذل ابنة نبيه

أَلا وَ قَدْ قُلْتُ الَّذي قُلْتُ عَلى مَعْرِفَةٍ مِنّي بِالْخَذْلَةِ الَّتي خامَرَتْكُمْ وَ الْغَدْرَةِ الَّتِي اسْتَشْعَرَتْها قُلُوبُكُم.

وَ لكِنَّها فَيْضَةُ النَّفْسِ وَ نَفْثَةُ الْغَيْظِ وَ خَوَرُ الْقَناةِ وَ ضَعْفُ الْيَقينِ وَ بَثَّةُ الصَّدْرِ وَ مَعْذِرَةُ الحُجَّةِ.

ص: 44

18 أنا ابنة نبيكم

وَ أَنَا ابْنَةُ نَذيرٍ لَكُمْ بَيْنَ يَدَيْ عَذابٍ شَديدٍ فَكيدُونى جَميعا ثُمَّ لاتُنْظِرُونَ، فَاعْمَلُوا إِنّا عامِلُونَ وَ انْتَظِروُا إِنّا مُنْتَظِرُونَ.

رَبَّنَا احْكُمْ بَيْنَنا وَ بَيْنَ قَوْمِنا بِالْحَقِّ وَ أَنْتَ خَيْرُ الْحاكِمينَ وَ سَيَعْلَمُ الْكُفّارُ لِمَنْ عُقْبَى الدّارِ.

وَ قُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللّه ُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ وَ الْمُؤْمِنُونَ، وَ كُلَّ إِنْسانٍ أَلْزَمْناهُ طائِرَهُ في عُنُقِهِ، فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْرا يَرَهُ وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرّا يَرَهُ، وَ كانَ الْأَمْرُ قَدْ قُصِرَ.

ص: 45

19 جواب أبي بكر لها عليهاالسَّلام

فَأَجابَها أَبُوبَكْرٍ عَبْدُ اللّه ِ بْنُ عُثْمانَ وَ قالَ: صَدَقْتَ يا بِنْتَ رَسُولِ اللّه ِ، لَقَدْ كانَ أَبُوكِ بِالْمُؤْمِنينَ عَطُوفا كَريمارَؤُوفا رَحيما، وَ عَلَى الْكافِرينَ عَذابا أَليما وَ عِقابا عَظيما.

وَ إِذا عَزَوْناهُ وَجَدْناهُ أَباكِ دُونَ النِّساءِ ، وَ أَخَا ابْنِ عَمِّكِ دُونَ الْأَخِلاّءِ. آثَرَهُ عَلى كُلِّ حَميمٍ وَ ساعَدَهُ عَلَى الْأَمْرِ الْعَظيمِ.

لا يُحِبُّكُمْ إِلاّ سَعيدٌ، وَ لا يُبْغِضُكُمْ إِلاّ شَقِيٌّ بَعيدٌ !! وَ أَنْتُمْ عِتْرَةُ رَسُولِ اللّه ِ الطَّيِِّبُونَ، وَ خِيَرَتُهُ الْمُنْتَجَبُونَ، عَلَى الْخَيْرِ أَدِلَّتُنا، وَ إِلَى الْجَنَّةِ مَسالِكُنا.

ص: 46

20 الحديث الموضوع: «النبي لايورّث»

وَ أَنْتِ يا خِيَرَةَ النِّساءِ وَ ابْنَةَ خَيْرِ الْأَنْبِياءِ صادِقَةٌ في قَوْلِكِ، سابِقَةٌ في وُفُورِ عَقْلِكِ، غَيْرُ مَرْدُودَةٍ عَنْ حَقِّكِ وَ لا مَصْدُودَةٍ عَنْ صِدْقِكِ.

وَ وَاللّه ِ ما عَدَوْتُ رَأْىَ رَسُولِ اللّه ِ وَ لا عَمِلْتُ إِلاّ بِإِذْنِهِ! وَ الرّائِدُ لا يَكْذِبُ أَهْلَهُ.

وَ قَدْ قُلْتِ وَ أَبلَغْتِ وَ أَغْلَظْتِ فَأَهْجَرْتِ وَ إِنّي أُشْهِدُ اللّه َ - وَ كَفى بِهِ شَهيداً - أَنّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللّه ِ يُقولُ : «نَحْنُ مَعاشِرَ الْأَنْبِياءِ لا نُوَرِّثُ ذَهَبا وَ لا فِضَّةً وَ لا أَرْضا وَ لا دارا وَ لا عَقارا ، وَ إِنَّما نُوَرِّثُ الْكُتُبَ وَ الْحِكْمَةَ وَ الْعِلْمَ وَ النُّبُوَّةَ ، وَ ما كانَ لَنا مِنْ طُعْمَةٍ فَلِوَلِيِّ الْأَمْرِ بَعْدَنْا أَنْ يَحْكُمَ فيهِ بِحُكْمِهِ»!

وَ قَدْ جَعَلْنا ما حاوَلْتِهِ فِي الْكُراعِ وَ السِّلاحِ، يُقابِلُ بِهِ الْمُسْلِمُونَ وَ يُجاهِدُونَ الْكُفّارَ وَ يُجالِدُونَ الْمَرَدَةَ الفُجّارَ. وَ ذلِكَ بِإِجْماعٍ مِنَ الْمُسْلِمينَ

ص: 47

21 خطابها عليهاالسَّلام مع أبي بكر

فَقالَتْ عليهاالسَّلام: سُبْحانَ اللّه ِ! ما كانَ أَبي رَسُولُ اللّه ِ صلّى الله عليه و آله وسلّم عَنْ كِتابِ اللّه ِ صادِفاً، وَ لا لِأَحْكامِهِ مُخالِفاً، بَلْ كانَ يَتَّبِعُ أَثَرَهُ وَ يَقْفُو سُوَرَهُ. أَفَتَجْمَعُونَ إِلَى الْغَدْرِ اعْتِلالاً عَلَيْهِ بِالزُّورِِ؟

وَ هذا بَعْدَ وَفاتِهِ شَبيهٌ بِما بُغِيَ لَهُ مِنَ الْغَوائِلِ في حَياتِهِ.

ص: 48

22 القرآن يصرَِّح بإرث الأنبياء

هذا كِتابُ اللّه ِ، حَكَما عَدْلاً وَ ناطِقا فَصْلاً يَقُولُ عَنْ نَبِيٍّ مِنْ أَنْبِيائِهِ: «يَرِثُني وَ يَرِثُ مِنْ آلِ يَعْقُوبَ»، وَ يَقُولُ: «وَ وَرِثَ سُلَيْمانُ داوُدَ».

فَبَيَّنَ عَزَّوَجَلَّ فيما وَزَّعَ مِنَ الْأَقْساطِ وَ شَرَّعَ مِنَ الْفَرائِضِ وَ الْميراثِ وَ أَباحَ مِنْ حَظِّ الذُّكْرانِ وَ الاْءِناثِ ما أَزاحَ بِهِ عِلَّةَ الْمُبْطِلينَ وَ أَزالَ التَّظَنّي وَ الشُّبُهاتِ فِي الْغابِرينَ.

كَلاّ بَلْ سَوَّلَتْ لَكُمْ أَنْفُسُكُمْ أَمْرا، فَصَبْرٌ جَميلٌ وَ اللّه ُ الْمُسْتَعانُ عَلى ما تَصِفُونَ. وَ هذانِ نَبِيّانِ، وَ قَدْ عَلِمْتَ أَنَّ «النُّبُوَّةَ» لا تُورَثُ وَ إِنَّما يُورَثُ ما دُونَها. فَما لي أُمْنَعُ إِرْثَ أَبي؟ أَأَنْزَلَ اللّه ُ في كِتابِهِ: «إِلاّ فاطِمَةَ بِنْتَ مُحَمَّدٍ» ؟! فَدُلَّني عَلَيْهِ أَقْنَعُ بِهِ !

ص: 49

23 جواب أبي بكر لها عليهاالسَّلام

فَقالَ لَها عليهاالسَّلام أَبُوبَكْرٍ: يا بِنْتَ رَسُولِ اللّه ِ، أَنْتِ عَيْنُ الْحُجَّةِ وَ مَنْطِقُ الْحِكْمَةِ.

لا أُدْلي بِجَوابِكِ وَ لا أَدْفَعُكِ عَنْ صَوابِكِ، وَ لكِنِ الْمُسْلِمُونَ بَيْني وَ بَيْنَكِ! هُمْ قَلَّدُوني ما تَقَلَّدْتُ، وَ بِاتِّفاقٍ مِنْهُمْ أَخَذْتُ ما أَخَذْت، غَيْرَ مُكابِرٍ وَ لا مُسْتَبِدٍّ وَ لا مُسْتَأْثِرٍ، وَ هُمْ بِذلِكَ شُهُودٌ.

25 أثر خطبتها عليهاالسَّلام

قال: فَلَمْ يُرَ بَعْدَ الْيَوْمِ الَّذي قُبِضَ فيهِ رَسُولُ اللّه صلّى الله عليه و آله وسلّم أكْثَرُ باكِيا وَ لا باكِيةً مِنْ ذلِكَ الْيَوْمِ وَ ارْتَجَّتِ الْمَدينَةُ وَ صاحَ النّاسُ وَ ارْتَفَعَتِ الْأَصْواتُ مِنْ دارِ بَني عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَ بَعْضِ دُورِ الْمُهاجِرينَ وَ الْأَنْصارِ.

ص: 51

26 ما جرى بين أبيبكر و عمر بعد خطبتها عليهاالسَّلام

فَلَمّا بَلَغَ ذلِكَ أَبابَكْرٍ قالَ لِعُمَرَ: تَرِبَتْ يَداكَ! ما كانَ عَلَيْكَ لَوْ تَرَكْتَني؟ فَرُبَّما رَفَأْتُ الْخَرْقَ وَ رَتَقْتُ الْفَتْقَ، أَلَمْ يَكُنْ ذلِكَ بِنا أَحَقَّ؟

فَقالَ الرَّجُلُ: قَدْ كانَ في ذلِكَ تَضْعيفُ سُلْطانِكَ، وَ تَوْهينُ كَفَّتِكَ، وَ ما أَشْفَقْتُ إِلاّ عَلَيْكَ.

قالَ: وَيْلَكَ! فَكَيْفَ بِابْنَةِ مُحَمَّدٍ وَ قَدْ عَلِمَ النّاسُ ما تَدْعُو إِلَيْهِ، وَ ما نَجِنُّ لَها مِنَ الْغَدْرِ عَلَيْهِ.

فَقالَ: هَلْ هِيَ إِلاّ غَمْرَةٌ انْجَلَتْ، وَ ساعَةٌ انْقَضَتْ، وَ كَأَنَّ ما قَدْ كانَ لَمْ يَكُنْ... قَلِّدْني ما يَكُونُ مِنْ ذلِكَ.

قالَ فَضَرَبَ بِيَدِهِ عَلى كَتِفِهِ، ثُمَّ قالَ: رُبَّ كُرْبَةٍ فَرَّجْتَها، يا عُمَرُ.

ص: 52

27 التجاسر على أهل بيت الرسول عليهم السَّلام

ثُمَّ نادَى الصَّلاةَ جامِعَةً، فَاجْتَمَعَ النّاسُ وَ صَعِدَ الْمِنْبَرَ، فَحَمِدَاللّه َ وَ أَثْنى عَلَيْهِ، ثُمَّ قالَ:

أَيُّهَا النّاسُ، ما هذِهِ الرِّعَةُ، وَ مَعَ كُلِّ قالَةٍ أُمْنِيَّةٌ؟ أَيْنَ كانَتْ هذِهِ الْأَماني في عَهْدِ نَبِيِّكُمْ؟

فَمَنْ سَمِعَ فَلْيَقُلْ، وَ مَنْ شَهِدَ فَلْيَتَكَلَّمْ، كَلاّ بَلْ هُوَ ثُعالَةٌ شَهيدُهُ ذَنَبُهُ. لَعَنَهُ اللّه ُ، وَ قَدْ لَعَنَهُ اللّه ُ. مُرَبٍّ لِكُلِّ فِتْنَةٍ يَقُولُ: كَرُّوها جَذَعَةً ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ مِنْ بَعْدِ ما هَرِمَتْ، كَأُمِّ طِحالٍ أَحَبُّ أَهْلِهَا الْغَوِىُّ.

أَلا لَوْ شِئْتُ أَنْ أَقُولَ لَقُلْتُ، وَ لَوْ تَكَلَّمْتُ لَبُحْتُ، وَ إِنّي ساكِتٌ ما تُرِكْتُ، يَسْتَعينُونَ بِالصِّبْيَةِ وَ يَسْتَنْهِضُونَ النِّساءَ.

ص: 53

28 استنكار أُم سلمة

قالَ: فَأَطْلَعَتْ أُمُّ سَلَمَةَ رَأْسَها مِنْ بابِها وَ قالَتْ:

أَلِمِثْلِ فاطِمَةَ بِنْتِ رَسُولِ اللّه ِ يُقالُ هذا ؟! وَ هِيَ الْحَوْراءُ بَيْنَ الاْءِنْسِ، وَ الاُْنْسُ لِلنَّفْسِ! رُبِّيَتْ في حُجُورِ الْأَنْبِياءِ، وَ تَداوَلَتْها أَيْدِي الْمَلائِكَةِ وَ نَمَتْ في حُجُورِ الطّاهِراتِ، وَ نَشَأَتْ خَيْرَ مَنْشَأٍ وَ رُبِّيَتْ خَيْرَ مُرَبّى.

ص: 54

29 خطابها مع رافع بن رفاعة تذكر غدير خم

ثُمَّ وَلَّتْ، فَأَتْبَعَها رافِعُ بْنُ رِفاعَةَ الزُرَقي فَقالَ لَها: يا سَيِدَّةَ النِّساءِ، لَوْ كانَ أَبُوالْحَسَنِ تَكَلَّمَ في هذَا الْأَمْرِ وَ ذَكَرَ لِلنّاسِ قَبْلَ أَنْ يَجْرِيَ هذَا الْعَقْدُ، ما عَدَلْنا بِهِ أَحَداً.

ص: 55

30 شكواها إلى أميرالمؤمنين عليه السَّلام

ثُمَّ انْكَفَأَتْ عليهاالسَّلام وَ أَميرُالْمُؤْمِنينَ عليه السَّلام يَتَوَقَّعُ رُجُوعَها إِلَيْهِ وَ يَتَطَلَّعُ طُلُوعَها عَلَيْهِ.

فَلَمّا جاءَتْ وَ دَخَلَتْ عَلَيْهِ وَ اسْتَقَرَّتْ بِهَا الدّارُ قالَتْ لِأَميرِالْمُؤْمِنينَ عليه السَّلام:

يَابْنَ أَبيطالِبٍ! اشْتَمَلْتَ شِمْلَةَ الْجَنينِ وَ قَعَدْتَ حُجْرَةَ الظَّنينِ؟! نَقَضْتَ قادِمَةَ الْأَجْدَلِ فَخانَكَ ريشُ الْأَعْزَلِ!

هذَا ابْنُ أَبي قُحافَةَ، يَبْتَزُّني نِحْلَةَ أَبي وَ بُلْغَةَ ابْنَيَّ. لَقَدْ أَجْهَدَ في خِصامي، وَ أَلْفَيْتُهُ أَلَدَّ في كَلامي، حَتّى حَبَسَتْني قَيْلَةُ نَصْرَها وَ الْمُهاجِرَةُ وَصْلَها وَ غَضَّتِ

ص: 56

31 أميرالمؤمنين عليه السَّلام يخفِّف عنها الآلام

فَقالَ أَميرُالْمُؤْمِنينَ عليه السَّلام: لا وَيْلَ لَكِ، بَلِ الْوَيْلُ لِشانِئِكِ. ثُمَّ نَهْنِهي عَنْ

ص: 57

32 عيادة نساء المهاجرين والأنصار لها عليهاالسَّلام

لَمّا رَجَعَتْ فاطِمَةُ عليهاالسَّلام إِلى مَنْزِلِها فَتَشَكَّتْ - وَ كانَ وَفاتُها في هذِهِ الْمَرْضَةِ - دَخَلَ إِلَيْهَا النِّساءُ الْمُهاجِراتُ وَ الأَْنْصارِيّاتُ عائِداتٍ ، فَقُلْنَ لَها: كَيْفَ أَصْبَحْتَ يا بِنْتَ رَسُولِ اللّه؟

فَحَمِدَتِ اللّه َ وَ صَلَّتْ عَلى أَبيها، ثُمَّ قالَتْ:

ص: 58

33 ما نقموا من أبي الحسن عليه السَّلام

وَيْحَهُمْ! أَنّى زَحْزَحُوها عَنْ رَواسِي الرِّسالَةِ وَ قَواعِدِ النُّبُوَّةِ وَ مَهْبِطِ الرُّوحِ الأَْمينِ بِالْوَحْيِ الْمُبينِ وَ الطَّبّينَ بِأَمْرِ الدُّنْيا وَ الدّينِ ؟! أَلا ذلِكَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبينُ.

ص: 59

34 خسارة الأُمة بغصب حق علي عليه السَّلام

وَ تَاللّه ِ لَوْ تَكافُّوا عَنْ زِمامٍ نَبَذَهُ إِلَيْهِ رَسُولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله وسلّم لاَعْتَلَقَهُ؛ وَ لَسارَ بِهِمْ سَيْرا سُجُحا لايَكْلِمُ خِشاشُهُ وَ لايَكِلُّ سائِرُهُ وَ لايُتَعْتَعُ راكِبُهُ؛ وَ لأََوْرَدَهُمْ مَنْهَلاً نَميرا رَوِيّا صافِيا فَضْفاضا تَطْفَحُ ضِفَّتاهُ وَ لايَتَرَنَّقُ جانِباهُ؛ وَ لأََصْدَرَهُمْ بِطاناً قَدْ تَخَيَّرَ لَهُمُ الرِّىَّ، غَيْرَ مُتَحَلٍّ مِنْهُ بِطائِلٍ إِلاّ بِغِمْرِ النّاهِلِ وَ رَدْعَةِ سَوْرَةِ السّاغِبِ؛ وَ لَفُتِحَتْ عَلَيْهِمْ بَرَكاتٌ مِنَ السَّماءِ وَ الأَْرْضِ.

وَ لكِنَّهُمْ بَغَوْا فَسَيَأْخُذُهُمُ اللّه ُ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ، وَ الَّذينَ ظَلَمُوا مِنْ هؤُلاءِ سَيُصيبُهُمْ سَيِّئاتُ ما كَسَبُوا وَ ما هُمْ بِمُعْجِزينَ.

ص: 60

35 من الذي استبدلوه بعلي عليه السَّلام

أَلا هَلُمَّ فَاسْمَعْ وَ ما عِشْتَ أَراكَ الدَّهْرُ عَجَبا ، وَ إِنْ تَعْجَبْ فَقَدْ أَعْجَبَكَ الْحادِثُ!

إِلى أَيِ نَحْوٍ اتَّجَهُوا؟ وَ إِلى أَيِ سِنادٍ اسْتَنَدُوا؟ وَ عَلى أَيِ عِمادٍ اعْتَمَدُوا؟ وَ بِأَيَّةِ عُرْوَةٍ تَمَسَّكُوا؟ وَ عَلى أَيَّةِ ذُرِّيَّةٍ أَقْدَمُوا وَ احْتَنَكُوا؟ وَ لِمَنِ اخْتارُوا وَ لِمَنْ تَرَكُوا؟ لَبِئْسَ الْمَوْلى وَ لَبِئْسَ الْعَشيرُ وَ بِئْسَ لِلظّالِمينَ بَدَلاً.

اسْتَبْدَلُوا وَاللّه ِ الذُّنابى بِالْقَوادِمِ، وَ الْحَرُونَ بِالْقاحِمِ، وَ الْعَجُزَ بِالْكاهِلِ. فَرَغْماً لِمَعاطِسِ قَوْمٍ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعا! أَلا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ وَ لكِنْ لايَشْعُرُونَ.

وَ يْحَهُمْ! أَفَمَنْ يَهْدي إِلىَ الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ يُتَّبَعَ، أَمَّنْ لا يَهِدّي إِلاّ أَنْ يُهْدى؟ فَما لَكُمْ، كَيْفَ تَحْكُمُونَ؟

ص: 61

36 إنذارهم بعاقبة الاغتصاب

أَما لَعَمْرُ اللّه ِ لَقَدْ لَقِحَتْ؛ فَنَظِرَةٌ رَيْثَما تُنْتِجُ. ثُمَّ احْتَلِبُوا طِلاعَ الْقَعْبِ دَما عَبيطا وَ ذُعافا مُمْقِرا. هُنالِكَ يَخْسَرُ الْمُبْطِلُونَ، وَ يَعْرِفُ التّالُونَ غِبَّ ما أَسَّسَ الأَْوَّلُونَ.

ثُمَّ طيبُوا بَعْدَ ذلِكَ عَنْ أَنْفُسِكُمْ نَفْسا، وَ اطْمَإِنُّوا لِلْفِتْنَةِ جَأْشا؛ وَ أَبْشِروُابِسَيْفٍ صارِمٍ وَ سَطْوَةِ مُعْتَدٍ غاشِمٍ وَ هَرْجٍ دائِمٍ شامِلٍ وَ اسْتِبْدادٍ مِنَ الظّالِمينَ، يَدَعُ فَيْئَكُمْ زَهيدا وَ جَمْعَكُمْ حَصيداً.

فَيا حَسْرةً لَكُمْ! وَ أَنّى بِكُمْ وَ قَدْ عُمِّيَتْ عَلَيْكُمْ، أَنُلْزِمُكُمُوها وَ أَنْتُمْ لَها كارِهُونَ؟!

ص: 62

37 عذر لايقبل بعد التقصير

قالَ سويد بن غفلة: فَأَعادَتِ النِّساءُ قَوْلَها عليهاالسَّلام عَلى رِجالِهِنَّ، فَجاءَ إِلَيْها قَوْمٌ مِن وُجُوهِ الْمُهاجِرينَ وَ الأَْنْصارِ مُعْتَذِرينَ وَ قالُوا: يا سَيِّدَةَ النِّساءِ لَوْ كانَ أَبُو الْحَسَنِ ذَكَرَ لَنا هذَا الأَْمْرَ مِنْ قَبْلِ أَنْ نُبْرِمَ الْعَهْدَ وَ نُحْكِمَ الْعَقْدَ لَما عَدَلْنا عَنْهُ إِلى غَيْرِهِ.

فَقالَتْ عليهاالسَّلام: إِلَيْكُمْ عَنّي فَلا عُذْرَ بَعْدَ تَعْذيرِكُمْ وَ لا أَمْرَ بَعْدَ تَقْصيرِكُمْ.

ص: 63

ترجمه فارسى خطابه حضرت زهرا عليهاالسَّلام

1 حضرت زهرا عليهاالسَّلام به مسجد مى آيد

هنگامى كه ابوبكر تصميم نهائى خود را در مورد غصب فدك از حضرت زهرا عليهاالسَّلام گرفت و نماينده حضرت را از آنجا اخراج نمود و اين اخبار به آنحضرت رسيد، سر مبارك را پوشانيدند و پوشش كامل بر تن نمودند و با عده اى از زنان خدمتگذار و بانوان خويشاوندانشان براى اعتراض به ابوبكر براه افتادند.

هنگام راه رفتن لباس حضرت به زمين كشيده مى شد و پايين لباس زير پايشان مى رفت، و راه رفتنشان چنان بود كه گويا پيامبر صلّى الله عليه و آله وسلّم راه مى روند.

ابوبكر با عده زيادى از مهاجرين و انصار و ديگر افراد در مسجد نشسته بودند كه حضرت وارد شدند، و با آمدن حضرت پرده اى بين ايشان

ص: 65

2 حمد و ثنا

كلام خود را آغاز مى كنم با حمد و سپاس خدائى كه به ستايش و فضل و عزت و رفعت از همه كس سزاوارتر است.

خداوند را بر نعمتهائى كه عطا فرموده مى ستايم، و بر الهامش سپاس مى نمايم، و بر نعمتهاى گسترده اى كه ابتداءً عنايت نموده و نعمتهاى فراوانى كه عطا فرموده و تفضلات پى درپى كه مرحمت كرده ثنا مى گويم.

ص: 66

3 بعثت پيامبر صلّى الله عليه و آله وسلّم و مسير رسالت

و گواهى مى دهم كه پدرم حضرت محمد بنده و فرستاده اوست، كه خداوند او را قبل از خلقتش اختيار نمود، و قبل از بعثتش او را برگزيد، و پيش از انتخابش نام او را معرفى كرد. اين انتخاب هنگامى بود كه مردم در مخفيگاه غيب پنهان بودند و در پس پرده هاى هولناك مستور و به نهايت عدم مقرون بودند.

علت اين اختيار آن است كه خداوند به سرانجام كارها آگاه و به حوادث روزگار احاطه دارد، و به زمان وقوع مقدرات عارف است. براى اتمام امر خود او را مبعوث گردانيد، و به قصد اجراى حكم خود او را برانگيخت، و براى انفاذ مقدرات حتمى خود او را به پيامبرى اختيار نمود. آنحضرت مردم را ديد كه هر گروهى داراى دين مخصوص به خود است، و به آتشهاى افروخته خود روى آورده و بُتان خود را پرستش مى نمايند، و با آنكه فطرتا معرفت خدا را دارند ولى منكر او هستند.

ص: 68

4 خطاب حضرت به مهاجرين و انصار

آنگاه حضرت زهرا عليهاالسَّلام متوجه اهل مجلس شدند، و خطاب به تمام مهاجران و انصار فرمودند:

ص: 69

5 قرآن و اهل بيت عليهم السَّلام

و ما يادگارانى هستيم كه خداوند ما را نمايندگان خود بر شما قرار داده، و به همراه ما كتاب ناطق الهى و قرآن صادق و نور تابناك و شعاع درخشنده اى است كه دليلهاى آن روشن و اسرار آياتش ظاهر است، و با ما دليل و برهانى است كه ظواهرش متجلى و استماع آن براى مردم هميشگى است (و ملال آور نيست).

پيروان او بخاطر آن مورد رشك ديگران هستند، و تبعيت او بشر را به رضوان خدا سوق مى دهد، و گوش دادن به آن نجات را بدنبال مى آورد. در او است بيان دليلهاى نورانى الهى، و پندهاى مكرر خداوند، و واجباتى كه تبيين شده و محرماتى كه از آن منع گرديده، و احكامى كه كافى است و ادله اى كه روشن است و كلماتى كه شفابخش است، و فضائلى كه بدان

ص: 70

6 حكمت دستورات الهى

پس خداوند ايمان را طهارت شما از شرك قرار داد، و نماز را دورى از كبر، و زكات را صفاى روح و زيادى در روزى و روزه را تحكيم اخلاص، و حج را بلندى و رفعت دين، و عدالت را نظام قلبها و قبولى دين، و اطاعت ما را موجب نظم ملت، و امامت ما را امان از تفرق و جدائى، و جهاد را عزت اسلام، و صبر را كمكى بر استحقاق اجر، و امر بمعروف را باعث مصلحت عمومى، و نهى از منكر را براى تنزيه دين، و نيكى به والدين را حفظ از نارضايتى، وصله ارحام را مايه طولانى شدن عمر و كثرت افراد يكدل، و قصاص را حفظ خونها، و وفاى به نذر را روزنه اى براى بخشش گناهان، و كامل نمودن كيل و وزن را براى حفظ اموال از نقص و ضرر، و نهى از نوشيدن شراب را دورى از پليدى، و پرهيز از نسبت ناروا به بانوان عفيفه را مانع از لعنت، و دورى از دزدى را سبب جلوگيرى از اعمال زشت و نخوردن مال يتيم و برنداشتن آنرا پناهى از ظلم، و نهى از زنا را حفظ از غضب الهى، و عدالت در احكام را مايه دلگرمى مردم، و ظلم ننمودن در

ص: 71

7 بدانيد من فاطمه هستم

سپس فرمود:

اى مردم بدانيد من فاطمه ام، و پدرم محمد كه فرستاده پروردگارتان و خاتم پيامبرانتان است. كلام اول و آخر من اين است، و در اين مطلب اشتباه نمى كنم و آنچه كه انجام مى دهم گزاف نيست و سخن به دروغ نمى گويم. پس با گوشهاى شنوا و قلبهاى آگاه سخن مرا گوش كنيد.

ص: 72

8 سير رسالت پيامبر صلّى الله عليه و آله وسلّم

آنگاه فرمود: بسم اللّه الرحمن الرحيم، فرستاده خدا نزد شما آمد كه از شما بود و تحمل مشقت شما بر او دشوار بود و او نسبت به هدايت شما بسيار پافشارى داشت و نسبت به مؤمنين با رحمت و رأفت بود.

اگر در حسب و نسب او نظر كنيد و او را بشناسيد مى يابيد كه در بين تمام زنان او تنها پدر من است، و در بين تمام مردان او تنها برادرِ پسر عموى من (على عليه السَّلام) است و چه خوب انتسابى است. او رسالت الهى خود را بانجام رسانيد و امور باعث عذاب پروردگار را اظهار نمود، و از راه و روش مشركان روى گرداند، و از سنت جاهلى آنان اعراض نمود.

كمر آنان را در راه رسالتش شكست، و گلوى آنان را فشرد، و مردم را با حكمت و پند نيكو به راه خدا دعوت نمود.

بُتان را شكست و سرهاى گردنكشان را به خاك افكند، تا آنكه اجتماع آنان را از هم پاشيد و آنان از صحنه پشت نمودند و نور صبح هدايت ظلمت شرك را شكافت و پرده از حق برداشته شد. زعيم دينى گوينده شد، و آتش كفر خاموش گرديد، و زبان شياطين لال شد و پست فطرتان منافق هلاك شدند، و گره هاى كفر و خلاف از هم گشوده شد، و شما به كلمه اخلاص تكلم نموديد با عده اى از پاكان كه عفيف بودند.

ص: 73

على عليه السَّلام در تبليغ رسالت

تا آنكه خداوند تبارك و تعالى به بركت پيامبر حضرت محمد صلّى الله عليه و آله وسلّم شما را بعد از اين همه سختيها نجات داد، و بعد از آنكه او گرفتار پهلوانان كفار و گرگان عرب و گردنكشان اهل كتاب گرديد، هرگاه كه آتشِ جنگ را مى افروختند خداوند آن را خاموش مى نمود و هر زمان كه قدرت پيروان ضلالت ظاهر مى شد يا دشمنان مشرك دهان خود را براى از بين بردن شما باز مى كردند برادرش على را براى نابودى آنان به عمق دهانشان مى افكند. او هم تا گوشهاى آنان را پايمال نمى كرد، و آتش آنان را با شمشيرش خاموش نمى نمود باز نمى گشت.

ص: 74

10 رفتار مردم بعد از رحلت پيامبر صلّى الله عليه و آله وسلّم

هنگامى كه خداوند جايگاه انبيا و منزلگاه برگزيدگانش را براى او اختيار نمود و آنچه به او وعده داده بود به اتمام رساند كينه و دشمنى ناشى از نفاق شما ظاهر گرديد، و پوشش دين كهنه شد و جامه اش مندرس و استخوانش ضعيف گرديد، و آن قدرت ضعيف از بين رفت. خشم فرو

ص: 75

11 فدك و ارث

و شما اكنون معتقديد كه ارثى و نصيبى براى ما اهل بيت نيست! آيا در پى حكم جاهليت هستيد؟! و چه حكمى بهتر از حكم الهى براى گروهى است

ص: 77

12 خطاب به پيامبر صلّى الله عليه و آله وسلّم

سپس حضرت نظرى به مرقد پدر افكند و بغض گلويش را فشرد و در ضمن ابياتى از شعر چنين فرمود:

اى پدر! بعد از رحلت تو واقعه هاى بزرگ و قضاياى مشكلى واقع شد، كه اگر تو شاهد آن بودى مصيبت برايمان بزرگ نمى آمد.

ص: 79

13 خطاب به انصار

سپس حضرت نگاهى به جانب انصار نمودند و فرمودند:

اى يادگاران زمان پيامبر، و اى ياوران دين و پناه دهندگان اسلام! اين چه سستى است در يارى من و چه ضعفى است در كمك به من و چه كوتاهى است در باره حق من و چه خوابى است كه در مورد ظلم به من شما را فرا گرفته است؟! آيا پيامبر صلّى الله عليه و آله وسلّم پدرم نمى فرمود: «حُرمت هر كسى را نسبت به فرزندانش بايد نگاه داشت»؟ چه زود كار خود را كرديد، و عجب زود به كارى كه زمانش نرسيده بود اقدام نموديد!

و شما قدرت كمك به آنچه من طلب مى كنم و قوت برگرفتن آنچه در پى آن هستم و مى خواهم داريد. آيا به راحتى مى گوييد «محمد رسول خدا از دنيا رفت»؟ بخدا قسم اين واقعه اى مهم است كه شكافى عظيم و گسيختگى گسترده اى همراه داشت، و التيام دهنده آن مفقود بود. با غيبت پيامبر زمين تاريك گرديده، و برگزيدگان الهى محزون گشته اند، و در مصيبت او آفتاب و ماه گرفته و ستارگان پراكنده شدند. با رحلت او اميدها به يأس مبدل شد،

ص: 81

14 ظلم به فاطمه عليهاالسَّلام در انظار مردم

از شما بعيد است اى پسران قَيْلَه! آيا در ارث پدرم به من ظلم شود در حالى كه شما حال مرا مى بينيد و صداى مرا مى شنويد و اجتماعتان منسجم است

ص: 82

15 با امامان كفر بجنگيد

بعد از اين سوابق، حال بعد از روشن شدن حق به كجا مى رويد، و بعد از آنكه بيان شده بود، و بعد از اعلان حق كجا آن را پنهان كرديد، و چرا بعد از اين اقدامات به گذشته خود رجوع نموديد و بعد از ايمان مشرك شديد، و بعد از شجاعت ترسيديد از گروهى كه بعد از پيمان بستنشان سوگندهاى خود را شكستند و در دين شما طعنه وارد نمودند.

با امامان كفر جنگ كنيد كه آنان پايبند به سوگندهايشان نمى باشند، تا شايد از كارهاى خود برگردند. آيا با گروهى كه سوگندهاى خود را ناديده گرفتند و قصد بيرون نمودن رسول الهى را دارند كارزار نمى نماييد، و حال آنكه آنان ابتدا

شروع به جنگ نمودند؟ آيا از آنان هراس داريد؟ خداوند سزاوارتر است كه از او بترسيد اگر مؤمن هستيد.

17 عار و عذاب بر كسى كه دختر پيامبر صلّى الله عليه و آله وسلّم را خوار كند

من گفتم آنچه گفتم در حالى كه مى دانم يارى نكردن وجودتان را فرا گرفته و بى وفائى همچون لباسى بر قلبهاى شما پوشيده شده است. ولى اين سخنان بخاطر بر لب رسيدن جانم بود، و آه هائى بود كه براى خاموش نمودن آتش غضبم كشيدم، و سستى تكيه گاهم بود و ضعف يقين شما است و اظهار غصه سينه ام است كه ديگر نتوانستم آنرا مخفى كنم و براى اتمام حجت بود.

ص: 85

18 من دختر پيامبرتان هستم

من دختر كسى هستم كه شما را از عذاب شديدى كه در پيش داريد ترسانيد. پس همگى درباره من حيله بكار بنديد و به تأخير نيندازيد! شما كار خود را بكنيد كه ما هم در كار خود هستيم و منتظر باشيد كه ما هم منتظريم.

پروردگارا بين ما و قوم مان به حق حكم كن و تو بهترين حكم كننده هستى و بزودى كفار خواهند دانست كه عاقبت كار به نفع كيست. و بگو عمل كنيد كه بزودى خدا و رسول و مؤمنين عملِ شما را مى بينند و نامه اعمال هر انسانى را برگردن او آويخته ايم. بنابر اين هركس به اندازه ذره اى

ص: 86

19 جواب ابوبكر

آنگاه ابوبكر در جواب حضرت گفت: راست مى گوئى اى دختر پيامبر، پدر تو نسبت به مؤمنين با عطوفت و كريم بود و رحمت و رأفت داشت، و نسبت به كافرين عذاب اليم و عقاب عظيم بود. اگر بخواهيم نسب او را بنگريم در بين تمام زنان او را تنها پدر تو مى يابيم، و در بين دوستان صميميش تنها برادر پسرعمويت (على عليه السَّلام) مى بينيم، كه او را بر تمام دوستان برگزيد، و على كسى بود كه او را در هر كار بزرگى يارى مى نمود.

فقط انسان سعادتمند شما را دوست مى دارد و تنها انسان شقىِ دور از خدا شما را دشمن مى دارد. شما عترت پاك رسول خدا هستيد و برگزيدگان منتخب اوييد. راهنمايان ما بر كارهاى خير شماييد، و سوق دهندگان ما به بهشت شما هستيد.

ص: 87

20 حديث جعلى «النبى لا يورث»

و تو اى برگزيده تمام زنان و دختر بهترين پيامبران در آنچه كه مى گوئى راستگو هستى، و در وفور عقل سبقت دارى، و حق تو رد نشده است و سخن راستى كه مى گوئى از تو منع نمى شود. قسم بخدا كه از رأى و نظر پيامبر پا را فرا نگذاشتم و كارى كه كردم با اجازه او بود!! پيشتاز هر قوم به آنان دروغ نمى گويد، وتو گفتى و سخن خود را رساندى و دُرُشتى نمودى و قهر كردى!! و من خدا را شاهد مى گيرم - و او در شاهد بودن كافى است! - كه من شنيدم كه رسول خدا مى فرمود: «ما گروه پيامبران طلا و نقره و زمين و خانه و اثاث خانه به ارث نمى گذاريم و كتابها و حكمت و علم و نبوت را به ارث مى گذاريم. و آنچه از مال دنيا از ما باقى مى ماند از آنِ ولي امر بعد ما است كه در او بنظر خويش حكم كند»!

آنچه را كه تو در پى آن هستى براى تهيه اسب و اسلحه قرار داديم كه مسلمانان با آن به مقابله دشمنان بپردازند و با كفار جهاد كنند و بر گردنكشان فجار شمشير بزنند! و اين عمل به اجماع مسلمانان است و به تنهائى آن را انجام نداده ام و به رأى خود عمل نكرده ام. اين حال و مال من براى تو و در اختيارت باشد! و ما آن را از تو نمى گيريم و براى ديگرى ذخيره نمى كنيم. تو برترين بانوى امت پدرت و درخت طيبه اى براى فرزندانت هستى!

ص: 88

21 پيامبر صلّى الله عليه و آله وسلّم مخالف قرآن نمى گويد

حضرت فاطمه عليهاالسَّلام در جواب او فرمود:

سبحان اللّه! هرگز پدرم از كتاب خدا روى گردان نبوده و مخالفت احكام آن را نكرده، بلكه پيروى فرامين او را نموده و از جاى جاى آن متابعت نموده است.

آيا همگى بر سر بى وفائى اجتماع كرده ايد و عذرتان در اين باره دروغى است كه پرداخته ايد. و اين عمل شما بعد از رحلت پيامبر همانند آن غائله هايى است كه در زمان حيات او دنبال مى كرديد.

ص: 89

22 تصريح قرآن به ارث انبياء عليهم السَّلام

اين كتاب خداست كه حاكمى عادل و گوينده اى است كه فصل خصومت مى كند، درباره پيامبرى از پيامبران خدا مى فرمايد: «فرزندى به من عطا فرما كه از من و از آل يعقوب ارث ببرد»، و مى فرمايد: «و سليمان از داود ارث برد». خداوند عز و جل در قرآن تقسيماتى در ارث قرار داده و حدود واجب ميراث را تعيين كرده و سهم مرد و زن را بيان فرموده است، بطورى كه عذر اهل باطل را باطل كرده و جاى گمانها و شبهات را درباره مُردگان از بين برده است.

ولى نفستان بر شما حيله كرده و بايد صبر نيكو كرد، و خداوند در مقابل آنچه شما مى پردازيد كمك كننده است.

اين دو نفر كه در آيه ذكر شده اند پيامبرند، و تو مى دانى كه مقام نبوت ارث بردنى نيست و ارث بردن در غير مقام نبوت است. پس براى چه از ارث پدرم محروم مى شوم؟ آيا خداوند در كتابش آورده كه: «بجز فاطمه دختر

محمد»؟ به من نشان بده تا قانع شوم.

ص: 90

23 جواب ابوبكر

ابوبكر گفت: اى دختر پيامبر، تو عين دليل و زبان حكمت هستى. جواب تو را آماده نكرده ام، و تو را در درستى گفتارت رد نمى كنم! ولى اين مسلمانان قاضى بين من و تو باشند.

آنچه انجام دادم اينان بر عهده من گذاردند و با توافق آنان و بدون قصد زورگويى و استبداد و مقدم داشتن ديگرى اين (فدك) را از تو گرفتم، و خودشان بر اين مطلب شاهدند.

25 تأثير خطبه حضرت

راوى مى گويد: بعد از خطبه حضرت، چنان زن و مرد گريه كردند كه تا آن روز ديده نشده بود، و مدينه به لرزه درآمد و مردم به هيجان آمدند و صداها بالا گرفت.

27 خطاب تهديد آميز ابوبكر به مردم

آنگاه اعلان كرد تا مردم اجتماع كنند؛ و مردم جمع شدند و ابوبكر بر فراز منبر رفته و پس از حمد و ثناى خدا گفت:

ص: 93

28 خطاب ام سلمه با مردم

راوى گويد: آنگاه ام سلمه سر خود را از حجره اش بيرون آورد و گفت: آيا به مِثل فاطمه اى كه دختر رسولخداست اين حرفها زده مى شود؟! در صورتى كه او حوريه اى بين انسانها، و اُنس براى نفس پيامبر است. در آغوش پيامبران تربيت يافته و نزد ملائكه دست بدست گرديده و در دامان زنانِ پاك رشد نموده و به بهترين وجهى در وجود آمده و به نيكوترين صورت تربيت شده است.

آيا گمان مى كنيد پيامبر ميراثش را بر او حرام نموده و او را از اين مسئله آگاه ننموده است؟ با اينكه خداوند به او فرموده: «و خانواده نزديك خود را از مخالفت احكام الهى بترسان». آيا مى شود پيامبر به فاطمه اين مسئله را فرموده باشد ولى او مطالبه ارث نمايد؟!! و حال آنكه او بهترين زنان و مادر سر آمد جوانان و همتاى مريم دختر عمران و همسر شير شجاعان است. فاطمه اى كه با پدرش رسالتهاى پروردگار پايان يافت.

قسم بخدا پيامبر نسبت به او در گرما و سرما دلسوزى مى كرد و دست راست خود را زير سر او مى نهاد و رو انداز او را دست چپش قرار مى داد. عجله نكنيدكه پيامبر ناظر گمراهى شماست و بر خدا وارد مى شويد. واى بر شما و بزودى خواهيد دانست.

ص: 95

29 خطاب حضرت با رافع و يادآورى غدير

آنگاه حضرت (برخاست و) براه افتاد. رافع بن رفاعة بدنبال حضرت آمد و گفت: اى برترين بانوان، اگر حضرت ابوالحسن در رابطه با اين مسئله قبل از اين بيعتى كه با ابوبكر شد صحبتى مى كرد و اين مطلب را به مردم تذكر مى داد، ما شخص ديگرى را بجاى او نمى پذيرفتيم!

حضرت با حالت غضب به او فرمود: از من دور شو، خداوند بعد از واقعه غدير خم براى احدى دليل و عذرى باقى نگذارده است!

31 تسلّى اميرالمؤمنين عليه السَّلام به حضرت زهرا عليهاالسَّلام

اميرالمؤمنين عليه السَّلام فرمود: واى بر تو نيست، بلكه واى بر كسى است كه بغض تو را دارد و با تو بد رفتار مى كند. خود را از خشم بازدار، اى دختر پيامبر برگزيده واى يادگار نبوت. در دينم عجز نشان ندادم و از آنچه قدرت داشتم كوتاهى نكردم.

اگر به اندازه كفاف زندگى مى خواهى روزى تو ضمانت شده است و متكفل آن مورد اعتماد است و آنچه براى تو آماده شده بهتر از چيزى است كه از تو منع شده است. پس به حساب خدا قرار ده.

حضرت زهرا عليهاالسَّلام عرض كرد: «خدا مرا كافى است»؛ و ديگر چيزى نفرمود.

33 از على عليه السَّلام چه چيزى را نپسنديدند؟

واى بر آنان! خلافت را از كوههاى بلند رسالت و پايه هاى نبوت و

ص: 99

34 چه كسى را بجاى على عليه السلام انتخاب كردند ؟!

به خدا سوگند، اگر از گرفتن مهارى كه پيامبر صلى الله عليه و آله آن را به او (على عليه السلام) سپرده بود خوددارى مى كردند با او انس مى گرفت و آنان را چنان به آرامى سير مى داد كه محل بستن مهار را زخمى نكند و حركت دهنده آن خسته نشود و سواره آن به اضطراب نيفتد . و آنان را بر سر آبى فراوان و گوارا و زلال و وسيع مى بُرد كه آب آن از دو طرف نهر لبريز باشد و دو سوى آن گل آلود نشود، و آنان را از آنجا سيراب بيرون مى آورد. و در حاليكه براى آنان سيرابى را پسنديده است ولى خود از آن استفاده نمى كرد مگر بقدر رفع عطش سيراب و دفع شدت گرسنگى.

ص: 100

35 پيش بينى عاقبت غصب خلافت

هان، بيا و بشنو. و تا زنده اى روزگار امر عجيبى را به تو نشان خواهد داد! و اگر تعجب كنى بدانكه همين حادثه تو را به تعجب وا داشته است!

به كدام سو روى آوردند؟! وبه كدام تكيه گاهى إتكا نمودند؟! و به كدام پايه اى اعتماد نمودند؟! و به كدام دستاويزى چنگ زدند؟! و بر ضد كدامين ذريّه اى اقدام كردندو بر آنان چيره شدند؟! و براى چه كسى انتخاب كردند و براى چه كسى رها نمودند؟! چه بد سرپرستى و چه بد دوستانى! و براى ظالمين چه بد جايگزينى است.

به خدا سوگند پس ماندگان را به جاى پيشتازان، و ترسوى نادان را بجاى دلير گاه، و فرومايگان را بجاى معتمدان خود قرار دادند .بينى شان بر خاك ماليده

ص: 101

36 خسارت امت با غصب حق على عليه السَّلام

بدانيد قسم به لايزالى خداوند، هم اكنون فتنه بار دار شده است! پس زمان كوتاهى منتظر بمانيد تا ثمره اش ظاهر گردد. آنگاه از آن كاسه اى لبريز از خون تازه و سم تلخ كشنده بدوشيد. آنگاه است كه اهل باطل زيان مى كنند، و آيندگان از نتيجه آنچه پيشينيان پايه گذارده اند آگاه مى شوند.

سپس خيال خود را راحت كنيد و قلب خود را براى نزول فتنه قوى كنيد وبشارت باد شما را بر شمشيرى برنده، و قهر و غلبه متجاوز ظالم، و هرج و مرج دائمى و عمومى، و زورگوئى ظالمين كه اموال عمومى راغارت مى كند و براى شما چيز كمى باقى مى گذارد و جمع شما را درو كرده و نابود مى نمايد .

ص: 102

37 عذرى كه پذيرفته نيست

سويد بن غفله مى گويد: زنان عيادت كننده فرمايشات حضرت زهرا عليهاالسَّلام را براى مردان خود بازگو كردند.

پيرو آن عده اى از بزرگان مهاجرين و انصار بعنوان عذر خواهى نزد حضرت آمده و گفتند: اى سيدة النساء، اگر ابوالحسن (على عليه السَّلام) اين مسئله را قبل از آنكه پيمانى ببنديم و عقدى را محكم كنيم بما يادآور مى شد، ما او را رها نكرده، و سراغ ديگرى نمى رفتيم .

حضرت زهرا عليهاالسَّلام فرمود: از من دور شويد (بس كنيد)، كه با بهانه هاى بيهوده تان عذر شما پذيرفته نيست و با كوتاهى هاى شما جاى هيچ سخنى باقى نمانده است!

ص: 103