از امام صادق عليه السلام در تفسير قول خدا تعالى (65 سوره زمر): «محققاً به تو و آنها كه پيش از تو بودند وحى شده كه اگر شرك آورى عملت سرنگون شود» فرمود: يعنى اگر در ولايت شريك بياورى جز او را (على عليه السلام ) «بلكه خدا را بپرست و باش از شاكران» يعنى خدا را اطاعت كن و از شاكران باش كه تو را به برادرت و پسر عمت كمك دادم.

(1) الزمر: 64.

(2) الزمر: 65.

الكافي (ط - الإسلامية)، ج 1، ص: 427

روايات ولايت

منكران ولايت

منكر ولايت اميرالمومنين عليه السلام منكر رسول خداست

سُلَيْمَانَ بْنِ مِهْرَان عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ع قَالَ: لَمَّا حَضَرَتْ رَسُولَ اللَّهِ ص الْوَفَاةُ دَعَانِي فَلَمَّا دَخَلْتُ عَلَيْهِ قَالَ لِي يَا عَلِيُّ أَنْتَ وَصِيِّي وَ خَلِيفَتِي عَلَى أَهْلِي وَ أُمَّتِي فِي حَيَاتِي وَ بَعْدَ مَوْتِي وَلِيُّكَ وَلِيِّي وَ وَلِيِّي وَلِيُّ اللَّهِ وَ عَدُوُّكَ عَدُوِّي وَ عَدُوِّي عَدُوُّ اللَّهِ يَا عَلِيُّ الْمُنْكِرُ لِوَلَايَتِكَ بَعْدِي كَالْمُنْكِرِ لِرِسَالَتِي فِي حَيَاتِي لِأَنَّكَ مِنِّي وَ أَنَا مِنْكَ ثُمَّ أَدْنَانِي فَأَسَرَّ إِلَيَّ أَلْفَ بَابٍ مِنَ الْعِلْمِ كُلُّ بَابٍ يَفْتَحُ أَلْفَ بَابٍ.

سليمان بن مهران از امام صادق عليه السلام از پدران بزرگوارش، از على عليه السلام نقل مى كند كه فرمود: آنگاه كه وفات پيامبر خدا صلي الله عليه وآله فرا رسيد، وقتى خدمتش شرفياب شدم به من فرمود: اى على! تو وصىّ و جانشين من در خاندان و امّتم در دوران زندگى و پس از مرگ من هستى، دوست تو، دوست من و دوست من دوست خداست، دشمن تو، دشمن من و دشمن من دشمن خداست. اى على! كسى كه پس از من ولايت تو را منكر شود، همچون منكر من در دوران زندگى من است؛ زيرا كه تو از منى، و من از تو هستم. آنگاه مرا نزديك خواند و هزار باب از علم را راز گونه به من فرمود كه از هر بابى هزار باب ديگر گشوده مي شد.

ص: 152

الخصال / ترجمه جعفرى، ج 2، ص: 511

 

 

با ترك گفتن ولايت امير المؤمنين عليه السلام از ايمان برگشتند

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام فِي قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى- إِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا عَلى أَدْبارِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى فُلَانٌ وَ فُلَانٌ وَ فُلَانٌ ارْتَدُّوا عَنِ الْإِيمَانِ فِي تَرْكِ وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام قُلْتُ قَوْلُهُ تَعَالَى ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا لِلَّذِينَ كَرِهُوا ما نَزَّلَ اللَّهُ سَنُطِيعُكُمْ فِي بَعْضِ الْأَمْرِ قَالَ:نَزَلَتْ وَ اللَّهِ فِيهِمَا وَ فِي أَتْبَاعِهِمَا وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِي نَزَلَ بِهِ جَبْرَئِيلُ عَلَى مُحَمَّدٍ صلي الله عليه و آله ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا لِلَّذِينَ كَرِهُوا ما نَزَّلَ اللَّهُ فِي عَلِيٍّ عليه السلام سَنُطِيعُكُمْ فِي بَعْضِ الْأَمْرِ قَالَ دَعَوْا بَنِي أُمَيَّةَ إِلَى مِيثَاقِهِمْ أَلَّا يُصَيِّرُوا الْأَمْرَ فِينَا بَعْدَ النَّبِيِّ صلي الله عليه و آله وَ لَا يُعْطُونَا مِنَ الْخُمُسِ شَيْئاً وَ قَالُوا إِنْ أَعْطَيْنَاهُمْ إِيَّاهُ لَمْ يَحْتَاجُوا إِلَى شَيْ ءٍ وَ لَمْ يُبَالُوا أَنْ يَكُونَ الْأَمْرُ فِيهِمْ فَقَالُوا سَنُطِيعُكُمْ فِي بَعْضِ الْأَمْرِ الَّذِي دَعَوْتُمُونَا إِلَيْهِ وَ هُوَ الْخُمُسُ أَلَّا نُعْطِيَهُمْ مِنْهُ شَيْئاً وَ قَوْلُهُ كَرِهُوا ما نَزَّلَ اللَّهُ وَ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ مَا افْتَرَضَ عَلَى خَلْقِهِ مِنْ وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام وَ كَانَ مَعَهُمْ أَبُو عُبَيْدَةَ وَ كَانَ كَاتِبَهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ أَمْ أَبْرَمُوا أَمْراً فَإِنَّا مُبْرِمُونَ أَمْ يَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ الْآيَةَ.

امام صادق عليه السلام در باره قول خداى تعالى: «كسانى كه پس از آنكه هدايت برايشان روشن شده بعقب برگشتند»(1) فرمود: ايشان فلان و فلان و فلان هستند كه با ترك گفتن ولايت امير المؤمنين عليه السلام از ايمان برگشتند. راوى گويد من عرضكردم: خداى تعالى ميفرمايد: «اين بدان جهت بود كه آنها بكسانى كه آنچه را خدا نازل كرده ناپسند دارند، گويند در بعضى از امور اطاعت شما خواهيم كرد» فرمود: بخدا اين آيه در باره آن دو نفر (اولى و دومى) و پيروان ايشان نازل شده است.

ص: 153

و آن قول خداى عز و جل است كه جبرئيل عليه السلام بر محمد صلّى اللَّه عليه و آله نازل كرده: «اين بدان جهت بود كه آنها بكسانى كه آنچه را خدا نازل كرده (در باره على عليه السلام) ناپسند دارند، گويند در بعضى از امور اطاعت شما خواهيم كرد».(2)

سپس امام فرمود: آنها بنى اميه را بپيمان خود دعوت كردند كه بعد از پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله امر امامت را در خاندان ما نگذارند، و از خمس چيزى بما ندهند، و گفتند اگر خمس را بآنها دهيم بچيزى احتياج نخواهند داشت و از نبودن امر امامت در ميان آنها باك ندارند، بنى اميه بآنها گفتند: ما شما را در بعضى از آنچه دعوتمان ميكنيد اطاعت ميكنيم و آن موضوع خمس است كه بآنها چيزى ندهيم.

و اينكه خدا فرمايد: «آنچه را خدا نازل كرده ناپسند دارند» آنچه را خدا نازل كرده، ولايت امير المؤمنين عليه السلام است كه بر خلقش واجب ساخته و ابو عبيده همراه آنها و كاتب پيمان نامه ايشان بود خدا (در باره پيمان سرى آنها اين آيه) نازل فرمود: «بلكه كارى را استوار كردند، همانا ما استواركنانيم يا پندارند كه ما نهان و رازشان را نميشنويم».

1-سوره محمد آيه 25

2-سوره محمد آيه 26

3-سوره زخرف آيه80

أصول الكافي / ترجمه مصطفوى، ج 2، ص: 290

 

 

 

شرك در ولايت موجب حبط عمل

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام فِي قَوْلِهِ تَعَالَى وَ لَقَدْ أُوحِيَ إِلَيْكَ وَ إِلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكَ لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ قَالَ يَعْنِي إِنْ أَشْرَكْتَ فِي الْوَلَايَةِ غَيْرَهُ بَلِ اللَّهَ فَاعْبُدْ وَ كُنْ مِنَ الشَّاكِرِينَ يَعْنِي بَلِ اللَّهَ فَاعْبُدْ بِالطَّاعَةِ وَ كُنْ مِنَ الشَّاكِرِينَ أَنْ عَضَدْتُكَ بِأَخِيكَ وَ ابْنِ عَمِّكَ.

ص: 154

امام صادق عليه السلام راجع بقول خداى تعالى: «به تو و كسانى كه پيش از تو بوده اند، وحى شد كه: اگر شرك آورى عملت تباه مى شود» فرمود: يعنى اگر در امر ولايت ديگرى را شريك گردانى «بلكه خدا را عبادت كن و از شكرگزاران باش»(1) يعنى بلكه خدا را با اطاعت عبادت كن و از شكرگزاران باش، كه برادر و پسر عمت را ياور تو ساختم. 1-سوره زمر آيه 65-66

أصول الكافي / ترجمه مصطفوى، ج 2، ص: 301

 

قبول ولايت امامي كه از جانب خدا نيست،بي ديني است

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام إِنِّي أُخَالِطُ النَّاسَ فَيَكْثُرُ عَجَبِي مِنْ أَقْوَامٍ لَا يَتَوَلَّوْنَكُمْ وَ يَتَوَلَّوْنَ فُلَاناً وَ فُلَاناً لَهُمْ أَمَانَةٌ وَ صِدْقٌ وَ وَفَاءٌ وَ أَقْوَامٍ يَتَوَلَّوْنَكُمْ لَيْسَ لَهُمْ تِلْكَ الْأَمَانَةُ وَ لَا الْوَفَاءُ وَ لَا الصِّدْقُ قَالَ فَاسْتَوَى أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام جَالِساً وَ أَقْبَلَ عَلَيَّ كَالْمُغْضَبِ ثُمَّ قَالَ لَا دِينَ لِمَنْ دَانَ بِوَلَايَةِ إِمَامٍ جَائِرٍ لَيْسَ مِنَ اللَّهِ وَ لَا عَتْبَ عَلَى مَنْ دَانَ بِوَلَايَةِ إِمَامٍ عَادِلٍ مِنَ اللَّهِ قُلْتُ لَا دِينَ لِأُولَئِكَ وَ لَا عَتْبَ عَلَى هَؤُلَاءِ قَالَ نَعَمْ لَا دِينَ لِأُولَئِكَ وَ لَا عَتْبَ عَلَى هَؤُلَاءِ ثُمَّ قَالَ أَ مَا تَسْمَعُ لِقَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ يَعْنِي مِنْ ظُلُمَاتِ الذُّنُوبِ إِلَى نُورِ التَّوْبَةِ وَ الْمَغْفِرَةِ لِوَلَايَتِهِمْ كُلَّ إِمَامٍ عَادِلٍ مِنَ اللَّهِ ثُمَّ قَالَ- وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِياؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُماتِ فَأَيُّ نُورٍ يَكُونُ لِلْكَافِرِ فَيَخْرُجُ مِنْهُ إِنَّمَا عَنَى بِهَذَا أَنَّهُمْ كَانُوا عَلَى نُورِ الْإِسْلَامِ فَلَمَّا تَوَلَّوْا كُلَّ إِمَامٍ جَائِرٍ لَيْسَ مِنَ اللَّهِ خَرَجُوا بِوَلَايَتِهِمْ إِيَّاهُمْ مِنْ نُورِ الْإِسْلَامِ إِلَى ظُلُمَاتِ الْكُفْرِ فَأَوْجَبَ اللَّهُ لَهُمُ النَّارَ مَعَ الْكُفَّارِ فَقَالَ أُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ.

ص: 155

عبد اللَّه بن أبى يعفور گويد: «به امام صادق عليه السّلام عرض كردم: من با مردم معاشرت دارم، بسيار در شگفتم از گروههائى كه ولايت شما را ندارند و تولّى فلانى وفلانى را دارند، آنان داراى امانت و راستى و وفادارى هستند، و (در مقال اينان) گروههائى كه ولايت شما را دارند داراى آن امانت و وفادارى و راستى نيستند؟ گويد:

ناگاه امام صادق عليه السّلام راست نشست و همانند آدمى خشمگين رو به من كرده و گفت:

كسى كه به امامى ستمكار كه از جانب خدا نيست اعتقاد داشته باشد اصلا دين ندارد، و بر كسى كه به ولايت امام عادلى منصوب از جانب خدا اعتقاد داشته باشد سرزنشى نيست. عرض كردم: آنان ديندار نيستند، و سرزنشى هم بر اينان نيست؟ فرمود: آرى آنان دين ندارند و بر اينان نيز سرزنشى نيست، سپس فرمود: آيا فرمايش خداى عزّ و جلّ را نشنيده اى كه مى فرمايد: اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ:(1)

«خداوند بر آنان كه ايمان آورده اند ولايت دارد و آنان را از تاريكى ها به سوى روشنائى مى راند» يعنى (سوق دادن) از تاريكيهاى گناهان به طرف روشنائى توبه و آمرزش به پاس برخوردارى از ولايت هر امام عادلى از جانب خداست، سپس خداوند مى فرمايد: «و آنان كه كفر ورزيدند اوليايشان طاغوت است آنان را از روشنائى به سوى تاريكيها مى رانند» براى كافر چه نورى وجود دارد تا از آن بيرون آيد؟ بلكه مراد اين آيه تنها اين است كه آنان در روشنائى اسلام بودند ولى چون ولايت هر امام جائرى را كه از جانب خدا نبود پذيرفتند به خاطر اينكه ايشان ولايت آنان را پذيرفتند از نور اسلام به ظلمات كفر در آمدند، پس خداوند نيز براى آنان آتش دوزخ را همراه با كفّار واجب فرمود. و مى فرمايد: «آن گروه اهل دوزخ اند آنان در آتش جاودان خواهند بود».

ص: 156

1-سوره بقره آيه 257

الغيببة (للنعماني )/ ترجمه غفارى، ص: 183-184

 

 

 

به مرگ جاهليّت مرده است

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام رَجُلٌ يَتَوَلَّاكُمْ وَ يَبْرَأُ مِنْ عَدُوِّكُمْ وَ يُحَلِّلُ حَلَالَكُمْ وَ يُحَرِّمُ حَرَامَكُمْ وَ يَزْعُمُ أَنَّ الْأَمْرَ فِيكُمْ لَمْ يَخْرُجْ مِنْكُمْ إِلَى غَيْرِكُمْ إِلَّا أَنَّهُ يَقُولُ إِنَّهُمْ قَدِ اخْتَلَفُوا فِيمَا بَيْنَهُمْ-وَ هُمُ الْأَئِمَّةُ الْقَادَةُ فَإِذَا اجْتَمَعُوا عَلَى رَجُلٍ فَقَالُوا هَذَا قُلْنَا هَذَا فَقَالَ عليه السلام إِنْ مَاتَ عَلَى هَذَا فَقَدْ مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً.

عبد اللَّه بن أبى يعفور گويد: «به امام صادق عليه السّلام عرض كردم: مردى ولايت شما را قبول دارد و از دشمن شما بيزارى مى جويد و حلال شما را حلال مى داند و حرام شما را حرام مى داند و مى پندارد كه امر در ميان شما خاندان است و از ميان شما به سوى ديگران خارج نشده جز اينكه مى گويد: آنان در آنچه بين خودشان است اختلاف دارند و با وجود اينكه خود امامان پيشوا هستند هر گاه خود بر كسى متّفق القول شدند و گفتند:اين (امام) است، ما نيز مى گوئيم همان امام است، آن حضرت فرمود: اگر او بر اين اعتقاد بميرد، به مرگ جاهليّت مرده است».

شرح: (مراد جماعت بتريّه هستند كه گويند حقّ با همانهاست كه خدا تعيين كرده ولى مانعى ندارد كه مردم خود با رأى خويش هر كه را از آن خاندان خواستند به امامت تعيين كنند و چنانچه تعيين كردند او واجب الإطاعة خواهد بود، و بالأخره به نصّ قائل نيستند و حقّ نصب را منحصر به خدا نمى دانند).

الغيببة (للنعماني )/ ترجمه غفارى، ص: 185

ص: 157

 

 

 

 

ترك ولايت برابر با عذاب

عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ أَبِي الْعَلَاءِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام يَقُولُ لَوْ جَحَدَ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام جَمِيعُ مَنْ فِي الْأَرْضِ لَعَذَّبَهُمُ اللَّهُ جَمِيعاً وَ أَدْخَلَهُمُ النَّارَ.

حسين بن ابى العلاء روايت كرده است كه امام صادق عليه السّلام فرمود: اگر همه ساكنان كره زمين (امامت و ولايت) امير مؤمنان على عليه السّلام را انكار كنند خداوند همه آنها را به عذاب (خود) گرفتار سازد، و رهسپار جهنّم كند. پاداش نيكيها و كيفر گناهان / ترجمه ثواب الأعمال، ص: 528

 

او را با صورت به سقر

عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ حَسَّانَ السُّلَمِي عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عليه السّلام قَالَ: نَزَلَ جَبْرَئِيلُ عَلَى النَّبِيِّ صلّى اللَّه عليه و آله فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ السَّلَامُ يُقْرِئُكَ السَّلَامَ وَ يَقُولُ مَا خَلَقْتُ السَّمَاوَاتِ السَّبْعَ وَ مَا فِيهِنَّ وَ الأرض [الْأَرَضِينَ ] السَّبْعَ وَ مَا عَلَيْهِنَّ وَ مَا خَلَقْتُ مَوْضِعاً أَعْظَمَ مِنَ الرُّكْنِ وَ الْمَقَامِ وَ لَوْ أَنَّ عَبْداً دَعَانِي مُنْذُ خَلَقْتُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ ثُمَّ لَقِيَنِي جَاحِداً لِوَلَايَةِ عَلِيٍّ لَأَكْبَبْتُهُ فِي سَقَرَ.

محمد بن حسّان سلمى روايت كرده است كه امام صادق عليه السّلام به نقل از پدر بزرگوارش عليه السّلام فرمود: جبرئيل بر رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله نازل شد و عرض كرد: اى محمد! خداوند به تو سلام مى رساند و مى فرمايد: آسمانهاى هفتگانه و آنچه در آنهاست و زمينهاى هفتگانه و آنچه در بر آن است، همه را آفريدم، و هيچ مكانى را بهتر از ما بين ركن و مقام خلق نكردم، چنانچه بنده اى از زمانى كه آسمانها و زمينها را آفريده ام مرا ياد كرده باشد، ولى در حالى كه ولايت على عليه السّلام را انكار كند به ديدار من بشتابد (از دنيا برود)، او را با صورت به سقر (كه پست ترين و پائين ترين دركات دوزخ است) خواهم افكند (و دعاى او را كه در اين مدّت، كه با عمر آسمانها و زمين برابرى مى كند، اجابت نخواهم كرد).

ص: 158

پاداش نيكيها و كيفر گناهان / ترجمه ثواب الأعمال، ص: 529

 

عاقبت اعمال دشمنان ولايت

عَنْ أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السّلام كُلُّ نَاصِبٍ وَ إِنْ تَعَبَّدَ وَ اجْتَهَدَ يَصِيرُ إِلَى أَهْلِ هَذِهِ الْآيَةِ- عامِلَةٌ ناصِبَةٌ تَصْلى ناراً حامِيَة.

ابان بن تغلب از امام صادق عليه السّلام روايت كرده است كه فرمود: هر كدام از دشمنان ولايت امير مؤمنان على عليه السّلام هر اندازه هم كه در عبادت بكوشد، سرانجام و فرجام كار او مفاد همان آيه شريفه است كه خداوند در قرآن مجيد فرموده است: «در دوزخ، همه در رنج و مشقّتند و همواره در آتش برافروخته، معذّب».(1)

1-سوره غاشيه، آيه 3-4

پاداش نيكيها و كيفر گناهان / ترجمه ثواب الأعمال، ص: 523

 

گمراه از منظر خداوند

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- فَسَتَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ يَا مَعْشَرَ الْمُكَذِّبِينَ حَيْثُ أَنْبَأْتُكُمْ رِسَالَةَ رَبِّي فِي وَلَايَةِ عَلِيٍّ عليه السلام وَ الْأَئِمَّةِ عليهم السلام مِنْ بَعْدِهِ مَنْ هُوَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ كَذَا أُنْزِلَتْ وَ فِي قَوْلِهِ تَعَالَى- إِنْ تَلْوُوا أَوْ تُعْرِضُوا فَقَالَ إِنْ تَلْوُوا الْأَمْرَ وَ تُعْرِضُوا عَمَّا أُمِرْتُمْ بِهِ فَإِنَّ اللَّهَ كانَ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيراً وَ فِي قَوْلِهِ فَلَنُذِيقَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِتَرْكِهِمْ وَلَايَةَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام عَذاباً شَدِيداً فِي الدُّنْيَا وَ لَنَجْزِيَنَّهُمْ أَسْوَأَ الَّذِي كانُوا يَعْمَلُونَ .

امام صادق عليه السلام راجع باين قول خداى عز و جل فرمود: «و خواهيد دانست چه كسي در گمراهى نمايان است»(1) اى گروه تكذيب كنندگان، زيرا من پيغام پروردگارم را در باره ولايت على عليه السلام و امامان بعد از او بشما رسانيدم، چه كسي در گمراهى نمايان است، اين چنين نازل شده است.

ص: 159

1- سوره ملك آيه 29

أصول الكافي / ترجمه مصطفوى، ج 2، ص: 291

 

خدا توبه او را نمى پذيرد مگر با ولايت ما خاندان.

عَنْ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ النَّخَعِيِّ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام لَا خَيْرَ فِي الدُّنْيَا إِلَّا لِأَحَدِ رَجُلَيْنِ رَجُلٍ يَزْدَادُ فِي كُلِّ يَوْمٍ إِحْسَاناً وَ رَجُلٍ يَتَدَارَكُ ذَنْبَهُ بِالتَّوْبَةِ وَ أَنَّى لَهُ بِالتَّوْبَةِ وَ اللَّهِ لَوْ سَجَدَ حَتَّى يَنْقَطِعَ عُنُقُهُ مَا قَبِلَ اللَّهُ مِنْهُ إِلَّا بِوَلَايَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ عليهم السلام.

حفص بن غياث از امام صادق عليه السلام نقل مى كند كه فرمود: خيرى در دنيا نيست مگر براى دو كس: كسى كه هر روز بر احسان كردن خود مى افزايد و كسى كه گناه خود را با توبه كردن جبران مى كند، او كى مى تواند توبه كند؟ به خدا سوگند كه اگر سجده كند به گونه اى كه گردنش قطع شود، خدا توبه او را نمى پذيرد مگر با ولايت ما خاندان. الخصال / ترجمه جعفرى، ج 1، ص: 69

ولايتمداران

افتخار امام صادق عليه السلام به ولايت اميرالمومنين عليه السلام

قَالَ الصَّادِقُ عليه السلام وَلَايَتِي لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عليه السلام أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ وِلَادَتِي مِنْهُ لِأَنَّ وَلَايَتِي لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عليه السلام فَرْضٌ وَ وِلَادَتِي مِنْهُ فَضْلٌ.

ولايتم به على بن ابى طالب عليه السلام نزد من محبوب تر از ولادتم از او است، زيرا اعتقادم به ولايت او امرى واجب است، و ولادتم از او تنها يك فضل وبرترى است.

بحار الانوار 39 / 299

 

 

 

اثر ولايت و دوستى ما خاندان

ص: 160

عَنْ أَبِي أُمَيَّةَ يُوسُفَ بْنِ ثَابِتِ بْنِ أَبِي سَعِيدَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السّلام أَنَّهُمْ قَالُوا حِينَ دَخَلُوا عَلَيْهِ إِنَّمَا أَحْبَبْنَاكُمْ لِقَرَابَتِكُمْ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص وَ لِمَا أَوْجَبَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ حَقِّكُمْ مَا أَحْبَبْنَاكُمْ لِلدُّنْيَا نُصِيبُهَا مِنْكُمْ إِلَّا لِوَجْهِ اللَّهِ وَ الدَّارِ الْآخِرَةِ وَ لِيَصْلُحَ لِامْرِئٍ مِنَّا دِينُهُ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السّلام صَدَقْتُمْ صَدَقْتُمْ ثُمَّ قَالَ مَنْ أَحَبَّنَا كَانَ مَعَنَا-أَوْ جَاءَ مَعَنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ هَكَذَا ثُمَّ جَمَعَ بَيْنَ السَّبَّابَتَيْنِ ثُمَّ قَالَ وَ اللَّهِ لَوْ أَنَّ رَجُلًا صَامَ النَّهَارَ وَ قَامَ اللَّيْلَ ثُمَّ لَقِيَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ بِغَيْرِ وَلَايَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ لَلَقِيَهُ وَ هُوَ عَنْهُ غَيْرُ رَاضٍ أَوْ سَاخِطٌ عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ وَ ذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- وَ ما مَنَعَهُمْ أَنْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقاتُهُمْ إِلَّا أَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَ بِرَسُولِهِ وَ لا يَأْتُونَ الصَّلاةَ إِلَّا وَ هُمْ كُسالى وَ لا يُنْفِقُونَ إِلَّا وَ هُمْ كارِهُونَ فَلا تُعْجِبْكَ أَمْوالُهُمْ وَ لا أَوْلادُهُمْ إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ بِها فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ تَزْهَقَ أَنْفُسُهُمْ وَ هُمْ كافِرُونَ ثُمَّ قَالَ وَ كَذَلِكَ الْإِيمَانُ لَا يَضُرُّ مَعَهُ الْعَمَلُ وَ كَذَلِكَ الْكُفْرُ لَا يَنْفَعُ مَعَهُ الْعَمَلُ ثُمَّ قَالَ إِنْ تَكُونُوا وَحْدَانِيِّينَ فَقَدْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلي الله عليه وآله وَحْدَانِيّاً يَدْعُو النَّاسَ فَلَا يَسْتَجِيبُونَ لَهُ وَ كَانَ أَوَّلَ مَنِ اسْتَجَابَ لَهُ- عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ عليه السّلام وَ قَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلي الله عليه وآله أَنْتَ مِنِّي بِمَنْزِلَةِ هَارُونَ مِنْ مُوسَى إِلَّا أَنَّهُ لَا نَبِيَّ بَعْدِي.

يوسف بن ثابت نقل مي كند هنگامى كه خدمت امام صادق عليه السّلام عرض شد:

اينكه ما شما را دوست داريم تنها بخاطر خويشاوندى شما است با رسول خدا صلي الله عليه وآله و بخاطر آن حقى است كه خداوند از شما بگردن ما واجب كرده است! و گر نه ما براى اينكه مال دنيائى از شما بما برسد دوستتان نداريم، بلكه بخاطر رضاى خدا و رسيدن به خانه آخرت و براى آنكه هر يك از ماها دين خود را اصلاح كند! گويد: امام صادق عليه السّلام فرمود: راست گفتيد، سپس فرمود: هر كه ما را دوست دارد با ما است يا اينكه فرمود: همراه ما بيايد- در روز قيامت اين طور- سپس انگشتان سبابه هر دو دست خود را (براى فهماندن مطلب) بهم چسباند (يعنى اين طور)- آنگاه فرمود: بخدا قسم اگر مردى روز را روزه بدارد و شب را به عبادت بسر برده سپس خداى عز و جل را بدون ولايت و دوستى ما خاندان ديدار كند در حالى او را ديدار كرده كه از او خوشنود نيست و بلكه بر او خشمناك است.

ص: 161

سپس فرمود: و اين است گفتار خداى عز و جل (كه فرمايد): «چيزى مانع پذيرفتن انفاقهاي اينها نشد جز آنكه بخدا و رسولش كافر شدند و به نماز نيايند جز با حال كسالت و تنبلى و چيزى هم (در راه خدا) خرج نكنند جز از روى كراهت، و تو را بشگفت نياورد اموال آنها و نه اولادشان بلكه خدا ميخواهد تا آنان را بوسيله آن در زندگى دنيا عذاب كند و بحال كفر جانشان درآيد» (1) سپس فرمود: ايمان هم اين چنين است كه كار بد (و گناه) زيانى باو نزند (كه موجب خلود در دوزخ يا بى بهره گى از شفاعت و رحمت گردد) و كفر نيز چنين است كه عمل (نيك) بدان سود نبخشد. آنگاه فرمود: اگر شما (در ميان مردم) تنهائيد (و عموما با شما هم عقيده نيستند) رسول خدا صلي الله عليه وآله نيز تنها بود كه مردم را بخدا دعوت ميكرد و كسى از او نمى پذيرفت و نخستين كسى كه دعوتش را پذيرفت على بن ابى طالب عليه السّلام بود كه رسول خدا صلي الله عليه وآله باو فرمود: «مقام تو نسبت بمن همانند مقام هارون است نسبت بموسى جز آنكه پيامبرى پس از من نيست». 1-سوره توبه آيه 54- 55

الروضة من الكافي / ترجمه رسولى محلاتى، ج 1، ص: 155

 

 

 

تاكيد بر امر ولايت در معراج از جانب خداوند

عَنْ صَبَّاحٍ الْمُزَنِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام قَالَ: عَرَجَ النَّبِيُّ صلي الله عليه وآله مِائَةً وَ عِشْرِينَ مَرَّةً مَا مِنْ مَرَّةٍ إِلَّا وَ قَدْ أَوْصَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِيهَا النَّبِيَّ صلي الله عليه وآله بِالْوَلَايَةِ لِعَلِيٍّ وَ الْأَئِمَّةِ عليهم السلام أَكْثَرَ مِمَّا أَوْصَاهُ بِالْفَرَائِضِ.

ص: 162

صبّاح المزنى از امام صادق عليه السلام نقل مى كند كه فرمود: پيامبر صلي الله عليه وآله يك صد و بيست مرتبه به آسمان عروج كرد و هيچ مرتبه اى نبود مگر اينكه خداوند متعال در آن او را به ولايت على عليه السلام و پيشوايان عليهم السلام توصيه كرد پيش از آنكه او را به واجبات توصيه مى فرمايد.

الخصال / ترجمه جعفرى، ج 2، ص: 425

 

 

 

فرشتگان و ولايت

عَنْ أَيْمَنَ بْنِ مُحْرِزٍ عَنِ الصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عليه السّلام أَنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى عَلَّمَ آدَمَ أَسْمَاءَ حُجَجِ اللَّهِ كُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمْ وَ هُمْ أَرْوَاحٌ عَلَى الْمَلَائِكَةِ فَقالَ أَنْبِئُونِي بِأَسْماءِ هؤُلاءِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ بِأَنَّكُمْ أَحَقُّ بِالْخِلَافَةِ فِي الْأَرْضِ لِتَسْبِيحِكُمْ وَ تَقْدِيسِكُمْ مِنْ آدَمَ قالُوا سُبْحانَكَ لا عِلْمَ لَنا إِلَّا ما عَلَّمْتَنا إِنَّكَ أَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يا آدَمُ أَنْبِئْهُمْ بِأَسْمائِهِمْ فَلَمَّا أَنْبَأَهُمْ بِأَسْمائِهِمْ وَقَفُوا عَلَى عَظِيمِ مَنْزِلَتِهِمْ عِنْدَ اللَّهِ تَعَالَى ذِكْرُهُ فَعَلِمُوا أَنَّهُمْ أَحَقُّ بِأَنْ يَكُونُوا خُلَفَاءَ اللَّهِ فِي أَرْضِهِ وَ حُجَجَهُ عَلَى بَرِيَّتِهِ ثُمَّ غَيَّبَهُمْ عَنْ أَبْصَارِهِمْ وَ اسْتَعْبَدَهُمْ بِوَلَايَتِهِمْ وَ مَحَبَّتِهِمْ وَ قَالَ لَهُمْ أَ لَمْ أَقُلْ لَكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ غَيْبَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ أَعْلَمُ ما تُبْدُونَ وَ ما كُنْتُمْ تَكْتُمُون .

ايمن بن محرز از امام صادق عليه السّلام روايت كند كه فرمود: خداى تعالى همه اسماء الهى را به آدم عليه السّلام آموخت، سپس ارواح آن حجج طاهره را بر ملائكه عرضه داشت و فرمود: اگر راست مى گوئيد كه شما (بخاطر تسبيح و تقديستان) سزاوارتر از آدم به خلافت هستيد، نامهاى ايشان را به من بگوئيد. گفتند: تو منزهى، ما را دانشى نيست جز آنچه تو به ما آموختى و تو دانا و حكيمى. خداى تعالى فرمود: اى آدم! اسماء ايشان را بازگو، و هنگامى كه اسماء حجج الهى را بيان كرد، به مقام والاى آدم نزد خداى تعالى واقف شدند، و دانستند كه آنان (حجج) سزاوارترند كه خلفاى الهى و حجّتهاى او بر آفريدگان باشند. سپس آنها را از ديدگان ملائكه پنهان كرد و فرشتگان را به سبب ولايت و محبّتشان، به پرستش خود فرا خواند و به آنها گفت: آيا به شما نگفتم كه من به غيب آسمانها و زمين داناترم و مى دانم آنچه را كه شما آشكار مى كنيد و آنچه را كه شما نهان مى داريد؟(1)

ص: 163

1-سوره بقره آيه 31-32-33

كمال الدين / ترجمه پهلوان، ج 1، ص:28- 29

 

 

منظور از حىّ على خير العمل ولايت ائمه است

وَ قَدْ رُوِيَ فِي خَبَرٍ آخَرَ أَنَّ الصَّادِقَ عليه السلام سُئِلَ عَنْ مَعْنَى حَيَّ عَلَى خَيْرِ الْعَمَلِ فَقَالَ خَيْرُ الْعَمَلِ الْوَلَايَةُ.

شخصى از حضرت امام صادق عليه السلام معناى «حىّ على خير العمل» را پرسيد، فرمود: بهترين عمل، ولايت ائمّه عليهم السلام است.

معاني الأخبار / ترجمه محمدى، ج 1، ص: 92

 

در مورد (ولايت) ما سخن بگوييد

قَالَ عليه السّلام لِأَصْحَابِهِ اتَّقُوا اللَّهَ وَ كُونُواإِخْوَةً بَرَرَةً مُتَحَابِّينَ فِي اللَّهِ مُوَاصِلِينَ مُتَرَاحِمِينَ تَزَاوَرُوا وَ تَلَاقَوْا وَ تَذَاكَرُوا أَمْرَنَا وَ أَحْيُوه

امام صادق عليه السّلام به اصحاب خود فرمود: پرهيزگار باشيد و با هم برادرى نيكو باشيد، در راه خدا با يك ديگر دوستى كنيد، و پيوستگى داشته باشيد، و به يك ديگر مهر ورزيد، به ديدار و ملاقات يك ديگر رويد، و در مورد (ولايت) ما سخن بگوييد، و آن را زنده نگهداريد.

مشكاة الأنوار / ترجمه هوشمند و محمدى، متن، ص: 377

 

شرط قبولى دعا ولايت است

مَا رَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ أَحَدِهِمَا عليهما السلام قَالَ يَا أَبَا مُحَمَّدٍ إِنَّمَا مَثَلُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ مَثَلُ أَهْلِ بَيْتٍ كَانُوا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَكَانَ لَا يَجْتَهِدُ أَحَدٌ مِنْهُمْ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً إِلَّا دَعَا فَأُجِيبَ وَ إِنَّ رَجُلًا مِنْهُمُ اجْتَهَدَ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ثُمَّ دَعَا فَلَمْ يُسْتَجَبْ لَهُ فَأَتَى عِيسَى يَشْكُو إِلَيْهِ مَا هُوَ فِيهِ- وَ يَسْأَلُهُ الدُّعَاءَ فَتَطَهَّرَ عِيسَى عليه السلام وَ صَلَّى ثُمَّ دَعَا فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ يَا عِيسَى عليه السلام إِنَّ عَبْدِي أَتَانِي مِنْ غَيْرِ الْبَابِ الَّذِي أُوتَى مِنْهُ إِنَّهُ دَعَانِي وَ فِي قَلْبِهِ شَكٌّ مِنْكَ- فَلَوْ دَعَانِي حَتَّى يَنْقَطِعَ عُنُقُهُ وَ تَنْثُرَ [يَنْتَثِرُ] أَنَامِلُهُ مَا اسْتَجَبْتُ لَهُ- فَالْتَفَتَ عِيسَى عليه السلام فَقَالَ تَدْعُو رَبَّكَ وَ فِي قَلْبِكَ شَكٌّ مِنْ نَبِيِّهِ قَالَ يَا رُوحَ اللَّهِ وَ كَلِمَتَهُ قَدْ كَانَ وَ اللَّهِ مَا قُلْتَ فَاسْأَلِ اللَّهَ أَنْ يَذْهَبَ بِهِ عَنِّي فَدَعَا لَهُ عِيسَى عليه السلام فَتَفَضَّلَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَ صَارَ فِي أَهْلِ بَيْتِهِ وَ كَذَلِكَ نَحْنُ أَهْلَ الْبَيْتِ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ عَمَلَ عَبْدٍ وَ هُوَ يَشُكُّ فِينَا.

ص: 164

ازمحمد بن مسلم از امام باقر و يا امام صادق عليهما السلام وارد شده كه عرضه داشتم:ما بعضى مخالفين شما را مى بينيم كه داراى عبادت و سعى و تلاش و خشوع در امر دين هستند آيا اين اعمال او را نفعى مى بخشد؟ فرمود: اى ابا محمد مثل ما مثل اهل بيتى از بنى اسرائيل است كه روش ايشان اين بود كه هيچ كس از اين خانواده چهل شب دعا نمى كرد مگر آنكه دعاى او اجابت مى شد و مردى از اين خانواده چهل شب كوشيد و مجاهده نمود، و دعا نمود ولى ازاجابت اثرى نديد. به خدمت حضرت عيسى عليه السلام آمد و شكايت حال خويش را نمود و از او خواست كه برايش دعا كند پس حضرت عيسى عليه السلام وضو گرفت و نماز گزارد و سپس دعا كرد خداى به او وحى فرمود: اى عيسى بنده من از درى غير از در من وارد شد و از من درخواست كرد، ولى در قلب وى نسبت به رسالت تو شك وجود دارد بنا بر اين اگر آنقدر دعا كند تا گردنش قطع شود و انگشتانش از هم جدا شود من اجابتش نمى كنم پس حضرت عيسى متوجه او شد و به او فرمود: آيا پروردگارت را مى خوانى و قلبت نسبت به پيامبرش شاك است عرضه داشت اى روح خدا و كلمه او، به خدا قسم همان گونه بود كه گفتى پس از خدا بخواه كه آن شك از من زايل شود. حضرت عيسى عليه السلام براى او دعا كرد و خدا به او تفضّل فرمود (و شكش زايل شد و حاجتش برآورده شد) و در زمره خانواده اش درآمد و ما اهل بيت همانند حضرت عيسى هستيم خدا عمل بنده اى را كه در ولايت ما شك دارد قبول نمى كند.

ص: 165

آداب راز ونياز به درگاه بى نياز (ترجمه عدة الداعي)، ج 1، ص: 65

 

 

 

شيعه و ولايت اهل البيت

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السّلام قَالَ: إِنَّ اللَّهَ جَعَلَ لَنَا شِيعَةً فَجَعَلَهُمْ مِنْ نُورِهِ وَ صَبَغَهُمْ فِي رَحْمَتِهِ وَ أَخَذَ مِيثَاقَهُمْ لَنَا بِالْوَلَايَةِ عَلَى مَعْرِفَتِهِ يَوْمَ عَرَّفَهُمْ نَفْسَهُ فَهُوَ الْمُتَقَبِّلُ مِنْ مُحْسِنِهِمْ الْمُتَجَاوِزُ عَنْ مُسِيئِهِمْ مَنْ لَمْ يَلْقَ اللَّهَ بِمَا هُوَ عَلَيْهِ لَمْ يَتَقَبَّلْ مِنْهُ حَسَنَةً وَ لَمْ يَتَجَاوَزْ عَنْهُ سَيِّئَةً.

امام صادق عليه السّلام فرمودند: كه خدا براى ما شيعه اى ساخته از نورش و فرو برده در رحمتش و پيمان ولايت ما را روزى كه خود را بدانها شناسانده از آنها گرفته و او است پذيرا از نيكو كارشان، و گذشت كننده از بدكارشان، هر كه نميرد بكيش آنان نپذيرد از او حسنه اى و نگذرد از هيچ گناه او.

اخلاق اسلامى ( ترجمه جلد 64 بحار الأنوار)، ص: 57

 

ولايت اهل البيت و ايمني از آتش جهنم

عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ بِنْتِ إِلْيَاسَ رَوَى عَنْ جَدِّهِ إِلْيَاسَ قَالَ: لَمَّا حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ قَالَ لَنَا اشْهَدُوا عَلَيَّ وَ لَيْسَتْ سَاعَةَ الْكَذِبِ هَذِهِ السَّاعَةُ لَسَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عليه السّلام يَقُولُ وَ اللَّهِ لَا يَمُوتُ عَبْدٌ يُحِبُّ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَتَوَلَّى الْأَئِمَّةَ فَتَمَسُّهُ النَّارُ ثُمَّ أَعَادَ الثَّانِيَةَ وَ الثَّالِثَةَ مِنْ غَيْرِ أَنْ أَسْأَلَهُ.

حسن بن على فرزند دختر الياس روايت مى كند كه جدش الياس در هنگام وفات گفت گواه باشيد كه اينك ساعت و لحظه دروغ گفتن نيست، من از امام صادق عليه السّلام شنيدم مى فرمود: به خداوند سوگند هر بنده اى كه به محبت خدا و رسول و ائمه و اعتقاد به ولايت آنان از دنيا برود آتش دوزخ او را آسيب نمى رساند و اين سخن را سه بار تكرار كردند.

ص: 166

ايمان و كفر ( ترجمه كتاب الإيمان و الكفر بحار الأنوار جلد 64 / ترجمه عطاردى)، ج 1، ص: 247

 

ولايت و قبولي اعمال

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الصَّادِقِ عليه السلام قَالَ: مَنْ صَلَّى الصَّلَوَاتِ الْمَفْرُوضَاتِ فِي أَوَّلِ وَقْتِهَا فَأَقَامَ حُدُودَهَا رَفَعَهَا الْمَلَكُ إِلَى السَّمَاءِ بَيْضَاءَ نَقِيَّةً وَ هِيَ تَهْتِفُ بِهِ حَفِظَكَ اللَّهُ كَمَا حَفِظْتَنِي وَ اسْتَوْدَعَكَ اللَّهُ كَمَا اسْتَوْدَعْتَنِي مَلَكاً كَرِيماً وَ مَنْ صَلَّاهَا بَعْدَ وَقْتِهَا مِنْ غَيْرِ عِلَّةٍ فَلَمْ يُقِمْ حُدُودَهَا رَفَعَهَا الْمَلَكُ سَوْدَاءَ مُظْلِمَةً وَ هِيَ تَهْتِفُ بِهِ ضَيَّعْتَنِي ضَيَّعَكَ اللَّهُ كَمَا ضَيَّعْتَنِي وَ لَا رَعَاكَ اللَّهُ كَمَا لَمْ تَرْعَنِي ثُمَّ قَالَ الصَّادِقُ عليه السلام إِنَّ أَوَّلَ مَا يُسْأَلُ عَنْهُ الْعَبْدُ إِذَا وَقَفَ بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ جَلَّ جَلَالُهُ الصَّلَوَاتُ [عَنِ الصَّلَوَاتِ ] الْمَفْرُوضَاتِ وَ عَنِ الزَّكَاةِ الْمَفْرُوضَةِ وَ عَنِ الصِّيَامِ الْمَفْرُوضِ وَ عَنِ الْحَجِّ الْمَفْرُوضِ وَ عَنْ وَلَايَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَإِنْ أَقَرَّ بِوَلَايَتِنَا ثُمَّ مَاتَ عَلَيْهَا قُبِلَتْ مِنْهُ صَلَاتُهُ وَ صَوْمُهُ وَ زَكَاتُهُ وَ حَجُّهُ وَ إِنْ لَمْ يُقِرَّ بِوَلَايَتِنَا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ جَلَّ جَلَالُهُ لَمْ يَقْبَلِ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْهُ شَيْئاً مِنْ أَعْمَالِهِ.

وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنِ ابْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الصَّادِقُ عليه السلام إِذَا صَلَّيْتَ صَلَاةً فَرِيضَةً فَصَلِّهَا لِوَقْتِهَا صَلَاةَ مُوَدِّعٍ يَخَافُ أَنْ لَا يَعُودَ إِلَيْهَا أَبَداً ثُمَّ اصْرِفْ بِبَصَرِكَ إِلَى مَوْضِعِ سُجُودِكَ فَلَوْ تَعْلَمُ مَنْ عَنْ يَمِينِكَ وَ شِمَالِكَ لَأَحْسَنْتَ صَلَاتَكَ وَ اعْلَمْ أَنَّكَ بَيْنَ يَدَيْ مَنْ يَرَاكَ وَ لَا تَرَاه.

امام صادق عليه السلام فرمود هر كه نمازهاى واجب را در اول وقت بخواند و درست ادا كند فرشته آن را پاك و درخشان بآسمان رساند و آن نماز فرياد زند خدا نگهت دارد چنانچه نگهم داشتى و تو را بخدا سپارم چنانچه مرا سپردى به فرشته اى كريم، و هر كه بدون عذرى بى وقت آن را بخواند و درست ادا كند فرشته آن را سياه و تاريك بالا برد و آن نماز فرياد كشد خدا ضايعت كند چنانچه ضايعم كردى و رعايتت نكند چنانچه رعايتم نكردى سپس امام صادق عليه السلام فرمود چون بنده برابر خدا ايستد اول پرسش او از نمازهاى واجب و از زكاة واجب و از روزه واجب و از حج واجب و از ولايت ما خاندانست و اگر معترف به ولايت ما خاندان باشد و بر آن عقيده بميرد نماز و روزه و زكاة و حج او پذيرفته است و اگر برابر خدا اعتراف به ولايت ما نكند خدا چيزى از اعمال او نپذيرد.

ص: 167

بهمين سند امام صادق عليه السلام فرمود:چون نماز واجبى ميخوانى در وقت بخوان و با آن وداع كن كه گويا كه ميترسى بدان برنگردى و ديده بجاى سجده ات بينداز، اگر بدانى كسى طرف راست يا چپ تو است خوب نماز ميخوانى بدان كه تو برابر كسى هستى كه تو را مى بيند و او را نميبينى.

الأمالي (للصدوق) / ترجمه كمره اى، متن، ص: 256

 

 

از هر دري خواهد وارد بهشت شود

عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ الصَّادِقُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عليه السلام: مَنْ أَقَامَ فَرَائِضَ اللَّهِ وَ اجْتَنَبَ مَحَارِمَ اللَّهِ وَ أَحْسَنَ الْوَلَايَةَ لِأَهْلِ بَيْتِ نَبِيِّ اللَّهِ وَ تَبَرَّأَ مِنْ أَعْدَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَلْيَدْخُلْ مِنْ أَيِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةِ شَاءَ.

امام صادق عليه السلام فرمود: هر كه فرائض حق را بر پا دارد و از محرمات خدا بر كنار باشد و ولايت مداري نيكو باشد و از دشمنان خداى عز و جل بيزارى كند از هر كدام هشت در بهشت كه خواهد وارد شود.

الأمالي (للصدوق) / ترجمه كمره اى، متن، ص: 474

 

عالم ذر و ولايت اهل البيت

عَنْ دَاوُدَ الرَّقِّيِّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- وَ كانَ عَرْشُهُ عَلَى الْماءِ فَقَالَ مَا يَقُولُونَ قُلْتُ يَقُولُونَ إِنَّ الْعَرْشَ كَانَ عَلَى الْمَاءِ وَ الرَّبُّ فَوْقَهُ فَقَالَ كَذَبُوا مَنْ زَعَمَ هَذَا فَقَدْ صَيَّرَ اللَّهَ مَحْمُولًا وَ وَصَفَهُ بِصِفَةِ الْمَخْلُوقِ وَ لَزِمَهُ أَنَّ الشَّيْ ءَ الَّذِي يَحْمِلُهُ أَقْوَى مِنْهُ قُلْتُ بَيِّنْ لِي جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ حَمَّلَ دِينَهُ وَ عِلْمَهُ الْمَاءَ قَبْلَ أَنْ يَكُونَ أَرْضٌ أَوْ سَمَاءٌ أَوْ جِنٌّ أَوْ إِنْسٌ أَوْ شَمْسٌ أَوْ قَمَرٌ فَلَمَّا أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَخْلُقَ الْخَلْقَ نَثَرَهُمْ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ لَهُمْ مَنْ رَبُّكُمْ فَأَوَّلُ مَنْ نَطَقَ- رَسُولُ اللَّهِ صلي الله عليه وآله وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام وَ الْأَئِمَّةُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ فَقَالُوا أَنْتَ رَبُّنَا فَحَمَّلَهُمُ الْعِلْمَ وَ الدِّينَ ثُمَّ قَالَ لِلْمَلَائِكَةِ هَؤُلَاءِ حَمَلَةُ دِينِي وَ عِلْمِي وَ أُمَنَائِي فِي خَلْقِي وَ هُمُ الْمَسْئُولُونَ ثُمَّ قَالَ لِبَنِي آدَمَ أَقِرُّوا لِلَّهِ بِالرُّبُوبِيَّةِ وَ لِهَؤُلَاءِ النَّفَرِ بِالْوَلَايَةِ وَ الطَّاعَةِ فَقَالُوا نَعَمْ رَبَّنَا أَقْرَرْنَا فَقَالَ اللَّهُ لِلْمَلَائِكَةِ اشْهَدُوا فَقَالَتِ الْمَلَائِكَةُ شَهِدْنَا عَلَى أَنْ لَا يَقُولُوا غَداً إِنَّا كُنَّا عَنْ هذا غافِلِينَ. أَوْ تَقُولُوا إِنَّما أَشْرَكَ آباؤُنا مِنْ قَبْلُ وَ كُنَّا ذُرِّيَّةً مِنْ بَعْدِهِمْ أَ فَتُهْلِكُنا بِما فَعَلَ الْمُبْطِلُونَ يَا دَاوُدُ وَلَايَتُنَا مُؤَكَّدَةٌ عَلَيْهِمْ فِي الْمِيثَاقِ.

ص: 168

داود رقى گويد: از امام صادق عليه السلام راجع بقول خداى عز و جل «و عرش خدا بر آب بود» (1)پرسيدم فرمود: در اين باره چه ميگويند؟ عرضكردم: ميگويند عرش روى آب بود و پروردگار بالاى آن، فرمود: دروغ گويند، هر كه اين گمان كند خدا را محمول قرار داده و او را بصفت مخلوق وصف كرده است و او را لازم آيد كه چيزى كه خدا را حمل ميكند تواناتر از او باشد. عرضكردم قربانت گردم شما برايم بيان كنيد. فرمود: پيش از آنكه زمينى يا آسمانى يا جن و انسى يا خورشيد و ماهى باشد، خدا دينش را و علمش را به آب عطا فرمود، (مقصود از آب ماده ايست كه قابليت خلق پيغمبران را دارد- مرآت) چون خدا خواست مخلوق را بيافريند ايشان را در برابر خويش پراكنده ساخت و بآنها گفت: پروردگار شما كيست؟ نخستين كسى كه سخن گفت رسول خدا صلي الله عليه وآله و امير المؤمنين عليه السلام و ائمه صلوات اللَّه عليهم بودند كه گفتند: توئى پروردگار ما، خدا بايشان علم و دين عطا كرد سپس بفرشتگان فرمود: اينان حاملان دين و علم من و امينان من در ميان خلقم و مسئولانند، آنگاه بفرزندان آدم گفت: بربوبيت خدا و ولايت و اطاعت اين اشخاص اعتراف كنيد، گفتند، آرى اى پروردگار ما اعتراف نموديم، پس خدا بفرشتگان فرمود: گواه باشيد، فرشتگان گفتند: گواهى دهيم و اين پيمان براى آن بود كه فردا نگويند ما از آن بى خبر بوديم يا آنكه بگويند: پدران ما از پيش مشرك شدند و ما هم فرزندان پس از آنها بوديم، مارا بآنچه اهل باطل كردند هلاك ميكنى؟(2)

ص: 169

اى داود ولايت ما در زمان پيمان گيرى برايشان مؤكد گشته است.

1-سوره هود آيه 7

2-سوره اعراف آيه 172-173

أصول الكافي / ترجمه مصطفوى، ج 1، ص: 181-180

 

 

ولايت ،بزرگترين نعمت الهي

عَنْ أَبِي يُوسُفَ الْبَزَّازِ قَالَ: تَلَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام هَذِهِ الْآيَةَ- فَاذْكُرُوا آلاءَ اللَّهِ قَالَ: أَ تَدْرِي مَا آلَاءُ اللَّهِ قُلْتُ: لَا، قَالَ:هِيَ أَعْظَمُ نِعَمِ اللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ وَ هِيَ وَلَايَتُنَا.

ابو يوسف بزاز گويد: امام صادق عليه السلام آيه«نعمتهاى خدا را بياد آوريد»(1)را تلاوت نمود و فرمود: ميدانى نعمتهاى خدا چيست؟ عرضكردم: نه، فرمود: مقصود بزرگترين نعمتهاى خداست بر خلقش و آن ولايت ماست.

1-سوره مائده آيه 7

أصول الكافي / ترجمه مصطفوى، ج 1، ص: 316

 

آزاد كردن بنده ولايت امير المؤمنين عليه السلام است

أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ- فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ. وَ ما أَدْراكَ مَا الْعَقَبَةُ. فَكُّ رَقَبَةٍ يَعْنِي بِقَوْلِهِ- فَكُّ رَقَبَةٍ وَلَايَةَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام فَإِنَّ ذَلِكَ فَكُّ رَقَبَةٍ.

امام صادق عليه السلام در باره قول خداى عز و جل:

«خود را بگردنه نينداخته، تو چه دانى گردنه چيست؟ آزاد كردن بنده است»(1)فرمود: مقصود خدا از آزاد كردن بنده ،ولايت امير المؤمنين عليه السلام است، زيرا ولايت آزاد كردن بنده است.

توضيح

عقبه بمعنى گردنه كوه و اقتحام انجام دادن كار است با سختى و دشوارى، و خود را بگردنه كوه انداختن كه كار مشكل و دشواري است، تفسيرش آزاد كردن بنده و تأويلش ولايت امير المؤمنين عليه السلام است و مناسبت ولايت با آزادى بنده از اين نظر است كه پذيرفتن ولايت على عليه السلام و پيروى از آن حضرت روح حريت و آزادى را در مردم زنده ميكند و اسارت و بردگى را كه نتيجه كفر و بى ايمانى است از دامن آنها ميزدايد، در اينجا بايد بگفتار و رفتار امير المؤمنين عليه السلام از نظر تاريخ و اخبار توجه و دقتى بسزا كرد تا آثار حريت و آزادى را از لابلاى جملات و گوشه هاى تاريخ زندگى آن حضرت كه چون اختر فروزان نمايان است استنباط نمود.

ص: 170

1- سوره بلد آيه 12-13

أصول الكافي / ترجمه مصطفوى، ج 2، ص: 292

 

كتاب أسرار آل محمد،شناسنامه و الفباى تشيّع

امام صادق عليه السّلام «كتاب سليم بن قيس» را بعنوان سرّى از اسرار آل محمّد عليهم السّلام و بعنوان شناسنامه و الفباى تشيّع معرّفى فرمودند و از كلام حضرت مى توان چنين استفاده كرد كه هر كس لا اقل محتواى اين كتاب را كه همانا ولايت و برائت است قبول نداشته باشد، بايد در صدد كامل كردن عقايد خود باشد تا از محبّين واقعى اهل بيت عليهم السّلام بشمار آيد.

أسرار آل محمد عليهم السلام/ترجمه كتاب سليم، ص: 60

 

واسطه بين بندگان و خداوند

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام قَالَ: إِنَّ اللَّهَ جَعَلَ عَلِيّاً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ لَيْسَ بَيْنَهُمْ عَلَمٌ غَيْرُهُ فَمَنْ أَقَرَّ بِوَلَايَتِهِ كَانَ مُؤْمِناً وَ مَنْ جَحَدَهَا كَانَ كَافِراً وَ مَنْ جَهِلَهُ كَانَ ضَالًّا وَ مَنْ نَصَبَ مَعَهُ كَانَ مُشْرِكاً وَ مَنْ جَاءَ بِوَلَايَتِهِ دَخَلَ الْجَنَّةَ وَ مَنْ أَنْكَرَهَا دَخَلَ النَّار.

امام صادق عليه السّلام فرمود: خداوند على عليه السّلام را بين خود و خلقش قرار داده و جز على عليه السّلام علمى در ميانشان نيست، پس كسى كه به ولايت او اقرار نمايد، مؤمن است، و كسى كه آن را منكر گردد، كافر است و كسى كه او را نشناسد گمراه است، و اگر كس ديگرى را با او قبول داشته باشد، مشرك است و كسى كه ولايتش را داشته باشد، به بهشت مى رود و كسى كه آن را منكر گردد، داخل آتش مى شود.

ص: 171

إرشاد القلوب / ترجمه سلگى، ج 2، ص: 100

 

 

 

 

امانت ،ولايت امير المؤمنين

عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا قَالَ هِيَ وَلَايَةُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام.

مردى گويد: امام صادق عليه السلام راجع بقول خداى عز و جل: «ما امانت را به آسمانها و زمين و كوهها عرضه كرديم، آنها از برداشتنش سرباز زدند و از آن بترسيدند، و انسان آن را برداشت، همانا انسان ستم پيشه و نادانست(1) فرمود: آن امانت ولايت امير المؤمنين عليه السلام است،

1-سوره احزاب آيه 72

أصول الكافي / ترجمه مصطفوى، ج 2، ص: 277

 

ارتباط ايام هفته با ولايت و دشمنان ولايت

عَمْرُو بْنُ سُفْيَانَ الْجُرْجَانِيُّ رَفَعَ الْحَدِيثَ إِلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام أَنَّهُ قَالَ لِرَجُلٍ مِنْ مَوَالِيهِ يَا فُلَانُ مَا لَكَ لَمْ تَخْرُجْ قَالَ جُعِلْتُ فِدَاكَ الْيَوْمُ الْأَحَدُ قَالَ وَ مَا لِلْأَحَدِ قَالَ الرَّجُلُ لِلْحَدِيثِ الَّذِي جَاءَ عَنِ النَّبِيِّ صلي الله عليه وآله أَنَّهُ قَالَ احْذَرُوا حَدَّ الْأَحَدِ فَإِنَّ لَهُ حَدّاً مِثْلَ حَدِّ السَّيْفِ قَالَ كَذَبُوا كَذَبُوا مَا قَالَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صلي الله عليه وآله فَإِنَّ الْأَحَدَ اسْمٌ مِنْ أَسْمَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قَالَ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَالْإِثْنَيْنِ قَالَ سُمِّيَ بِاسْمِهِمَا قَالَ الرَّجُلُ فَسُمِّيَ بِاسْمِهِمَا وَ لَمْ يَكُونَا فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ إِذَا حُدِّثْتَ فَافْهَمْ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى قَدْ عَلِمَ الْيَوْمَ الَّذِي يُقْبَضُ فِيهِ نَبِيُّهُ صلي الله عليه وآله وَ الْيَوْمَ الَّذِي يُظْلَمُ فِيهِ وَصِيُّهُ فَسَمَّاهُ بِاسْمِهِمَا قَالَ قُلْتُ فَالثَّلَاثَاءَ قَالَ خُلِقَتْ يَوْمَ الثَّلَاثَاءِ النَّارُ وَ ذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى انْطَلِقُوا إِلى ما كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ انْطَلِقُوا إِلى ظِلٍّ ذِي ثَلاثِ شُعَبٍ لا ظَلِيلٍ وَ لا يُغْنِي مِنَ اللَّهَبِ قَالَ قُلْتُ فَالْأَرْبِعَاءُ قَالَ بُنِيَتْ أَرْبَعَةُ أَرْكَانِ النَّارِ يَوْمَ الْأَرْبِعَاءِ قَالَ قُلْتُ فَالْخَمِيسُ قَالَ خَلَقَ اللَّهُ الْجَنَّةَ يَوْمَ الْخَمِيسِ قَالَ قُلْتُ فَالْجُمُعَةُ قَالَ جَمَعَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ الْخَلْقَ لِوَلَايَتِنَا يَوْمَ الْجُمُعَةِ قَالَ قُلْتُ فَالسَّبْتُ قَالَ سَبَتَتِ الْمَلَائِكَةُ لِرَبِّهَا يَوْمَ السَّبْتِ فَوَجَدْتُهُ لَمْ يَزَلْ وَاحِداً.

ص: 172

عمرو بن سفيان جرجانى مرفوعا از امام صادق عليه السلام نقل مى كند كه آن حضرت به يكى از دوستان خود فرمود: فلانى چرا بيرون نرفتى؟ گفت: فدايت گردم امروز روز يك شنبه است. فرمود: مگر روز يك شنبه چيست؟ آن مرد گفت: به خاطر حديثى كه از پيامبر صلي الله عليه وآله نقل شده كه فرمود: از تيزى روز يك شنبه بترسيد كه تيزى آن مانند تيزى شمشير است. امام فرمود: دروغ گفتند، دروغ گفتند، پيامبر صلي الله عليه وآله چنين نفرموده است؟ همانا احد، نامى از نام هاى خداوند است. مى گويد: گفتم: فدايت گردم پس «اثنين دوشنبه» چيست؟ فرمود: به نام آن دو نفر نامگذارى شده است، آن مرد گفت:به نام آن دو نفر ناميده شده در حالى كه هنوز آنها به دنيا نيامده بودند؟ امام صادق عليه السلام فرمود: وقتى به تو حديثى گفته مى شود آن را بفهم، همانا خداوند روزى را كه پيامبر صلي الله عليه وآله از دنيا رفت و نيز روزى را كه به وصيّ او ستم شد دانست و آن روز را به نام آن دو نفر نامگذارى كرد. مى گويد: گفتم: سه شنبه؟ فرمود: روز سه شنبه آتش آفريده شد و اين است معناى سخن خداوند: «به سوى چيزى كه انكارش مى كرديد، برويد، به سوى دودى كه داراى سه شاخه است برويد كه نه سايه گستر است و نه از لهيب آتش باز مى دارد.» (1)مى گويد: گفتم: چهارشنبه؟ فرمود: چهار ستون آتش در روز چهار شنبه بنياد شده است مى گويد: گفتم: پنجشنبه؟ فرمود: خداوند بهشت را در روز پنجشنبه آفريد. مى گويد: گفتم: جمعه؟ فرمود: خداوند در آن روز آفريدگان را براى ولايت ما جمع كرد: مى گويد: گفتم: شنبه؟ فرمود: فرشتگان در آن روز به سوى خداوند توجه كردند و او را يگانه يافتند.

ص: 173

1-سوره مرسلات آيه 29-30-31

الخصال / ترجمه جعفرى، ج 2، ص: 77

 

ولايت،ملاك ايمان و كفر

عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ نُعَيْمٍ الصَّحَّافِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَمِنْكُمْ كافِرٌ وَ مِنْكُمْ مُؤْمِنٌ فَقَالَ عَرَفَ اللَّهُ إِيمَانَهُمْ بِوَلَايَتِنَا وَ كُفْرَهُمْ بِهَا يَوْمَ أَخَذَ عَلَيْهِمُ الْمِيثَاقَ فِي صُلْبِ آدَمَ عليه السلام وَ هُمْ ذَرٌّ.

حسين بن نعيم صحاف گويد: از امام صادق عليه السلام راجع بقول خداى عز و جل «برخى از شما مؤمن و برخى كافرند(1) پرسيدم، فرمود: روزى كه مردم بصورت مور در صلب آدم عليه السلام بودند، خدا ايمان و كفر آنها را با ولايت ما شناخت (پس ولايت ما را در هر كس ديد مؤمنش دانست و در آنكه نديد كافرش شناخت).

1-سوره تغابن آيه 2

أصول الكافي / ترجمه مصطفوى، ج 2، ص: 278

 

ر اجع بولايت على و ولايت امامان بعد از او

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فِي وَلَايَةِ عَلِيٍّ وَ وَلَايَةِ الْأَئِمَّةِ مِنْ بَعْدِهِ فَقَدْ فازَ فَوْزاً عَظِيماً هَكَذَا نَزَلَتْ.

امام صادق عليه السلام راجع بقول خداى عز و جل «و هر كه اطاعت خدا و رسولش كند ،راجع به ولايت على و ولايت امامان بعد از او بكاميابى بزرگى رسيده است»(1) فرمود: اين گونه نازل شده است. (گويا مراد اينست كه مقصود از اطاعت خدا و رسول، ولايت على و ائمه عليهم السلام است).

1-سوره احزاب آيه 71

أصول الكافي / ترجمه مصطفوى، ج 2، ص: 279

ص: 174

پايگاه ولايت امير المؤمنين عليه السلام

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام فِي قَوْلِهِ تَعَالَى- بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ قَالَ :وَلَايَةُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام.

امام صادق عليه السلام راجع بقول خداى تعالى: «كسانى را كه ايمان آورده اند، مژده بده كه نزد پروردگارشان پايگاه راستى و درستى دارند»(1) فرمود: آن پايگاه ولايت امير المؤمنين عليه السلام است.

1- سوره يونس آيه 2

أصول الكافي / ترجمه مصطفوى، ج 2، ص: 292

 

ولايت امير المؤمنين عليه السلام

عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أُورَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ حَسَّانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَثِيرٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام عَنْ قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى- هُنالِكَ الْوَلايَةُ لِلَّهِ الْحَقِّ قَالَ : وَلَايَةُ أَمِيرِالْمُؤْمِنِينَ عليه السلام.

عبد الرحمن بن كثير گويد: از امام صادق عليه السلام راجع بقول خداى تعالى: «آنجاست ولايت حق براى خدا »(1) پرسيدم، فرمود: ولايت امير المؤمنين عليه السلام است.

1- سوره كهف آيه 44

أصول الكافي / ترجمه مصطفوى، ج 2، ص: 293

 

پذيرش ولايت مساويست با ورود به بيت نبي

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام فِي قَوْلِهِ عَزَّ و جَلَّ: «رَبِّ اغْفِرْ لِي وَ لِوالِدَيَّ وَ لِمَنْ دَخَلَ بَيْتِيَ مُؤْمِناً» (1) «يَعْنِي الْوَلَايَةَ؛ مَنْ دَخَلَ فِي الْوَلَايَةِ دَخَلَ فِي بَيْتِ الْأَنْبِيَاءِ عليهم السلام».

وَقَوْلِهِ: «إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً»(2): «يَعْنِي الْأَئِمَّةَ عليهم السلام و و لَايَتَهُمْ، مَنْ دَخَلَ فِيهَا دَخَلَ فِي بَيْتِ النَّبِيِّ صلى الله عليه و آله»

ص: 175

امام صادق عليه السلام در باره قول خداى عز و جل: «پروردگارا! مرا و پدر و مادرم را با هر كه بحال ايمان وارد خانه من شود بيامرز» فرمود: مقصود ولايت است، هر كس وارد ولايت شود، بخانه پيغمبران وارد شده است.

و مقصود از قول خداى تعالى: «خدا ميخواهد ناپاكى را از شما خانواده ببرد و شما را بخوبى پاكيزه كند» ائمه عليهم السلام و ولايت آنهاست، هر كس در ولايت آنها وارد شود در خانه پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله وارد شده است.

توضيح

آيه اول را خداى تعالى از زبان حضرت نوح عليه السلام بيان ميكند و دعائى است كه آن جناب بعد از غرق شدن كفار و بسلامت نشستن كشتى خود مى كند، و مقصود از ورود در خانه، ورود در ولايت و پيروى اوست، پس هر كه در ولايت ائمه عليهم السلام هم وارد شود، مشمول دعاى حضرت نوح ميگردد.

1-نوح آيه 28.

2-الأحزاب آيه 33.

أصول الكافي / ترجمه مصطفوى، ج 2، ص: 293

 

ولايت ،شرط پذيرش اعمال

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ وَلَايَتُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى صَدْرِهِ فَمَنْ لَمْ يَتَوَلَّنَا لَمْ يَرْفَعِ اللَّهُ لَهُ عَمَلا.

امام صادق عليه السلام راجع بقول خداى عز و جل: «سخنان پاك بسوى او بالا رود و كار شايسته را بالا برد»(1) فرمود: ولايت ما خانواده مقصود است، و با دست اشاره به سينه خود نمود و فرمود: كسى كه ولايت ما را نداشته باشد، خدا هيچ عملى را از او بالا نبرد.

ص: 176

1-سوره فاطر آيه 10

أصول الكافي / ترجمه مصطفوى، ج 2، ص: 306

 

ولايت ما همان ولايت خداست

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام قَالَ: وَلَايَتُنَا وَلَايَةُ اللَّهِ الَّتِي لَمْ يَبْعَثْ نَبِيّاً قَطُّ إِلَّا بِهَا.

امام صادق عليه السلام فرمود: ولايت ما همان ولايت خداست كه خدا هيچ پيغمبرى را جز به آن مبعوث نساخت.

شرح

ولايت خداست يعنى ولايت از طرف خداست يا بجهت اينست كه ولايت خدا بدون ولايت ما قبول نشود. و ولايت ما مختص باين شريعت نيست، بلكه در هر شريعتى لازم بوده است.

أصول الكافي / ترجمه مصطفوى، ج 2، ص: 319

 

ولايت جزئي از دين

عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: سَمِعْتُهُ يَسْأَلُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عليه السّلام فَقَالَ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ أَخْبِرْنِي عَنِ الدِّينِ الَّذِي افْتَرَضَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى الْعِبَادِ مَا لَا يَسَعُهُمْ جَهْلُهُ وَ لَا يُقْبَلُ مِنْهُمْ غَيْرُهُ مَا هُوَ فَقَالَ أَعِدْ عَلَيَّ فَأَعَادَ عَلَيْهِ فَقَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ صلى اللَّه عليه و آله وَ إِقَامُ الصَّلَاةِ وَ إِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا وَ صَوْمُ شَهْرِ رَمَضَانَ ثُمَّ سَكَتَ قَلِيلًا ثُمَّ قَالَ وَ الْوَلَايَةُ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ قَالَ هَذَا الَّذِي فَرَضَ اللَّهُ عَلَى الْعِبَادِ وَ لَا يَسْأَلُ الرَّبُّ الْعِبَادَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولَ أَلَّا زِدْتَنِي عَلَى مَا افْتَرَضْتُ عَلَيْكَ وَ لَكِنْ مَنْ زَادَ زَادَهُ اللَّهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى اللَّه عليه و آله سَنَّ سُنَناً حَسَنَةً جَمِيلَةً يَنْبَغِي لِلنَّاسِ الْأَخْذُ بِهَا.

على بن ابى حمزه گويد: شنيدم ابو بصير از امام صادق عليه السّلام پرسيد: قربانت گردم، بمن خبر ده دينى را كه خداى عز و جل بر بندگان واجب ساخته و بندگان را ندانستن آن روا نباشد و جز آن از ايشان پذيرفته نيست كدامست؟ فرمود: دوباره بگو، او دوباره گفت، حضرت فرمود: گواهى دادن باينكه شايسته پرستشى جز خدا نيست و محمد صلى اللَّه عليه و آله رسول خداست و گزاردن نماز و دادن زكات و حج خانه كعبه براى هر كه بدان راه تواند يافت و روزه ماه رمضان، سپس اندكى سكوت نمود و سپس فرمود: و ولايت، آنگاه فرمود: اينست آنچه را خدا بر بندگان واجب ساخته و پروردگار در روز قيامت از بندگانش نخواهد پرسيد كه چرا از آنچه بر شما واجب ساختم زيادتر انجام نداديد، ولى هر كه زيادتر انجام دهد، خدا هم پاداش او را زياد كند. همانا رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله سنتهائى نيكو و آراسته وضع فرمود كه سزاوار است مردم به آنها عمل كنند.

ص: 177

أصول الكافي / ترجمه مصطفوى، ج 3، ص: 36-35

 

 

 

ولايت اهل البيت مايه حيات

عَنْ أَبِي الرَّبِيعِ الشَّامِيِّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عليه السّلام عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذا دَعاكُمْ لِما يُحْيِيكُمْ قَالَ:نَزَلَتْ فِي وَلَايَةِ عَلِيٍّ عليه السّلام.

ابو الربيع شامى گويد: از امام صادق عليه السّلام از گفتار خداى عز و جل پرسيدم (كه فرمايد): «اى كسانى كه ايمان آورده ايد خدا را اجابت كنيد و پيغمبر را نيز اجابت كنيد زيرا شما را به چيزى كه زندگيتان مي دهد دعوت مي كند»(1)، حضرت فرمود: اين آيه درباره ولايت على عليه السّلام نازل شده، (زيرا ولايت على عليه السّلام است كه مايه زندگى جان و دل و خرد است).

1-سوره انفال آيه 24

الروضة من الكافي / ترجمه رسولى محلاتى، ج 2، ص: 59

 

در جوار قرب الهي

عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السّلام: إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى ضَمِنَ لِلْمُؤْمِنِ ضَمَاناً قَالَ قُلْتُ وَ مَا هُوَ قَالَ ضَمِنَ لَهُ إِنْ هُوَ أَقَرَّ لَهُ بِالرُّبُوبِيَّةِ وَ لِمُحَمَّدٍ صلّى اللَّه عليه و آله بِالنُّبُوَّةِ وَ لِعَلِيٍّ عليه السّلام بِالْإِمَامَةِ وَ أَدَّى مَا افْتَرَضَ اللَّهُ عَلَيْهِ أَنْ يُسْكِنَهُ فِي جِوَارِهِ وَ لَمْ يَحْتَجِبْ عَنْهُ قَالَ قُلْتُ فَهَذِهِ وَ اللَّهِ الْكَرَامَةُ الَّتِي لَا يُشْبِهُهَا كَرَامَةٌ وَ هِيَ كَرَامَةُ الْآدَمِيِّينَ قَالَ ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السّلام اعْمَلُوا قَلِيلًا تَنَعَّمُوا كَثِيراً.

مفضّل بن عمر از امام صادق عليه السّلام روايت كرده است: خداوند بلند مرتبه براى انسان مؤمن امرى را تعهّد فرموده است. گويدكه از آن حضرت پرسيدم: آن امر كدام است؟! فرمود: خداوند براى انسان مؤمن كه به ربوبيت خدا و نبوّت رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و ولايت و امامت حضرت على عليه السّلام اقرار كند و واجبات الهى را نيز انجام دهد تعهّد فرموده است كه او را در جوار قرب خود جاى دهد و او را از اين مقام باز ندارد.

ص: 178

گويد عرض كردم كه: بخدا سوگند اين منزلت و مقامى است كه همانند آن بر آدمى (متصوّر) نبوده و نخواهد بود. و حضرت در ادامه سخنان خود فرمودند: كمى عمل كنيد تا فراوان لذّت ببريد.

پاداش نيكيها و كيفر گناهان / ترجمه ثواب الأعمال، ص: 63

 

 

 

 

ستونهاي اسلام

عَنِ الصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عليه السلام قَالَ: بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسِ دَعَائِمَ عَلَى الصَّلَاةِ وَ الزَّكَاةِ وَ الصَّوْمِ وَ الْحَجِّ وَ وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْأَئِمَّةِ مِنْ وُلْدِهِ عليهم السلام.

امام صادق عليه السلام فرمود: اسلام بر پنج ستون بنا شده: بر نماز بر زكات بر روزه و حج و ولايت امير مؤمنان و امامان از فرزندانش.

الأمالي (للصدوق) / ترجمه كمره اى، متن، ص: 268

 

گوارا باد شما را

عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السّلام أَنَّهُ قَالَ ذَاتَ يَوْمٍ أَ لَا أُخْبِرُكُمْ بِمَا لَا يَقْبَلُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنَ الْعِبَادِ عَمَلًا إِلَّا بِهِ فَقُلْتُ بَلَى فَقَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ وَ الْإِقْرَارُ بِمَا أَمَرَ اللَّهُ وَ الْوَلَايَةُ لَنَا وَ الْبَرَاءَةُ مِنْ أَعْدَائِنَا يَعْنِي الْأَئِمَّةَ خَاصَّةً وَ التَّسْلِيمَ لَهُمْ وَ الْوَرَعُ وَ الِاجْتِهَادُ وَ الطُّمَأْنِينَةُ وَ الِانْتِظَارُ لِلْقَائِمِ عليه السّلام ثُمَّ قَالَ إِنَّ لَنَا دَوْلَةً يَجِي ءُ اللَّهُ بِهَا إِذَا شَاءَ ثُمَّ قَالَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَكُونَ مِنْ أَصْحَابِ الْقَائِمِ فَلْيَنْتَظِرْ وَ لْيَعْمَلْ بِالْوَرَعِ وَ مَحَاسِنِ الْأَخْلَاقِ وَ هُوَ مُنْتَظِرٌ فَإِنْ مَاتَ وَ قَامَ الْقَائِمُ بَعْدَهُ كَانَ لَهُ مِنَ الْأَجْرِ مِثْلُ أَجْرِ مَنْ أَدْرَكَهُ فَجِدُّوا وَ انْتَظِرُوا هَنِيئاً لَكُمْ أَيَّتُهَا الْعِصَابَةُ الْمَرْحُومَةُ.

ص: 179

ابو بصير از امام صادق عليه السّلام روايت كرده كه روزى آن حضرت فرمود: «آيا شما را از چيزى آگاه نكنم كه خداوند بدون آن هيچ عملى را از بندگان نمى پذيرد؟ عرض كردم: بفرمائيد، فرمود: گواهى دادن بر اينكه هيچ معبودى جز خدا نيست و اينكه محمّد صلّى اللَّه عليه و آله بنده [و فرستاده ] او است، و اقرار به هر آنچه خداوند امر فرموده و ولايت براى ما و بيزارى از دشمنان ما- يعنى ما امامان بخصوص- و تسليم شدن به آنان و پرهيزگارى و كوشش و خويشتن دارى و چشم به راه قائم عليه السّلام بودن، سپس فرمود:همانا ما را دولتى است كه هر گاه خداوند بخواهد آن را بر سر كار مى آورد، سپس فرمود:هر كس كه بودن در شمار ياران قائم شادمانش سازد بايد به انتظار باشد و با حال انتظار به پرهيزگارى و خلق نيكو رفتار كند و اوست منتظر، پس اگر اجلش برسد و امام قائم عليه السّلام پس از درگذشت او قيام كند، بهره او از پاداش كسى است كه آن حضرت را دريافته باشد، پس بكوشيد و منتظر باشيد، گوارا باد شما را اى جماعتى كه مشمول رحمت خدا هستيد».

الغيبة (للنعماني )/ ترجمه غفارى، ص: 286

 

 

 

پايدارى بر ولايت ما

عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى بْنِ أَعْيَنَ قَالَ: قَالَ لِي أَبُو عَبْدِ اللَّهِ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عليه السّلام يَا عَبْدَ الْأَعْلَى إِنَّ احْتِمَالَ أَمْرِنَا لَيْسَ مَعْرِفَتَهُ وَ قَبُولَهُ إِنَّ احْتِمَالَ أَمْرِنَاهُوَ صَوْنُهُ وَ سَتْرُهُ عَمَّنْ لَيْسَ مِنْ أَهْلِهِ فَأَقْرِئْهُمُ السَّلَامَ وَ رَحْمَةَ اللَّهِ يَعْنِي الشِّيعَةَ وَ قُلْ قَالَ لَكُمْ رَحِمَ اللَّهُ عَبْداً اسْتَجَرَّ مَوَدَّةَ النَّاسِ إِلَى نَفْسِهِ وَ إِلَيْنَا بِأَنْ يُظْهِرَ لَهُمْ مَا يَعْرِفُونَ وَ يَكُفَّ عَنْهُمْ مَا يُنْكِرُونَ ثُمَّ قَالَ مَا النَّاصِبُ لَنَا حَرْباً بِأَشَدَّ مَئُونَةً مِنَ النَّاطِقِ عَلَيْنَا بِمَا نَكْرَهُهُ.

ص: 180

عبد الأعلى بن أعين گويد: امام صادق عليه السّلام بمن فرمود: «اى عبد الأعلى بر دوش داشتن و پايدارى بر ولايت ما، تنها آگاهى بدان و پذيرفتن آن نيست بلكه بر دوش داشتن آن، همانا نگهدارى و پوشيده داشتنش از كسى است كه با آن بيگانه است، پس سلام ما و رحمت خدا را به آنان- شيعيان- برسان و بگو: آن حضرت به شما فرموده است: خداوند رحمت كند آن كسى را كه با بيان آنچه مردم بدان آشنائى دارند و خوددارى از اظهار آنچه بدان باور ندارند محبّت و دوستى آنان را نسبت به خود و نيز به سوى ما جلب نمايد [سپس امام عليه السّلام فرمود: كسى كه با ما خاندان بجنگ بر مى خيزد، براى ما زحمتش از گوينده سخنى كه ما دوست نمى داريم بيشتر نيست ]».

الغيبة (للنعماني )/ ترجمه غفارى، ص: 53

 

 

 

ولايت بهتر از مال دنيا

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السّلام أَنَّهُ دَخَلَ عَلَيْهِ وَاحِدٌ فَقَالَ أَصْلَحَكَ اللَّهُ إِنِّي رَجُلٌ مُنْقَطِعٌ إِلَيْكُمْ بِمَوَدَّتِي وَ قَدْ أَصَابَتْنِي حَاجَةٌ شَدِيدَةٌ وَ قَدْ تَقَرَّبْتُ بِذَلِكَ إِلَى أَهْلِ بَيْتِي وَ قَوْمِي فَلَمْ يَزِدْنِي بِذَلِكَ مِنْهُمْ إِلَّا بُعْداً قَالَ فَمَا آتَاكَ اللَّهُ خَيْرٌ مِمَّا أَخَذَ مِنْكَ قَالَ جُعِلْتُ فِدَاكَ ادْعُ اللَّهَ لِي أَنْ يُغْنِيَنِي عَنْ خَلْقِهِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ قَسَّمَ رِزْقَ مَنْ شَاءَ عَلَى يَدَيْ مَنْ شَاءَ وَ لَكِنْ سَلِ اللَّهَ أَنْ يُغْنِيَكَ عَنِ الْحَاجَةِ الَّتِي تَضْطَرُّكَ إِلَى لِئَامِ خَلْقِهِ.

شخصى خدمت امام صادق عليه السّلام آمد و عرضكرد: اصلحك اللَّه من مردى هستم كه دوستى خود را تنها بشما متوجه ساخته و از ديگران بريده ام، و اكنون احتياج سختى برايم پيش آمده كه بواسطه آن بفاميل و قومم نزديك شدم (كه شايد گرفتاريم را برطرف كنند) ولى جز دورى از آنها برايم نيفزود (بمن پاسخ رد دادند كه مجبور شدم از آنها كناره گيرم) امام فرمود: آنچه خدا بتو داده (كه ولايت اهل بيت عليهم السلام باشد) از آنچه از تو گرفته (كه مال دنيا باشد) بهتر است، عرضكرد: قربانت گردم، از خدا بخواه كه مرا از خلقش بى نياز كند، فرمود: خدا روزى هر كه را خواسته بدست كسى كه خواسته قرار داده و تقسيم نموده (پس مردم بيكديگر محتاجند) ليكن از خدا بخواه كه ترا بى نياز كند از احتياجى كه بمخلوق پست و لئيمش ناچار شوى.

ص: 181

أصول الكافي / ترجمه مصطفوى، ج 3، ص: 366

 

 

 

افتخارات مؤمن

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ الصَّادِقَ عليه السلام يَقُولُ ثَلَاثَةٌ هُنَّ فَخْرُ الْمُؤْمِنِ وَ زِينَتُهُ فِي الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ الصَّلَاةُ فِي آخِرِ اللَّيْلِ وَ يَأْسُهُ مِمَّا فِي أَيْدِي النَّاسِ وَ وَلَايَةُ الْإِمَامِ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ صلي الله عليه و آله.

امام صادق عليه السلام فرمود: سه چيز افتخار مؤمن است و زيور او در دنيا و آخرت، نماز در آخر شب و نوميدى در آنچه در دست مردم است و ولايت امام از آل محمدصلي الله عليه و آله.

الأمالي (للصدوق) / ترجمه كمره اى، متن، ص: 544

 

برائت

سبّ و لعن در نگاه قرآن

اشاره

قرآن كريم كتاب هدايت، سازندگى و هم زيستى است و در تمام مسايل مورد نياز بشر اصول و قواعدى را بيان فرموده است، يكى از دستورات قرآن، تبيين رفتار و كردار بشر و ارتباط انسان ها با يكديگر است. دستورات اخلاقى اسلام و قرآن در جهت هدايت بشر از يك نگاه عقلى و منطقى برخوردار است، چنان كه عقل خوبى و زشتى هر چه را درك نمايد شرع نيز براى تأكيد بر آن و ارشاد مردم دستور خاصى را بيان مى فرمايد. به عبارت ديگر هم چنان كه زشتى ظلم، دروغ و تهمت داراى استدلال عقلى است، شرع مقدس نيز مى فرمايد:

(والله لا يحب الظالمين) [1] (و خداوند بيدادگران را دوست نمى دارد) و (ان الله يأمر بالعدل و الاحسان) [2] (در حقيقت خدا به دادگرى و نيكوكارى فرمان مى دهد)

ص: 182

در خصوص سب و لعن نيز ديدگاه قرآن هم سو با نگاه عرفى و عقلانى است و تمايلات طبيعى و فطرى بشر را تأييد مى فرمايد. يعنى همان گونه كه عرف، عقلا و عقل، رفتار ظالم و ستمگر، شيطان، كسانى كه جلوى رشد و كمال انسان را گرفته و موجب نابودى حرث و نسل مى گردند و نشر دهندگان فساد را محكوم مى نمايد و از كسانى كه به آنها مبادرت مىورزند بيزارى مى جويد، قرآن نيز اين گونه افراد را محكوم و لعن نموده و از مسلمانان خواسته است راه چنين گروه هايى را نپيموده و آنان را از جامعه اسلامى دور سازند.

در اينجا لازم است گروه هاى مختلفى را كه قرآن كريم از آنان ياد نموده و مشمول لعن و نفرين قرار گرفته اند، مورد بررسى قرار دهيم.

گروه هايى كه مورد لعن واقع شده اند عبارت اند از:

1) شياطين

2) كافران

3) اهل كتاب

4) آزار دهندگان رسول خداصلى الله عليه وآله وسلم

5) ستمگران

6) فسادگران در زمين

7) دروغ گويان

8) نسبت دهندگان به زنا

9) منافقان

1-آل عمران آيه 57

2-نحل آيه 90

لعن شيطان

از آن جا كه سرچشمه همه شرور و بدى ها شيطان است و شيطان سمبل ظلم، دروغ، تمرّد و تكبر در برابر حق است، قرآن كريم لعنت الهى را از ابليس و شيطان آغاز نموده است، چرا كه او نخستين متمردى بود كه از دستور الهى در سجده بر آدم سرپيچى نمود و مشمول لعن ابدى گرديد; (و انّ عليك لعنتى الى يوم الدين); [1] لعنت من تا روز قيامت بر تو شيطان است.

ص: 183

آيات فراوانى درباره دورى شيطان از پيشگاه خداوند و رحمت او وجود دارد، البته شايسته توجه است همان گونه كه علت رانده شدن شيطان تمرد و سرپيچى از دستور الهى و تكبر در برابر حق بوده، هر كسى خواه از جن يا انس، ويژگى هاى شيطان را داشته باشد، با شيطان تشابه پيدا مى كند و شايد از اين جهت گفته شده: «شياطين جن و انس». بنابراين هر كسى در شرور و بدى غوطهور شود چهره شيطانى به خود مى گيرد و حكم لعن و رانده شدن از درگاه الهى او را در برمى گيرد و همان گونه كه شيطان از درگاه الهى رانده شد، انسانى كه از ويژگى هاى شيطانى برخوردار باشد مورد لعن الهى قرار مى گيرد.

اين مطلب از لعن گروه هاى ديگر نيز به دست مى آيد چنان كه در آيات ديگر نيز گروه هايى مسلمان يا كافر مورد لعن واقع شده اند كه در زندگى فردى و جمعى از ويژگى هاى شيطانى برخوردار بوده اند.

1-ص آيه 78

لعن كافران

دومين گروهى كه به لعن الهى گرفتار شده اند كافران هستند، يعنى كسانى كه به جاى عبوديت و بندگى خداى بزرگ، مانند شيطان از فرمان الهى سرپيچى نموده و به حضرتش كفر ورزيدند و حال آن كه هر چه دارند از آفريننده عالم است. در اين باره آيات فراوانى وجود دارد; بنگريد:

1) ان الله لعن الكافرين و أعدّ لهم سعيراً; [1] خداى بزرگ كافران را لعنت نموده و براى آنان عذاب سختى را آماده نموده است.

2) لعن الذين كفروا من بنى اسرائيل على لسان داود و عيسى بن مريم ذلك بما عصوا و كانوا يعتدون; [2] كافران از بنى اسراييل با زبان داوود و عيسى بن مريم مورد لعن قرار گرفتند، و اين نفرين به خاطر معصيت و تجاوزگرى آنان بود.

ص: 184

3) انّ الذين كفروا و ماتوا و هم كفار اولئك عليهم لعنة الله و الملائكة و الناس اجمعين; [3] همانا كسانى كه كفر ورزيدند و در همان كفرشان مردند، لعنت خداوند و همه فرشتگان و مردم بر آنها باد.

4) فلمّا جاءهم ما عرفوا كفروا به فلعنة الله على الكافرين; [4] هنگامى كه آمد به سوى آنها آنچه كه آن را مى شناختند به آن كفر ورزيدند، پس لعنت خداوند بر كافران.

5) و قال انّما اتخذتم من دون الله أوثاناً مودة بينكم فى الحيوة الدنيا ثم يوم القيامة يكفر بعضكم ببعض و يلعن بعضكم بعضاً و مأويكم النار و مالكم من ناصرين; [5] ابراهيم گفت: شما غير از خدا بت هايى براى خود برگزيده ايد كه مايه دوستى و محبت ميان شما و زندگى دنياست، سپس روز قيامت هر يك بر ديگرى كافر مى شويد و يكديگر را لعن مى كنيد و جايگاه شما آتش است و هيچ يار و ياورى نخواهيد داشت.

6) يوم تقلب وجوههم فى النار يقولون يا ليتنا أطعنا الله و اطعنا الرسولا و قالوا ربنا انا اطعنا سادتنا و كبراءنا فاضلونا السبيلا ربنا آتهم ضعفين من العذاب و العنهم لعناً كبيراً; [6] در آن روز كه صورت هاى آنها در آتش دگرگون خواهد شد از كار خود پشيمان مى شوند و مى گويند اى كاش خدا و پيامبر را اطاعت مى كرديم و مى گويند: پروردگارا! ما از مهتران و بزرگان خود اطاعت كرديم و آنها ما را گمراه ساختند. پروردگارا! آنها را عذاب دو چندان ده و آنها را به لعن بزرگى گرفتار نما.

1-احزاب آيه 64

ص: 185

2-مائده 78

3-بقره آيه 161

4-بقره آيه 89

5-عنكبوت آيه 25

6-احزاب آيه68

 

اهل كتاب

اين اصطلاح براى كسانى به كار برده مى شود كه به خدا و پاره اى از پيامبرانى كه داراى كتاب الهى هستند اعتقاد دارند، در عين حال به پيامبرى خاتم رسولان، حضرت محمد بن عبدالله سر تسليم فرود نياورده اند.

قرآن كريم درباره آنان مى فرمايد:

1) ألم تر الى الذين أوتوا نصيباً من الكتاب يؤمنون بالجبت و الطاغوت و يقولون للذين كفروا هؤلاء أهدى من الذين آمنوا سبيلاً اولئك الذين لعنهم الله و من يلعن الله فلن تجد له نصيراً; [1] آيا نمى بينى كسانى كه به آنان نصيبى از كتاب داده شده اهل كتاب به جبت و طاغوت بت ها ايمان آورده اند و در مورد كفار مى گويند كه راه آنها هدايت كننده تر از راه مؤمنان است. آنها كسانى هستند كه خداوند آنها را لعنت مى كند و كسى كه خدا لعنتش كند ياورى براى او نمى يابى.

2) فبما نقضهم ميثاقهم لعناهم وجعلنا قلوبهم قاسية يحرفون الكلم عن مواضعه و نسوا حظاً مما ذكروا به; [2] پس چون بنى اسراييل پيمان شكستند، آنان را لعنت كرديم و دل هايشان را سخت گردانيديم چنان كه موعظه در آنها اثر نكرد. آنها كلمات خدا را از جاى خود تغيير مى دادند، و از بهره بزرگ آن كلمات كه به آنها پند مى داد در تورات خود را محروم ساختند.

3) و قالت اليهود يد الله مغلولة غلت أيديهم و لعنوا بما قالوا بل يداه مبسوطتان ينفق كيف يشاء...; [3] يهوديان گفتند: دست خدا بسته است، ديگر تغييرى در خلق نمى دهد و چيزى را از عدم به وجود نمى آورد! به واسطه اين گفتار دروغ، دست آنها بسته شده و به لعن خدا گرفتار گرديده اند. همانا دو دست خدا گشاده است و هر گونه بخواهد انفاق مى كند.

ص: 186

4) ان الذين يكتمون ما انزلنا من البينات و الهدى من بعد ما بيناه للناس من فى الكتاب اولئك يلعنهم الله و يلعنهم اللعنون; [4] آن گروه از اهل كتاب كه آيات و دلايل روشن و رهنمودى را كه فرو فرستاديم ،بعد از آن كه براى مردم در كتاب توضيح داده ايم، نهفته مى دارند، آنان را خداوند لعنت مى كند و لعنت كنندگان لعنتشان مى كنند.

1-نساءآيه 52

2-مائده آيه 13

3-مائده آيه 64

4-بقره آيه 159

 

 

آزار دهندگان خدا و رسول خدا

1) ان الذين يؤذون الله و رسوله لعنهم الله فى الدنيا و الآخرة و اعدّ لهم عذاباً مهيناً; [1] همانا كسانى كه خداوند و رسولش را اذيت مى كنند خداوند آنها را در دنيا و آخرت لعنت مى فرستد از رحمت خود دور ساخته و براى آنها عذاب خوار كننده اى مهيا كرده است. همچنين پيش از اين آيه مى فرمايد:

(انّ الله و ملائكته يصلّون على النّبى يا ايها الذين آمنوا صلّوا عليه و سلّموا تسليماً) [2]، مقام پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم) آن قدر والا و بلند است كه آفريدگار عالم هستى و تمام فرشتگانى كه تدبير اين جهان به فرمان حق بر عهده آنها گذارده شده است، بر او درود مى فرستند، پس اى آدميان شما نيز با اين پيام جهان هستى هماهنگ شويد و اى كسانى كه ايمان آورده ايد بر او درود بفرستيد و سلام بگوييد و در برابر فرمان او تسليم باشيد.

هرگاه صلات، به خدا نسبت داده شود به معناى فرستادن رحمت است، و هرگاه به فرشتگان و مؤمنان منسوب گردد به معناى طلب رحمت مى باشد. از سويى فعل مضارع «يصلّون» بر استمرار دلالت دارد. همچنين درباره چگونگى صلوات بر پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم) از خود آن حضرت پرسيده شد، فرمود: «اللهم صلّ على محمد و آل محمد كما صليّت على ابراهيم انك حميد مجيد، و بارك على محمد و آل محمد كما باركت على ابراهيم و آل ابراهيم انك حميد مجيد».

ص: 187

آيه (انّ الذين يؤذون الله و رسوله) [3]نقطه مقابل آيه صلوات مى باشد، يعنى كسانى كه خدا و پيامبرش را ايذا و اذيت نمايند خداوند آنان را در دنيا و آخرت از رحمت خود دور مى سازد و براى آنان عذاب خوار كننده اى فراهم آورده است.

البته بايد توجه نمود كه «ايذا»ى خداوند به چه معناست؟ بعضى در اين باره گفته اند كه ايذاى خداوند به معناى كفر و الحاد است و برخى ديگر مى گويند: همان ايذاى پيامبر و مؤمنان است. آنچه مسلم است ايذا و آزار مفهوم وسيعى دارد; خواه كفر و الحاد باشد و يا نسبت هاى ناروا، تهمت، ايجاد مزاحمت و... چنان كه در آيه ديگرى مى فرمايد: (انّ ذلكم كان يؤذى النبى); [4] اين كار شما پيامبر را آزار مى دهد. در سوره توبه نيز آمده است: (و منهم الذين يؤذون النّبى و يقولون هو اذن) [5];گروهى از آنها پيامبر را آزار مى دهند و مى گويند او آدم خوش باورى است كه گوش به حرف هر كس مى دهد. آنان پيامبر اسلام را به خاطر انعطافى كه در برابر سخنان مردم نشان مى داد به خوش باورى و ساده دلى متهم مى كردند.

1-احزاب آيه57

2-احزاب آيه 56

3-احزاب آيه57

4-احزاب آيه53

5-توبه آيه 61

 

 

ستمگران

1) فأذن مؤذّن بينهم انّ لعنة الله على الظالمين; [1] پس ندا داد ندا دهنده اى در بهشت كه لعنت خداوند بر ستمگران باد.

2) ألا لعنة الله على الظالمين; [2] آگاه باشيد كه لعنت خداوند بر ظالمان و ستمگران است.

3) يوم لا ينفع الظالمين معذرتهم و لهم اللعنة و لهم سوء الدار; [3] در آن روز ستمكاران را پوزششان سود ندهد و براى آنها خشم و لعنت و منزلگاه بدى مهيا شده است.

ص: 188

4) و تلك عادٌ جحدوا بايات ربهم وعصوا رُسُله و اتبعوا أمر كل جبار عنيد و أتبعوا فى هذه الدنيا لعنة و يوم القيامة ألا انّ عاداً كفروا ربهم ألا بعداً لعاد قوم هود; [4]و اين قوم عاد آيات پروردگارشان را انكار كردند و بر رسولان عصيان نموده و از دستور هر فرمانده خيره سرى تبعيت كردند. پس در اين دنيا و در روز قيامت نصيبشان لعنت است; همانا قوم عاد به پروردگارشان كفر ورزيدند هان مرگ بر عاديان: قوم هود.

1-اعراف آيه 44

2-هودآيه18

3-غافر آيه52

4-هود آيه 60

 

فسادگران در زمين

و يفسدون فى الأرض اولئك لهم اللعنة و لهم سوء الدار; [1] و فساد مى كنند در زمين، برايشان لعنت است و بد جايگاهى.

1-رعد آيه 25

دروغ گويان

1) وَ من أظلمُ ممن افترى على الله كذباً اولئك يعرضون على ربهم و يقول الأشهاد و هؤلاء الذين كذبوا على ربهم ألا لعنة الله على الظالمين; [1] و كيست ستمكارتر از آنكه بر خدا دروغ بندد، آنان عرضه مى شوند بر پروردگار خويش و شاهدان مى گويند: اينهايند، آنان كه بر پروردگار خويش دروغ بستند، همانا لعنت خداوند بر ستمكاران باد.

2) فمن حاجّك فيه من بعد ما جاءك من العلم فقل تعالوا ندع ابنائنا و ابناءكم و نسائنا و نساءكم و انفسنا و انفسكم ثم نبتهل فنجعل لعنة الله على الكاذبين; [2] پس هر كه با تو در آن حق بعد از آنكه علم آن به تو رسيده محاجه و ستيزه كند، پس بگو بياييد، بخوانيم فرزندان ما و فرزندان شما را و زنان ما و زنان شما را و خودمان و خودتان را. سپس نفرين كنيم و لعنت خداوند را بر دروغ گويان خواستار شويم.

ص: 189

3) و الخامسة ان لعنة الله عليه ان كان من الكاذبين; [3] و در مرتبه پنجم بگويد: لعنت خدا بر او باد اگر از دروغ گويان باشد.

رهبرانى كه مردم را به آتش فرا مى خوانند

و جعلنا هم ائمةً يدعون الى النّار و يوم القيامة لا ينصرون و أتبعناهم فى هذه الدنيا لعنة و يوم القيامة هم من المقبوحين; [4] و ما آنها را پيشوايانى قرار داديم كه به سوى آتش فرا مى خوانند و روز رستاخيز يارى نخواهند شد. در اين دنيا در نتيجه اعمالشان لعنت ابدى نصيبشان كرديم و در روز قيامت از زشت رويانند.

1-هود آيه 18

2-آل عمران آيه 61

3-نور آيه 7

4-قصص آيه 41

 

 

نسبت دهندگان به زنا

انّ الذين يرمون المحصنات الغافلات المؤمنات لعنوا فى الدنيا و الاخرة و لهم عذاب عظيم; [1] كسانى كه زنان پاكدامن و بى خبر از هر گونه آلودگى و مؤمن را متهم مى كنند، در دنيا و آخرت از رحمت الهى بدورند، و عذابى بزرگ در انتظار آنان است.

1-نور آيه 23

منافقان

لئن لم ينته المنافقون و الذين فى قلوبهم مرضٌ و المرجفون فى المدينة لنغرينك بهم ثم لا يجاورونك فيه الاّ قليلاً ملعونين أينما ثقفوا أخذوا وقتلوا تقتيلاً; [1] اگر منافقان و آنها كه در دل هايشان بيمارى است و همچنين آنها كه اخبار دروغ و شايعات بى اساس را در مدينه پخش مى كنند، دست از كار خود برندارند، تو را بر ضد آنها مى شورانيم، سپس جز مدت كوتاهى نمى توانند در كنار تو در اين شهر بمانند. و از همه جا طرد مى شوند، هر جا يافت شوند گرفته خواهند شد و به قتل خواهند رسيد.

ص: 190

ابو هريره مى گويد پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم) فرمود: «رأيت فى النوم بنى الحكم او بنى ابى العاص ينزون على منبرى كما تنزوا القرده...»; [2] ابوهريره مى گويد: پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم)فرمود: در خواب ديدم كه فرزندان حكم يا ابى العاص از منبرم مانند ميمون بالا رفته و پايين مى آيند سپس مى گويد: پس از آن تا هنگام وفات خنده اى بر لب آن حضرت ديده نشد.

سعيد بن مسيب مى گويد: رأى النبى(صلى الله عليه وآله وسلم) بنى أميّه على منبره فساءه ذلك فأوحى الله اليه: انّما هى دنيا أعطوها، فقرت عينه، و هى قوله: و ما جعلنا الرؤيا التى أريناك الاّ فتنة للناس; [3] يعنى بلاء للناس.

عمرو بن مره روايت مى كند: «جاء الحكم بن أبى العاص يستأذن على رسول الله(صلى الله عليه وآله وسلم)فعرف كلامه، فقال: ائذنواله حية، او ولد حية، عليه لعنة الله، و على من يخرج من صلبه الاّ المؤمنون، و قليل ما هم، يشرفون فى الدنيا و يوضعون فى الآخرة، و ذو مكر و خديعة يعظمون فى الدنيا و مالهم فى الآخرة من خلاق»; عمرو بن مره روايت مى كند: حكم بن ابى العاص اجازه گرفت تا نزد رسول خدا مشرف شود، حضرت او را شناخته، فرمودند: اجازه دهيد، براى او مارى است يا فرزندى از مار است. بر او و كسى كه از صلب او بيرون آيد لعنت خداست، جز كسانى كه مؤمن باشند و آنها بسيار اندكند. خود را در دنيا از اهل شرافت مى دانند ولى در آخرت پست مى باشند. آنها داراى مكر و نيرنگند. در دنيا عظمت داده نمى شوند و در آخرت هيچ نصيبى ندارند.

ص: 191

عبدالله بن زبير در حالى كه بر منبر سخنرانى مى كرد گفت: «و رب هذا البيت الحرام، و البلد الحرام، ان الحكم بن أبى العاص و ولده ملعونون على لسان محمد(صلى الله عليه وآله وسلم)»; [4] عبدالله زبير در حالى كه بر منبر بود و سخنرانى مى كرد، گفت: سوگند به بيت الحرام كعبه و شهر حرام مكه حكم بن ابى العاص و اولاد او به زبان مبارك محمد(صلى الله عليه وآله وسلم)لعنت شده اند.

در اين باره روايات فراوانى در تاريخ دمشق به نقل از كتاب هاى حديثى اهل سنّت ذكر شده است.

1-احزاب آيه 60

2-البرهان في تفسير القرآن، ج 3، ص: 544

3-اسراء آيه 60

4-شرح الأخبار في فضائل الأئمة الأطهار عليهم السلام، ج 2، ص: 151

 

 

 

 

آيات برائت

اشاره

قبل از ورود به بحث توجه شما را به روايتي زيبا جلب مي نماييم:اصبغ بن نباته از اميرالمومنين عليه السلام نقل ميكند كه حضرت فرمودند: قرآن در چهار بخش نازل شده است, يك چهارم در رابطه با ماست, يك چهارم در رابطه با دشمنان ما. يك چهارم در رابطه با حلال و حرام و يك چهارم ديگر در واجبات و احكام.

شواهد التنزيل 1/45

غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لا الضَّالِّين

غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لا الضَّالِّين (فاتحه/7)

عن ابن أبي عمير، عن ابن أذينة، عن أبي عبدالله (عليه السلام) في قوله: غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لَا الضَّالِّينَ قال: «المغضوب عليهم: النصاب، و الضالين: الشكاك الذين لا يعرفون الإمام

ابن ابي عمير از ابن اذينه از امام صادق عليه السلام نقل ميكند كه آن حضرت در مورد آيه شريفه فرمودند: "المغضوب عليهم" ناصبيان و "ضالين" شك كنندگاني هستند كه معرفت به امام عليه السلام ندارند (و در گمراهي و ضلالت افتاده اند)

ص: 192

تفسير برهان 1/52 ح37

وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْداداً يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّهِ

وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْداداً يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّهِ

عن جابر، قال: سألت أبا جعفر (عليه السلام) عن قول الله عز و جل: وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْداداً يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّهِ قال: فقال: «هم أولياء فلان و فلان و فلان، اتخذوهم أئمة من دون الإمام الذي جعله الله للناس إماما، فلذلك قال الله تبارك و تعالى: وَ لَوْ يَرَى الَّذِينَ ظَلَمُوا إِذْ يَرَوْنَ الْعَذابَ أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعاً وَ أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعَذابِ إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا- إلى قوله- مِنَ النَّارِ».

قال: ثم قال أبو جعفر (عليه السلام): «و الله- يا جابر- هم أئمة الظلم و أشياعهم»

يعني: بعضى از مردم معبودهايى غير از خداوند، براى خود انتخاب مى كنند، و آنها را همچون خدا دوست مى دارند. (بقره/165)

جابر مي گويد: از امام صادق عليه السلام در رابطه با تفسير اين آيه شريفه سوال نمودم حضرت فرمودند: آن گروه, محبين فلان و فلان و فلان (ابابكر و عمر و عثمان) هستند كه آنان را پيشواي خود قرار داده اند بدون آنكه پيشواي خود را كسي قرار دهند كه خداي متعال او را به عنوان امام براي مردم قرار داده است.

تفسير عياشي 1/72 ح142, بحار الانوار 8/363 ح41, اصول كافي 1/374 رقم11

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطان

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطان

عن أبي بصير، قال: سمعت أبا عبد الله (عليه السلام) يقول: يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ

ص: 193

قال: «أ تدري ما السلم؟» قال: قلت: أنت أعلم.

قال: «ولاية علي و الأئمة الأوصياء من بعده- قال- و خطوات الشيطان- و الله- ولاية فلان و فلان»

اى كسانى كه ايمان آورده ايد! همگى در صلح و آشتى در آييد! و از گامهاى شيطان، پيروى نكنيد. (بقره/208)

ابوبصير گويد: امام صادق عليه السلام بعد از قرائت اين آيه شريفه فرمودند: آيا مي داني "سلم" چيست؟ عرض كردم: شما داناتريد. فرمودند: ولاية علي و الائمة الاوصياء من بعده. يعني ولايت اميرالمومنين عليه السلام و امامان جانشين بعد از اوست. سپس فرمودند: و خطوات الشيطان و الله ولاية فلان و فلان. يعني و گامهاي شيطان به خدا قسم ولايت فلاني و فلاني (عمر وابابكر) را قبول كردن است.

تفسير عياشي 1/102 ح294, بحارالانوار 24/159 ح1

اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ ...

اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِياؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُمات ِ أُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُون

يعني: خداوند، ولى و سرپرست كسانى است كه ايمان آورده اند، آنها را از ظلمتها، به سوى نور بيرون مى برد. (اما) كسانى كه كافر شدند، اولياى آنها طاغوتها هستند، كه آنها را از نور، به سوى ظلمتها بيرون مى برند. آنها اهل آتش اند و هميشه در آن خواهند ماند. (بقره/257)

عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ الْعَبْدِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي يَعْفُورٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام إِنِّي أُخَالِطُ النَّاسَ فَيَكْثُرُ عَجَبِي مِنْ أَقْوَامٍ لَا يَتَوَلَّوْنَكُمْ وَ يَتَوَلَّوْنَ فُلَاناً وَ فُلَاناً لَهُمْ أَمَانَةٌ وَ صِدْقٌ وَ وَفَاءٌ وَ أَقْوَامٌ يَتَوَلَّوْنَكُمْ لَيْسَ لَهُمْ تِلْكَ الْأَمَانَةُ وَ لَا الْوَفَاءُ وَ الصِّدْقُ قَالَ فَاسْتَوَى أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام جَالِساً فَأَقْبَلَ عَلَيَّ كَالْغَضْبَانِ ثُمَّ قَالَ لَا دِينَ لِمَنْ دَانَ اللَّهَ بِوَلَايَةِ إِمَامٍ جَائِرٍ لَيْسَ مِنَ اللَّهِ وَ لَا عَتْبَ عَلَى مَنْ دَانَ بِوَلَايَةِ إِمَامٍ عَادِلٍ مِنَ اللَّهِ قُلْتُ لَا دِينَ لِأُولَئِكَ وَ لَا عَتْبَ عَلَى هَؤُلَاءِ قَالَ نَعَمْ لَا دِينَ لِأُولَئِكَ وَ لَا عَتْبَ عَلَى هَؤُلَاءِ ثُمَّ قَالَ أَ لَا تَسْمَعُ لِقَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ يَعْنِي مِنْ ظُلُمَاتِ الذُّنُوبِ إِلَى نُورِ التَّوْبَةِ وَ الْمَغْفِرَةِ لِوَلَايَتِهِمْ كُلَّ إِمَامٍ عَادِلٍ مِنَ اللَّهِ وَ قَالَ وَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِياؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ

ص: 194

إِلَى الظُّلُماتِ إِنَّمَا عَنَى بِهَذَا أَنَّهُمْ كَانُوا عَلَى نُورِ الْإِسْلَامِ فَلَمَّا أَنْ تَوَلَّوْا كُلَّ إِمَامٍ جَائِرٍ لَيْسَ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ خَرَجُوا بِوَلَايَتِهِمْ إِيَّاهُ مِنْ نُورِ الْإِسْلَامِ إِلَى ظُلُمَاتِ الْكُفْرِ فَأَوْجَبَ اللَّهُ لَهُمُ النَّارَ مَعَ الْكُفَّارِ فَ أُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ.(1)

عبدالله بن ابى يعفور گويد: «به امام صادق عليه السلام گفتم: من با مردم رفت و آمد دارم. بسيار در شگفتم از گروه هايى كه ولايت شما را قبول ندارند و از فلان و فلان پيروى مى كنند ولى امانت دار، راستگو و با وفا هستند اما گروه هايى كه ولايت شما را دارند، آن امانت دارى، وفا و راستگويى را ندارند! عبدالله بن ابى يعفور گويد: حضرت امام صادق عليه السلام راست نشست و به من چون فردى خشمگين رو كرد و سپس فرمود: دين ندارد كسى كه ولايت امام ستمگرى را كه از سوى خدا نيست، بپذيرد و ملامتى نيست بر كسى كه ولايت امام عادلى را از سوى خدا بپذيرد. عبدالله بن ابى يعفور گويد: گفتم:اينان هيچ دين ندارند و هيچ توبيخى هم بر آنان نيست؟ حضرت فرمود: آرى، آنان دين ندارند و توبيخى بر آنان نيست. سپس فرمود: آيا به فرموده خداوند گوش نداده اى كه: خداوند، ولىّ و سرپرست كسانى است كه ايمان آورده اند؛ آنها را از ظلمت ها به سوى نور بيرون مى برد؟(2)

آنان را از ظلمت هاى گناهان به نور توبه و آمرزش بيرون مى برد؛ [و آن ] به دليل دوستى اينان با هر امام عادلى است كه از سوى خداست. خداوند فرمايد: كسانى كه كافر شدند، اولياى آنها طاغوت ها هستند كه آنها را از نور به سوى ظلمت ها بيرون مى برند(3)

عبدالله بن ابى يعفور گويد: پرسيدم: آيا منظور خداوند از اين آيه، كفّار نيست آن زمان كه مى گويد: كسانى كه كافر شدند؟ عبدالله بن ابى يعفور گويد: حضرت فرمود: چه نورى براى كافر است در زمانى كه كفر دارد تا او را از آن بيرون آورند و به سوى ظلمت ها ببرند؟ تنها منظور خدا اين است كه اينان بر نور اسلام بروند ولى چون ولايت هر امام ستمگرى را كه از سوى خدا نبود پذيرفتند به دليل ولايت آنان از نور اسلام به تاريكى هاى كفر در آمدند و در نتيجه خداوند به همراه كفّار، آتش را براى شان مقرر ساخت و فرمود: آنان اهل آتشند و هميشه در آن خواهند ماند. (4)(5)

ص: 195

1-الكافي (ط - الإسلامية)، ج 1، ص: 376

2- بقره، 2/ 257

3- بقره، 2/ 257

4- بقره، 2/ 257

5- منابع فقه شيعه (ترجمه جامع أحاديث الشيعة)، ج 30، ص: 1087

1

أُولئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ ما فِي قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ ...

أُولئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ ما فِي قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَ عِظْهُمْ وَ قُلْ لَهُمْ فِي أَنْفُسِهِمْ قَوْلاً بَلِيغا

يعني: آنها كسانى هستند كه خدا آنچه را در دل دارند مى داند. پس (اي رسول) از ايشان روي گردان و آنها را موعظه كن و با گفته اي رسا سيرتشان را گوشزدشان كن.(نساء/63)

على بن إبراهيم عن أبيه عن محمد بن اسمعيل و غيره عن منصور بن يونس عن ابن أذينة عن عبد الله النجاشي قال، سمعت أبا عبد الله عليه السلام يقول: في قول الله عز و جل، «أُولئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ ما فِي قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَ عِظْهُمْ وَ قُلْ لَهُمْ فِي أَنْفُسِهِمْ قَوْلًا بَلِيغاً» يعنى و الله فلانا و فلانا و ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ وَ لَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جاؤُكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّاباً رَحِيماً يعنى و الله النبي صلى الله عليه و آله و سلم و عليا عليه السلام مما صنعوا، يعنى لو جاؤك بها يا على فاستغفروا الله مما صنعوا و اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّاباً رَحِيماً فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ فقال ابو عبد الله عليه السلام: هو و الله على بعينه ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ على لسانك يا رسول الله يعنى به من ولاية على و يسلموا تسليما لعلى.

ص: 196

عبد اللَّه نجاشى مى گويد: از امام صادق عليه السّلام شنيدم كه در باره آيه أُولئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ ما فِي قُلُوبِهِمْ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَ عِظْهُمْ وَ قُلْ لَهُمْ فِي أَنْفُسِهِمْ قَوْلًا بَلِيغاً فرمود:

بخدا سوگند مقصود فلانى و فلانى است، و مقصود از اين آيه مباركه: وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ وَ لَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جاؤُكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَ اسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّاباً رَحِيماً فرمود: بخدا مقصود پيامبر و على است كه نزد آنها بيايند و از كردار خود آمرزش طلبند. يعنى اى على! اگر نزد تو مى آمدند و از كردار خود از خدا آمرزش مى طلبيدند و پيامبر نيز براى آنها آمرزش خواسته بود حتما خداوند را توبه پذير و مهربان مى ديدند، و در آيه بعد: فَلا وَ رَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ امام صادق عليه السّلام فرمود: مقصود از اختلاف ميان آنها و على است. ... ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ ... يعنى به زبان تو اى پيامبر در باره اعلان ولايت على عليه السّلام، ... وَ يُسَلِّمُوا تَسْلِيماً ، يعنى تسليم ولايت على شوند.

بهشت كافى / ترجمه روضه كافى، ص: 385

إِنْ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ إِلاَّ إِناثاً وَ إِنْ يَدْعُونَ إِلاَّ شَيْطاناً مَرِيدا

إِنْ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ إِلاَّ إِناثاً وَ إِنْ يَدْعُونَ إِلاَّ شَيْطاناً مَرِيدايعني: نمى خوانند جز خدا مگر منفعلها (مادگاني) را، و نمى خوانند مگر شيطان بيفائده را. (نساء/117)

تفسير العياشي، ج 1، ص: 276

ص: 197

 

274 عن محمد بن إسماعيل الرازي عن رجل سماه عن أبي عبد الله ع قال دخل رجل على أبي عبد الله فقال: السلام عليك يا أمير المؤمنين فقام على قدميه فقال: مه هذا اسم لا يصلح إلا لأمير المؤمنين ع، الله سماه به و لم يسم به أحد غيره فرضي به- إلا كان منكوحا و إن لم يكن به ابتلي به، و هو قول الله في كتابه «إِنْ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا إِناثاً وَ إِنْ يَدْعُونَ إِلَّا شَيْطاناً مَرِيداً» قال: قلت: فما ذا يدعى به قائمكم قال: يقال له السلام عليك يا بقية الله، السلام عليك يا ابن رسول الله «2».

احمد بن محمد السياري در التنزيل و التحريف مي گويد: شخصي بر امام صادق عليه السلام وارد شد. و گفت: سلام بر تو اي اميرالمومنين !امام صادق عليه السلام ناراحت شدند و فرمودند: همانا اين اسم تنها مختص مولا اميرالمونين علي بن ابيطالب عليه السلام و هيچ كس صلاحيت آن را ندارد. و كسي راضي نمي شود او را اميرالمونين عليه السلام خطاب كنند مگر اينكه مابون (اهل لواط) باشد! و اگر ابنه اي (مبتلا به لواط) نباشد به آن مبتلا مي شود. و اين قول خداوند است كه ميفرمايد:إِنْ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا إِناثاً وَ إِنْ يَدْعُونَ إِلَّا شَيْطاناً مَرِيداً. يعني: نمى خوانند جز خدا مگر منفعلها (مادگاني) را، و نمى خوانند مگر شيطان بيفائده را.راوي مي گويد سوال كردم: پس زماني كه قائم شما ظهور بفرمايد او را به چه اسمي صدا مي زنند؟ فرمودند: او را "السلام عليك يا بقية الله, السلام عليك يابن رسول الله" خطاب مي كنند.

ص: 198

بحارالانوار 37/331 و مستدرك الوسائل 10/400

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ آمَنُوا

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ ازْدادُوا كُفْراً لَمْ يَكُنِ اللَّهُ لِيَغْفِرَ لَهُمْ وَ لا لِيَهْدِيَهُمْ سَبِيلا

يعني: آنها كه ايمان آوردند، سپس كافر شدند، باز هم ايمان آوردند، و دگر بار كافر شدند سپس بر كفر خود افزودند هرگز خدا آنها را نخواهد بخشيد و نه آنها را به راه (راست) هدايت مى كند. (نساء/137)

عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا

ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ آمَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا ثُمَّ ازْدادُوا كُفْراً

لَنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ قَالَ نَزَلَتْ فِي فُلَانٍ وَ فُلَانٍ وَ فُلَانٍ آمَنُوا بِالنَّبِيِّ صلي الله عليه وآله فِي أَوَّلِ الْأَمْرِ وَ كَفَرُوا حَيْثُ عُرِضَتْ عَلَيْهِمُ الْوَلَايَةُ حِينَ قَالَ النَّبِيُّ صلي الله عليه وآله مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَهَذَا عَلِيٌّ مَوْلَاهُ ثُمَّ آمَنُوا بِالْبَيْعَةِ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام ثُمَّ كَفَرُوا حَيْثُ مَضَى رَسُولُ اللَّهِ صلي الله عليه وآله فَلَمْ يَقِرُّوا بِالْبَيْعَةِ ثُمَّ ازْدادُوا كُفْراً بِأَخْذِهِمْ مَنْ بَايَعَهُ بِالْبَيْعَةِ لَهُمْ فَهَؤُلَاءِ لَمْ يَبْقَ فِيهِمْ مِنَ الْإِيمَانِ شَيْ ءٌ.

امام صادق عليه السلام راجع به اين آيه شريفه فرمودند: اين آيه درباره فلاني و فلاني وفلاني (ابابكر و عمر و عثمان) نازل شدكه در ابتداي امر به پيامبر صلي الله عليه و اله (به حسب ظاهر) ايمان آوردند و هنگامي كه پيامبر صلي الله عليه و اله فرمودند: "كسي كه من مولاي او هستم علي مولاي اويست." ولايت بر آنها عرضه شد اما آنها كفر ورزيدند. سپس هنگامي كه پيامبر اكرم صلي الله عليه و اله رحلت فرمودند مجدداً كفر ورزيدند و به بيعت خود اقرار نكردند و با بيعت گرفتن براي خود از كساني كه با مولا بيعت كرده بودند, بر كفر خود افزودند. پس در حقيقت ودر وجود ايشان ذره اي ايمان باقي نمانده است.

ص: 199

اصول كافي 1/420 ح42

وَ كَذلِكَ جَعَلْنا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَياطِينَ الْإِنْسِ وَ الْجِن

وَ كَذلِكَ جَعَلْنا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَياطِينَ الْإِنْسِ وَ الْجِن

اينچنين در برابر هر پيامبرى دشمنى از شياطين انس و جن قرار داديم . (انعام/112)

قال أبو حمزة قال الصادق عليه السلام ما بعث الله نبيا إلا و في زمانه شيطانان يؤذيانه و يضلان الناس من بعده و صاحبا محمد حبتر و دلام و نحوه عن الباقر عليه السلام و تلا وَ كَذلِكَ جَعَلْنا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا الآية .

ابوحمزه از امام صادق عليه السلام نقل مي كند كه حضرت فرمودند: مبعوث نگشت پيامبري مگر اينكه در زمانش دو شيطان بودند كه او را اذيت مي نموده و بعد از او مردم را گمراه مي كردند و دو شيطانِ هم زمان با پيامبر اكرم صلي الله عليه و اله حبتر و دلام (ابوبكر و عمر) بودند.

الصراط المستقيم 3/40

مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها

مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها

هر كس كار نيكى بياورد ده برابر آن پاداش خواهد داشت . (انعام/160)

عن زرارة عنه «مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها» قال: من ذكرهما فلعنهما كل غداة- كتب الله له سبعين حسنة، و محا عنه عشر سيئات، و رفع له عشر درجات.در ذيل آيه شريفه از امام صادق عليه السلام روايت شده است كه: هر كس هر روز صبح فلاني و فلاني (عمر و ابابكر) را لعن كند خداي تعالي براي او هفتاد حسنه نوشته و ده گناه از او محو نموده و مقامش را ده درجه بالا مي برد.

تفسير عياشي 1/387, بحارالانوار 30/222

إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ...

ص: 200

إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولا

يعني: ما امانت را بر آسمانها و زمين و كوه ها عرضه داشتيم آنها از حمل آن ابا كردند و از آن هراس داشتند، اما انسان آن را بر دوش كشيد!، او بسيار ظالم و جاهل بود. (احزاب/72)

عن ْ أَبِي بَصِيرٍ ٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ- إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ إِنَّهُ كانَ ظَلُوماً جَهُولًا قَالَ الْأَمَانَةُ الْوَلَايَةُ وَ الْإِنْسَانُ أَبُو الشُّرُورِ الْمُنَافِقُ.

ابوبصير رحمه الله از امام صادق عليه السلام درباره آيه شريفه فوق روايت مي كند كه حضرت فرمودند: امانت يعني ولايت و منظور از انسان در آيه همان "ابوالشرور المنافق" است.

تفسير برهان 3/341 ح4

وَ إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ ضُرٌّ دَعا رَبَّهُ مُنِيباً ...

وَ إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ ضُرٌّ دَعا رَبَّهُ مُنِيباً إِلَيْهِ ثُمَّ إِذا خَوَّلَهُ نِعْمَةً مِنْهُ نَسِيَ ما كانَ يَدْعُوا إِلَيْهِ مِنْ قَبْلُ وَ جَعَلَ لِلَّهِ أَنْداداً لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِهِ قُلْ تَمَتَّعْ بِكُفْرِكَ قَلِيلاً إِنَّكَ مِنْ أَصْحابِ النَّار

يعني: هنگامى كه انسان را زيانى رسد پروردگار خود را مى خواند، و به سوى او باز مى گردد، اما هنگامى كه نعمتى از خود به او عطا كند آنچه را به خاطر آن قبلا خدا را مى خواند به فراموشى مى سپرد، و براى خداوند شبيه هايى قرار مى دهد، تا مردم را از راه او منحرف سازد، بگو چند روزى از كفرت بهره گير كه از اصحاب دوزخى . (زمر/8)

. مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسى ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ، عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ، عَنْ عَمَّارٍ السَّابَاطِيِّ، قَالَ:

ص: 201

سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ: «وَ إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ ضُرٌّ دَعا رَبَّهُ مُنِيباً إِلَيْهِ» قَالَ: «نَزَلَتْ فِي أَبِي الْفَصِيلِ ، إِنَّهُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله عِنْدَهُ سَاحِراً، فَكَانَ إِذَا مَسَّهُ الضُّرُّ- يَعْنِي السُّقْمَ- دَعَا رَبَّهُ مُنِيباً إِلَيْهِ- يَعْنِي تَائِباً إِلَيْهِ- مِنْ قَوْلِهِ فِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه و آله مَا يَقُولُ «ثُمَّ إِذا خَوَّلَهُ نِعْمَةً مِنْهُ» يَعْنِي الْعَافِيَةَ «نَسِيَ ما كانَ يَدْعُوا إِلَيْهِ مِنْ قَبْلُ» يَعْنِي نَسِيَ التَّوْبَةَ إِلَى اللَّهِ- عَزَّ وَ جَلَّ- مِمَّا كَانَ يَقُولُ فِي رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه و آله: إِنَّهُ سَاحِرٌ، وَ لِذلِكَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ: «قُلْ تَمَتَّعْ بِكُفْرِكَ قَلِيلًا إِنَّكَ مِنْ أَصْحابِ النَّارِ» يَعْنِي إِمْرَتَكَ عَلَى النَّاسِ بِغَيْرِ حَقٍّ مِنَ اللَّهِ- عَزَّ وَ جَلَّ- وَ مِنْ رَسُولِهِ صلى الله عليه و آله».

قَالَ: ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام: «ثُمَّ عُطِفَ الْقَوْلُ مِنَ اللَّهِ- عَزَّ وَ جَلَّ- فِي عَلِيٍّ عليه السلام يُخْبِرُ بِحَالِهِ وَ فَضْلِهِ عِنْدَ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالى ، فَقَالَ: «أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّيْلِ ساجِداً وَ قائِماً يَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَ يَرْجُوا رَحْمَةَ رَبِّهِ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ» أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ «وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ» أَنْ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ، وَ أَنَّهُ سَاحِرٌ كَذَّابٌ «إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُواالْأَلْبابِ»

قَالَ: ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام: «هذَا تَأْوِيلُهُ يَا عَمَّارُ».

عمّار ساباطى مى گويد: از امام صادق عليه السّلام پيرامون اين آيه شريفه: وَ إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ ضُرٌّ دَعا رَبَّهُ مُنِيباً إِلَيْهِ ... پرسش كردم. امام عليه السّلام فرمود: اين آيه در باره ابو فصيل [ابو بكر] نازل شده است، زيرا پيامبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم در نظر او مردى ساحر و افسونگر بود و هر گاه بيمار مى شد پروردگار خود را مى خواند و به سوى او بازمى گشت- يعنى از عقيده باطلى كه در باره پيامبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم داشت توبه مى كرد- سپس هنگامى كه خداوند نعمتى به او ارمغان مى كرد- يعنى تندرستى را به او باز مى گرداند- آنچه را پيش از آن به درگاه خدا خوانده بود از ياد مى برد و از اين رو خداوند در پس آن مى فرمايد:

ص: 202

.. قُلْ تَمَتَّعْ بِكُفْرِكَ قَلِيلًا إِنَّكَ مِنْ أَصْحابِ النَّارِ ، يعنى فرمانروايى و اماراتى كه بناحق و دستورى از خداوند و پيامبر بر مردم يافتى.

راوى مى گويد: سپس امام صادق عليه السّلام فرمود: آن گاه خداى عزّ و جلّ سخن را متوجّه على عليه السّلام كرده و از وضع و فضيلتى كه در پيشگاه خداى دارد چنين سخن به ميان مى آورد:

أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّيْلِ ساجِداً وَ قائِماً يَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَ يَرْجُوا رَحْمَةَ رَبِّهِ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ .امام صادق عليه السّلام سپس فرمود: اى عمّار! اين است تأويل آن.

الكافي (ط - دارالحديث)، ج 15، ص: 474

إِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا عَلى أَدْبارِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَىإِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا عَلى أَدْبارِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَىإِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا عَلى أَدْبارِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى

إِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا عَلى أَدْبارِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى

يعني: كساني كه بعد از روشن شدن حق به آن پشت كردند. (محمد/25)

وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام فِي قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى- إِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا عَلى أَدْبارِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى فُلَانٌ وَ فُلَانٌ وَ فُلَانٌ ارْتَدُّوا عَنِ الْإِيمَانِ فِي تَرْكِ وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام قُلْتُ قَوْلُهُ تَعَالَى ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا لِلَّذِينَ كَرِهُوا ما نَزَّلَ اللَّهُ سَنُطِيعُكُمْ فِي بَعْضِ الْأَمْرِ قَالَ نَزَلَتْ وَ اللَّهِ فِيهِمَا وَ فِي أَتْبَاعِهِمَا وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِي نَزَلَ بِهِ جَبْرَئِيلُ عليه السلام عَلَى مُحَمَّدٍ صلي الله عليه وآله ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا لِلَّذِينَ كَرِهُوا ما نَزَّلَ اللَّهُ فِي عَلِيٍّ عليه السلام سَنُطِيعُكُمْ فِي بَعْضِ الْأَمْرِ قَالَ دَعَوْا بَنِي أُمَيَّةَ إِلَى مِيثَاقِهِمْ أَلَّا يُصَيِّرُوا الْأَمْرَ فِينَا بَعْدَ النَّبِيِّ صلي الله عليه وآله وَ لَا يُعْطُونَا مِنَ الْخُمُسِ شَيْئاً وَ قَالُوا إِنْ أَعْطَيْنَاهُمْ إِيَّاهُ لَمْ يَحْتَاجُوا إِلَى شَيْ ءٍ وَ لَمْ يُبَالُوا أَنْ يَكُونَ الْأَمْرُ فِيهِمْ فَقَالُوا سَنُطِيعُكُمْ فِي بَعْضِ الْأَمْرِ الَّذِي دَعَوْتُمُونَا إِلَيْهِ وَ هُوَ الْخُمُسُ أَلَّا نُعْطِيَهُمْ مِنْهُ شَيْئاً وَ قَوْلُهُ كَرِهُوا ما نَزَّلَ اللَّهُ وَ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ مَا افْتَرَضَ عَلَى خَلْقِهِ مِنْ وَلَايَةِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام وَ كَانَ مَعَهُمْ أَبُو عُبَيْدَةَ وَ كَانَ كَاتِبَهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ أَمْ أَبْرَمُوا أَمْراً فَإِنَّا مُبْرِمُونَ أَمْ يَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ الْآيَةَ «1».

ص: 203

از امام جعفر صادق عليه السلام روايت است در قول خداى تعالى: «إِنَّ الَّذِينَ ارْتَدُّوا عَلى أَدْبارِهِمْ مِنْ بَعْدِ ما تَبَيَّنَ لَهُمُ الْهُدَى» ، يعنى: «به درستى كه آنان كه برگشتند بر پشت هاى خويش و كافر شدند، بعد از آن كه راه راست از براى ايشان روشن شده بود». كه حضرت فرمود: «فلان و فلان و فلان يعنى ... از ايمان برگشتند به سوى كفر، در ترك كردن ولايت امير المؤمنين عليه السلام».راوى مى گويد كه عرض كردم: قول خداى تعالى: «ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا لِلَّذِينَ كَرِهُوا ما نَزَّلَ اللَّهُ سَنُطِيعُكُمْ فِي بَعْضِ الْأَمْرِ» ، در شأن كى نازل شد؟ فرمود: «به خدا سوگند، كه در شأن اين دو و در شأن پيروان ايشان نازل شد. و اين معنى قول خداى عزّوجلّ است كه جبرئيل عليه السلام آن را بر محمد صلى الله عليه و آله فرود آورد: «ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا لِلَّذِينَ كَرِهُوا ما نَزَّلَ اللَّهُ» في علي «سَنُطِيعُكُمْ فِي بَعْضِ الْأَمْرِ»، يعنى: «آن آراستن شيطان و دراز گردانيدن آرزوى ايشان» كه در: «الشَّيْطانُ سَوَّلَ لَهُمْ وَ أَمْلى لَهُمْ» ، كه در ميانه آنچه در اول و دويم مذكور شد، واقع است، به سبب آن است كه ايشان گفتند از براى آنان كه ناخوش داشتند آنچه را كه خدا فرو فرستاد در شأن على عليه السلام، كه زود باشد كه فرمان بريم شما را در پاره اى از كارها. و حضرت فرمود كه: «ايشان بنى اميّه را به سوى پيمان خويش دعوت كردند كه نگذارند امر خلافت بعد از پيغمبر صلى الله عليه و آله به ما منتقل شود و از خمس چيزى را به ما ندهند. و گفتند كه: اگر خمس به ايشان دهيم، به چيزى محتاج نباشند و پروا نداشته باشند كه امر خلافت در ايشان نباشد. پس گفتند: زود باشد كه شما را اطاعت كنيم در بعضى از امورى كه ما را به سوى آن دعوت نموديد، و آن خمس است كه چيزى از آن به ايشان ندهيم.

ص: 204

و معنى فرموده آن جناب كه مى فرمايد: «كَرِهُوا ما نَزَّلَ اللَّهُ» ، اين است: آنچه خدا فرو فرستاده، چيزى است كه بر خلق خود واجب گردانيده از ولايت امير المؤمنين عليه السلام و ابو عبيده با ايشان و نويسنده ايشان بود كه عهد نامه ايشان را نوشت، پس خدا فرو فرستاد: «أَمْ أَبْرَمُوا أَمْراً فَإِنَّا مُبْرِمُونَ* أَمْ يَحْسَبُونَ أَنَّا لا نَسْمَعُ سِرَّهُمْ وَ نَجْواهُمْ» تا آخر آيه، كه ترجمه آن اين است كه: «بلكه محكم ساختند كارى را كه آن نوشتن صحيفه است. پس به درستى كه ما نيز محكم سازندگانيم، بلكه مى پندارند آن كه ما نمى شنويم سخن نهانى ايشان را كه در دل خود مى دارند و سخن آشكار ايشان كه به آن با يكديگر مشورت مى كنند و در گوشى مى گويند. بلى آن را مى شنويم و فرستادگان ما (يعنى: حافظان اعمال) كه در نزد ايشانند مى نويسند آنچه مى گويند».

الكافي (ط - الإسلامية)، ج 1، ص: 421

تحفة الأولياء (ترجمه أصول كافى)، ج 2، ص: 439

 

وَ لكِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمانَ وَ زَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ ...

وَ لكِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمانَ وَ زَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ وَ كَرَّهَ إِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَ الْفُسُوقَ وَ الْعِصْيان

يعني: ولى خداوند ايمان را محبوب شما قرار داده، و آن را در دلهايتان زينت بخشيده، و (به عكس) كفر و فسق و گناه را منفور شما قرار داده است. (حجرات/7)

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ زَكَرِيَّا عَنْ عَلِيِّ بْنِ حَسَّانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام فِي قَوْلِهِ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمانَ وَ زَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ يَعْنِي أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ وَ كَرَّهَ إِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَ الْفُسُوقَ وَ الْعِصْيانَ فُلَانٌ وَ فُلَانٌ وَ فُلَانٌ.

ص: 205

در تفسير علي بن ابراهيم قمي از امام صادق عليه السلام در ذيل اين آيه چنين آمده است: مقصود از ايمان, اميرالمومنين عليه السلام است كه خداوند ايشان را در دلهاي مومنين زينت بخشيده است. و مقصود از كفر و فسوق و عصيان كه خداوند آنها را در دلهاي مومنين منفور قرار داه است: فلاني و فلاني و فلاني (ابوبكر و عمر و عثمان) است.

تفسير قمي 2/319

فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ

يعني: پس كدامين نعمتهاى پروردگارتان را انكار مى كنيد؟ (الرحمن 16)

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَلِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام عَنْ قَوْلِ اللَّهِ: فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ، قَالَ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ تَقَدَّسَ- فَبِأَيِّ النِّعْمَتَيْنِ تَكْفُرَانِ بِمُحَمَّدٍ صلي الله عليه وآله أَمْ بِعَلِيٍّ عليه السلام.

معناى آيه فوق را از حضرت صادق عليه السّلام سؤال كردند. ايشان فرمودند خداوند خطاب مى كند بآن دو نفر (عمر و ابابكر) و مي گويد به كدام يك از دو نعمت من كه به بندگان عطا نمودم كافر شديد و تكذيب كرديد به محمد صلّى اللّه عليه و آله يا به اميرالمومنين عليه السلام ؟!

تفسير نورالثقلين 5/190, تفسير قمي 2/344, كافي 1/217, بحار الانوار 24/59

فَلَمَّا رَأَوْهُ زُلْفَةً سِيئَتْ وُجُوهُ الَّذِينَ كَفَرُوا ...

فَلَمَّا رَأَوْهُ زُلْفَةً سِيئَتْ وُجُوهُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ قِيلَ هذَا الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تَدَّعُون

يعني: هنگامى كه آن وعده الهى را از نزديك مى بينند صورت كافران زشت و سياه مى گردد و به آنها گفته مى شود اين همان چيزى است كه تقاضاى آن را داشتيد. (الملك/27)

ص: 206

وَ جَاءَ فِيمَا نَزَلَ مِنَ الْقُرْآنِ فِي أَعْدَاءِ آلِ مُحَمَّدٍ صلي الله عليه وآله عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام إِذَا رَأَى أَبُو فُلَانٍ وَ فُلَانٌ مَنْزِلَ عَلِيٍّ عليه وآله يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِذَا دَفَعَ اللَّهُ لِوَاءَ الْحَمْدِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلي الله عليه وآله تَحْتَهُ كُلُّ مَلَكٍ مُقَرَّبٍ وَ كُلُّ نَبِيٍّ مُرْسَلٍ حَتَّى يَدْفَعَهُ إِلَى عَلِيٍّ سِيئَتْ وُجُوهُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ قِيلَ هذَا الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تَدَّعُونَ أَيْ بِاسْمِهِ تُسَمُّونَ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِين

از امام صادق عليه السلام روايت شده كه حضرت در مورد اين آيه فرمودند: هنگامي كه روز قيامت فلاني و فلاني (ابابكر و عمر) مقام و منزلت اميرالمومنين عليه السلام را مي بينند كه خداي تبارك و تعالي لواء الحمد (پرچم حمد) را به دست پيامبر اكرم صلي الله عليه و اله مي دهد و همه ملائك مقرب خدا و پيامبران فرستاده شده از جانب خدا, شرفياب محضرش مي شوند. پس پيامبر آن پرچم را به دست اميرالمومنين عليه السلام مي دهد و در اين هنگام روي كساني كه كافر شدند گرفته مي شود (رو سياه مي شوند) و گفته مي شود اين همان است كه به آن ادعا مي كرديد و اين مقام را يعني مقام اميرالمومنين را براي خود مي دانستيد.

بحارالانوار 37/302 ح24

كَلاَّ إِنَّ كِتابَ الفُجَّارِ لَفِي سِجِّين...

كَلاَّ إِنَّ كِتابَ الفُجَّارِ لَفِي سِجِّين... الَّذِينَ يُكَذِّبُونَ بِيَوْمِ الدِّينِ وَ ما يُكَذِّبُ بِهِ إِلاَّ كُلُّ مُعْتَدٍ أَثِيمٍ إِذا تُتْلى عَلَيْهِ آياتُنا قالَ أَساطِيرُ الْأَوَّلِين ... ثُمَّ إِنَّهُمْ لَصالُوا الْجَحِيمِ ثُمَّ يُقالُ هذَا الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ كَلاَّ إِنَّ كِتابَ الْأَبْرارِ لَفِي عِلِّيِّينَ وَ ما أَدْراكَ ما عِلِّيُّون ... عَيْناً يَشْرَبُ بِهَا الْمُقَرَّبُونَ إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا كانُوا مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا يَضْحَكُونَ * وَ إِذا مَرُّوا بِهِمْ يَتَغامَزُون

ص: 207

يعني: چنين نيست كه آنها (درباره قيامت خيال مى كنند) مسلما نامه اعمال فاجران در سجين است ... همانها كه روز قيامت را انكار مى كنند. و تنها كسانى آن را انكار مى كنند كه متجاوز و گنهكارند. همان كس كه وقتى آيات ما بر او خوانده مى شود مى گويد: اين افسانه هاى پيشينيان است!... سپس آنها مسلما وارد دوزخ مى شوند. بعد به آنها گفته مى شود اين همان چيزى است كه آن را تكذيب مى كرديد! چنان نيست كه آنها (در باره معاد) خيال مى كنند، بلكه نامه اعمال نيكان در" عليين" است. و تو چه مى دانى عليين چيست؟ .... همان چشمه اى كه مقربان از آن مى نوشند.

بدكاران (در دنيا) پيوسته به مؤمنان مى خنديدند. و هنگامى كه از كنار آنها (جمع مؤمنان) مى گذشتند آنها را با اشارات مورد سخريه قرار مى دادند. (مطففين/7 تا 30)

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْرُوفٍ عَنِ السِّنْدِيِّ عَنِ الْكَلْبِيِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع فِي قَوْلِهِ كَلَّا إِنَّ كِتابَ الفُجَّارِ لَفِي سِجِّينٍ قَالَ هُوَ فُلَانٌ وَ فُلَانٌ وَ ما أَدْراكَ ما سِجِّينٌ- إِلَى قَوْلِهِ الَّذِينَ يُكَذِّبُونَ بِيَوْمِ الدِّينِ زُرَيْقٌ وَ حَبْتَرٌ وَ ما يُكَذِّبُ بِهِ إِلَّا كُلُّ مُعْتَدٍ أَثِيمٍ- إِذا تُتْلى عَلَيْهِ آياتُنا قالَ أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ وَ هُمَا زُرَيْقٌ وَ حَبْتَرٌ كَانَا يُكَذِّبَانِ رَسُولَ اللَّهِ ص إِلَى قَوْلِهِ إِنَّهُمْ لَصالُوا الْجَحِيمِ هُمَا ثُمَّ يُقالُ هذَا الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ يَعْنِي هُمَا وَ مَنْ تَبِعَهُمَا كَلَّا إِنَّ كِتابَ الْأَبْرارِ لَفِي عِلِّيِّينَ- وَ ما أَدْراكَ ما عِلِّيُّونَ إِلَى قَوْلِهِ عَيْناً يَشْرَبُ بِهَا الْمُقَرَّبُونَ وَ هُمْ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ ع إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا زُرَيْقٌ وَ حَبْتَرٌ وَ مَنْ تَبِعَهُمَا كانُوا مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا يَضْحَكُونَ- وَ إِذا مَرُّوا بِهِمْ يَتَغامَزُونَ بِرَسُولِ اللَّهِ ص إِلَى آخِرِ السُّورَةِ فِيهِمَا.

ص: 208

تفسير القمي، ج 2، ص: 411

 

كلبي از امام صادق عليه السلام در مورد آيات فوق روايت مي كند كه حضرت فرمودند: "كلا ان الفجار لفي سجين, چنين نيست كه آنها درباره قيامت خيال مى كنند مسلما نامه اعمال فاجران در سجين است" آنان فلاني و فلاني (ابابكر و عمر) هستند.

"ما ادراك ما سجين...الذين يكذبون بيوم الدين, و تو چه مي داني سجين چيست؟ تا آيه شريفه: همانها كه روز قيامت را انكار مي كنند." فرمودند: منظور فلاني و فلاني هستند كه پيامبر اكرم صلي الله عليه و اله را تكذيب مي كنند تا اين آيه شريفه "انهم صالوا الجحيم, آنها مسلما وارد جهنم مي شوند" فرمودند: منظور آن دو نفرند.

"ثم يقال هذا الذي كنتم به تكذبون, بعد به آنها گفته ميشود كه اين همان چيزي است كه آن را تكذيب مي كرديد" فرمودند: منظور آن دو و كساني كه از آن دو پيروي مي كنند هستند.

"كلّا ان...عينا يشرب بها المقربون, چنان نيست كه آنها درباره معاد خيال مي كنند بلكه نامه اعمال نيكان در عليين است و تو چه مي داني عليين چيست؟ همان چشمه اي كه مقربان از آن مي نوشند" و آنها پيامبر اكرم صلي الله عليه و اله اميرالمونين عليه السلام و حضرت زهرا و امام حسن و امام حسين و پيشوايان عليهم السلام هستند.

"ان الذين اجرموا.." كساني كه مجرم و گنه كارند يعني فلاني و فلاني (ابابكر و عمر) و پيروانشان هستند.

"كانوا من الذين آمنوا يضحكون..., پيوسته به مومنان مي خنديدند و هنگام عبور مومنان از كنار آنها ايشان را با اشارات مورد تمسخر قرار مي دادند." فرمودند به رسول خدا صلي الله عليه و اله مي خنديدند و حضرت را مسخره مي كردند. و تا پايان اين سوره سخن در مورد ابابكر و عمر است!

ص: 209

تفسير قمي 2/411

 

وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها

وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها وَ الْقَمَرِ إِذا تَلاها وَ النَّهارِ إِذا جَلاَّها * وَ اللَّيْلِ إِذا يَغْشاها

يعني: به خورشيد و گسترش نور آن سوگند! و به ماه در آن هنگام كه بعد از آن در آيد. و به روز هنگامى كه صفحه زمين را روشن سازد. و قسم به شب آن هنگام كه صفحه زمين را بپوشاند. (شمس/1 تا 4)

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ- وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها

قَالَ: أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام قَالَ سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها، قَالَ: الشَّمْسُ رَسُولُ اللَّهِ صلي الله عليه وآله أَوْضَحَ اللَّهُ بِهِ لِلنَّاسِ دِينَهُمْ قُلْتُ: وَ الْقَمَرِ إِذا تَلاها قَالَ ذَلِكَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام قُلْتُ: وَ اللَّيْلِ إِذا يَغْشاها قَالَ: ذَلِكَ أَئِمَّةُ الْجَوْرِ الَّذِينَ اسْتَبَدُّوا لِلْأَمْرِ- دُونَ آلِ رَسُولِ اللَّهِ صلي الله عليه وآله وَ جَلَسُوا مَجْلِساً كَانَ آلُ رَسُولِ اللَّهِ صلي الله عليه وآله أَوْلَى بِهِ مِنْهُمْ، فَغَشُّوا دِينَ رَسُولِ اللَّهِ صلي الله عليه وآله بِالظُّلْمِ وَ الْجَوْرِ- وَ هُوَ قَوْلُهُ: وَ اللَّيْلِ إِذا يَغْشاها، قَالَ: يَغْشَى ظُلْمُهُمْ ضَوْءَ النَّهَارِ، قُلْتُ: وَ النَّهارِ إِذا جَلَّاها قَالَ: ذَلِكَ الْإِمَامُ مِنْ ذُرِّيَّةِ فَاطِمَةَ عليها السلام يُسْأَلُ عَنْ دِينِ رَسُولِ اللَّهِ فَيُجَلِّي لِمَنْ يَسْأَلُهُ، فَحَكَى اللَّهُ قَوْلَهُ: وَ النَّهارِ إِذا جَلَّاها

ابوبصير گويد: از امام صادق عليه السلام پيرامون تفسير آيات فوق سوال نمودم. حضرت فرمودند: مقصود از خورشيد رسول خدا صلي الله عليه واله است كه خداي عزوجل به وسيله او دين را براي مردم روشن مي سازد. و مقصود از ماه اميرالمومنين عليه السلام است كه از پي رسول خدا صلي الله عليه و اله آمد و آن حضرت, دانش را به طور كامل در او دميد (همانطور كه ماه, نور خود را از خورشيد كسب مي كند) و مقصود از شب و تاريكي پيشوايان نا حق (ابوبكر و عمر و عثمان) هستند كه از روي خود سري در برابر خاندان رسول خدا ص ايستادند. و خلافت را غصب كردند و بر مسندي نشستند كه خاندان رسالت به آن سزاوار بودند. پرده تاريكي را با ستم و انحراف خود بر دين خدا پوشاندند و خداوند كار آنان را به اين بيان حكايت كرده كه فرمود: "سوگند به شب وقتي كه زمين را فراگيرد." و مقصود از روز امام (مهدي) از نسل فاطمه سلام الله عليها است كه درباره دين رسول خدا از او پرسش شود و او آن را براي پرسش كننده روشن سازد و خداي عزوجل اين جريانات را به اين شكل بيان فرموده.

ص: 210

الكافي 8/50

عامِلَةٌ ناصِبَةٌ * تَصْلى ناراً حامِيَةً

عامِلَةٌ ناصِبَةٌ * تَصْلى ناراً حامِيَةً

يعني: آنها كه پيوسته عمل كرده و خسته شده اند (و نتيجه اى عائدشان نشده). و در آتش سوزان وارد مى گردند. (غاشية/3 و 4)

. عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا، عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ، عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ، عَنْ حَنَانٍ:

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام أَنَّهُ قَالَ: «لَا يُبَالِي النَّاصِبُ صَلّى أَمْ زَنى ، وَ هذِهِ الْآيَةُ نَزَلَتْ فِيهِمْ : «عامِلَةٌ ناصِبَةٌ تَصْلى ناراً حامِيَةً» .

حنّان از امام صادق عليه السلام روايت مي كند كه حضرت فرمود: فايده ندارد براي ناصبي (دشمن اميرالمومنين و اولاد معصومينش عليهم السلام) چه نماز بخواند يا زنا كند ! و اين آيه هم درباره آنها نازل گشته كه مي فرمايد: عاملة ناصبة * تصلي نارا حامية.

(الكافي 8/160)

 

يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ

يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ فَأَمَّا الَّذِينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَ كَفَرْتُم بَعْدَ إِيمَانِكُمْ فَذُوقُواْ الْعَذَابَ بِمَا كُنتُمْ تَكْفُرُونَ(106)

آن روز كه گروهى سپيدروى و گروهى سيه روى شوند به آنان كه سيه روى شده اند مى گويند: آيا شما پس از ايمان آوردنتان كافر شديد؟ به سبب كافر شدنتان بچشيد عذاب خدا را.

عن جعفر بن محمد عليه اسلام قال يحشر يوم القيامة شيعة علي رواء مرويين مبيضة وجوههم و يحشر أعداء علي يوم القيامة [و] وجوههم [مسودة ظامئين ] ثم قرأ يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَ تَسْوَدُّ وُجُوهٌ مثله

امام صادق عليه اسلام فرمود:شيعيان اميرمومنان عليه اسلام درقيامت سيراب ورو سفيد محشور مي شوندودشمنان آن حضرت با روي سياه وتشنه محشورخواهندشد،سپس آيه شريفه راقرائت فرمود.

تفسير فرات الكوفي، ص: 92

إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ

ص: 211

سألت الصادق جعفر بن محمد عليهما السلام عن قول الله عز و جل: ... «إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ» يعنى اعدانا

امام صادق عليه السلام فرمود:مراد ازانساني كه در زيان است درآيه دشمنان ما اهلبيت هستند.

نورالثقلين ج5 ص666

أَوْ كَظُلُماتٍ في بَحْرٍ لُجِّيٍّ يَغْشاهُ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِه ..

عن صالح بن سهل قال: سمعت أبا عبد الله عليه السلام يقول في قول الله أَوْ كَظُلُماتٍ فلان و فلان فِي بَحْرٍ لُجِّيٍّ يَغْشاهُ مَوْجٌ يعني نعثل مِنْ فَوْقِهِ مَوْجٌ طلحة و زبير ظُلُماتٌ بَعْضُها فَوْقَ بَعْضٍ معاوية و يزيد و فتن بني أمية إِذا أَخْرَجَ يَدَهُ في ظلمة فتنتهم لَمْ يَكَدْ يَراها وَ مَنْ لَمْ يَجْعَلِ اللَّهُ لَهُ نُوراً فَما لَهُ مِنْ نُورٍ يعني إماما من ولد فاطمة عليه السلام فَما لَهُ مِنْ نُورٍ فما له من إمام يوم القيامة يمشي بنوره

يعني كما في قوله: يَسْعى نُورُهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ بِأَيْمانِهِمْ قال: إنما المؤمنون يوم القيامة نُورُهُمْ يَسْعى بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ بِأَيْمانِهِمْ حتى ينزلوا منازلهم من الجنان.

در تفسير على بن ابراهيم از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده است كه: ظُلُماتٌ اشاره است به فتنه ابو بكر و عمر؛ و يَغْشاهُ مَوْجٌ مراد فتنه عثمان است؛ مِنْ فَوْقِهِ مَوْجٌ اشاره است به فتنه طلحه و زبير؛ ظُلُماتٌ بَعْضُها فَوْقَ بَعْضٍ اشاره به فتنه هاى معاويه و ساير بنى اميّه است. هرگاه مؤمن دست خود را در تاريكيهاى فتنه هاى ايشان بدرآورد نزديك نيست كه تواند ديد؛ وَ مَنْ لَمْ يَجْعَلِ اللَّهُ لَهُ نُوراً فَما لَهُ مِنْ نُورٍ يعنى:

هر كس را خدا از براى او امامى از فرزندان فاطمه عليها السّلام قرار نداده پس او را در قيامت امامى نخواهد بود كه به نور او راه رود، چنانكه در آيه ديگر فرموده است نُورُهُمْ يَسْعى بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ بِأَيْمانِهِمْ(1)فرمود كه: يعنى ائمه مؤمنين در قيامت نور ايشانند كه در پيش رو و دست راست ايشان مى روند تا شيعيان را در منازل ايشان در بهشت نازل گردانند (2).

ص: 212

( 1). سوره تحريم: 8.

( 2). تفسير قمى 2/ 106.

 

 

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذى

عن المفضل بن صالح عن بعض أصحابه عن جعفر بن محمد و أبي جعفر ع في قول الله: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذى » إلى آخر الآية قال: نزلت في عثمان و جرت في معاوية و أتباعهما

ازامام صادق عليه السلام رايت شده كه آيه شريفه درباره عثمان نازل شده،و در معاويه وپيروان آن دوهم جاري است

كتاب التفسير، ج 1، ص: 147

 

وَ لَتَعْرِفَنَّهُمْ فِي لَحْنِ الْقَوْلِ

أحمد بن محمد بن خالد البرقي: بإسناد مرفوع، قال: قلت لأبي عبد الله (عليه السلام): كان حذيفة بن اليمان يعرف المنافقين؟ فقال: «أجل، كان يعرف اثني عشر رجلا، و أنت تعرف أثني عشر ألف رجل، إن الله تبارك و تعالى يقول: وَ لَتَعْرِفَنَّهُمْ فِي لَحْنِ الْقَوْلِ، فهل تدري ما لحن القول؟» قلت: لا و الله. قال: «بغض علي بن أبي طالب (صلوات الله عليه) و رب الكعبة»

محمّد بن على يا ديگرى ميگويد بحضرت صادق عليه السّلام عرضكردم آيا حذيفه بن يمان منافقين را مى شناخت مردى گفت او دوازده نفر را مى شناخت و شما دوازده هزار نفر را ميشناسى خداوند تبارك و تعالى ميفرمايد: لَتَعْرِفَنَّهُمْ فِي لَحْنِ الْقَوْلِ ميدانى بد زبانى چيست. عرضكردم نه بخدا فرمود بغض على بن ابى طالب بپروردگار كعبه قسم.

امامت، ج 5، ص: 194

البرهان في تفسير القرآن، ج 5، ص: 71

وَ وَيْلٌ لِلْمُشْرِكِينَ الَّذِينَ لا يُؤْتُونَ ...

أخبرنا أحمد بن إدريس عن أحمد بن محمد عن ابن محبوب عن أبي جميل [جميلة] عن أبان بن تغلب قال قال لي أبو عبد الله عليه السّلام: يا أبان أ ترى أن الله عز و جل طلب من المشركين زكاة أموالهم و هم يشركون به حيث يقول: «وَ وَيْلٌ لِلْمُشْرِكِينَ الَّذِينَ لا يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ كافِرُونَ» قلت له: كيف ذلك جعلت فداك فسره لي فقال ويل للمشركين الذين أشركوا بالإمام الأول و هم بالأئمة الآخرين كافرون، يا أبان إنما دعا الله العباد إلى الإيمان به فإذا آمنوا بالله و برسوله افترض عليهم الفرائض

ص: 213

ابان بن تغلب گفت حضرت صادق عليه السّلام فرمود: ابان! خداوند از مشركين زكات مالشان را نخواسته در حالى كه مشرك باشند چنانچه در اين آيه مى فرمايد وَ وَيْلٌ لِلْمُشْرِكِينَ الَّذِينَ لا يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ بِالْآخِرَةِ هُمْ كافِرُونَ عرضكردم آقا! فدايت شوم اين مطلب را برايم توضيح بدهيد.فرمود واى بر مشركين كه شرك آوردند در مورد امام اول آنها در مورد ائمه ديگر هم كافرند. ابان! خداوند مردم را دعوت بايمان بخود كرده وقتى ايمان بخدا و پيامبر آوردند واجبات بر آنها لازم مى شود.

امامت، ج 1، ص: 56

 

قل اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ وَ ...

تفسير العياشي عَنْ دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَوْلُ اللَّهِ قُلِ اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ وَ تَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشاءُ فَقَدْ آتَى اللَّهُ بَنِي أُمَيَّةَ الْمُلْكَ فَقَالَ لَيْسَ حَيْثُ يَذْهَبُ النَّاسُ إِلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ آتَانَا الْمُلْكَ وَ أَخَذَهُ بَنُو أُمَيَّةَ بِمَنْزِلَةِ الرَّجُلِ يَكُونُ لَهُ الثَّوْبُ وَ يَأْخُذُهُ الْآخَرُ فَلَيْسَ هُوَ لِلَّذِي أَخَذَهُ .

تفسير عياشى: داود بن فرقد گفت بحضرت صادق عليه السّلام عرضكردم تفسير آيه قُلِ اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ وَ تَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشاءُ خداوند به بنى اميه نيز ملك را عنايت كرده فرمود آن طور كه مردم خيال مى كند نيست خداوند ملك را بما داد بنى اميه گرفتند مثل اينكه كسى لباسى دارد ديگرى از او ميگيرد مال كسى كه گرفته، نيست.

بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج 23، ص: 289

 

الَّذِينَ آمَنُوا وَ لَمْ يَلْبِسُوا إِيمانَهُمْ بِظُلْمٍ

عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي زَاهِرٍ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُوسَى الْخَشَّابِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ حَسَّانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ لَمْ يَلْبِسُوا إِيمانَهُمْ بِظُلْمٍ قَالَ بِمَا جَاءَ بِهِ مُحَمَّدٌ صلي الله عليه وآله مِنَ الْوَلَايَةِ وَ لَمْ يَخْلِطُوهَا بِوَلَايَةِ فُلَانٍ وَ فُلَانٍ فَهُوَ الْمُلَبَّسُ بِالظُّلْمِ .

ص: 214

عبد الرحمن بن كثير از حضرت صادق عليه السّلام در باره آيه الَّذِينَ آمَنُوا وَ لَمْ يَلْبِسُوا إِيمانَهُمْ بِظُلْمٍ فرمود ايمان بآنچه پيامبر آورده از ولايت و مخلوط نكرده اند ايمان خود را بولايت فلان و فلان، اينست ايمان آغشته بظلم.

امامت، ج 1، ص: 272

 

وَ مَنْ يُرِدْ فِيهِ بِإِلْحادٍ بِظُلْمٍ

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام وَ مَنْ يُرِدْ فِيهِ بِإِلْحادٍ بِظُلْمٍ قَالَ ع نَزَلَتْ فِيهِمْ حَيْثُ دَخَلُوا الْكَعْبَةَ فَتَعَاهَدُوا وَ تَعَاقَدُوا عَلَى كُفْرِهِمْ وَ جُحُودِهِمْ بِمَا نُزِّلَ فِي أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام فَأَلْحَدُوا فِي الْبَيْتِ بِظُلْمِهِمُ الرَّسُولَ وَ وَلِيَّهُ فَبُعْداً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ .

اسناد از حضرت صادق نقل ميكند در باره آيه وَ مَنْ يُرِدْ فِيهِ بِإِلْحادٍ بِظُلْمٍ فرمود اين آيه در باره آنها نازل شد موقعى كه وارد كعبه شدند و در آنجا پيمان بستند و قرار گذاشتند كه كفر و انكار ورزيد در مورد ولايت امير المؤمنين عليه السّلام در خانه خدا مرتد شدند و قرار گذاشتند كه ظلم كنند به پيامبر و جانشينش، چقدر بدبختند ستمكاران.

امامت، ج 1، ص: 276

 

سَأَلَ سائِلٌ بِعَذابٍ واقِعٍ لِلْكافِرينَ

سَأَلَ سائِلٌ بِعَذابٍ واقِعٍ (معارج/1)

عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام فِي قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى سَأَلَ سائِلٌ بِعَذابٍ واقِعٍ لِلْكافِرينَ بِوَلَايَةِ عَلِيٍّ لَيْسَ لَهُ دافِعٌ ثُمَّ قَالَ هَكَذَا وَ اللَّهِ نَزَلَ بِهَا جَبْرَئِيلُ عليه السلام عَلَى مُحَمَّدٍ صلي الله عليه و آله .

كافى: ابو بصير از حضرت صادق عليه السّلام در مورد آيه سَأَلَ سائِلٌ بِعَذابٍ واقِعٍ لِلْكافِرينَ فرمود كافران بولايت علي لَيْسَ لَهُ دافِعٌ فرمود بخدا قسم اين طور جبرئيل آورد براى حضرت محمّد

ص: 215

امامت، ج 1، ص: 278

وَ هُدُوا إِلَى الطَّيِّبِ مِنَ الْقَوْلِ وَ هُدُوا إِلى صِراطِ الْحَمِيدِ

وَ هُدُوا إِلَى الطَّيِّبِ مِنَ الْقَوْلِ وَ هُدُوا إِلى صِراطِ الْحَميد( الحج/24)

عَنِ الْمُعَلَّى عَنِ ابْنِ أُورَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ حَسَّانَ عَنْ

عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام فِي قَوْلِهِ وَ هُدُوا إِلَى الطَّيِّبِ مِنَ الْقَوْلِ وَ هُدُوا إِلى صِراطِ الْحَمِيدِ قَالَ ذَاكَ حَمْزَةُ وَ جَعْفَرٌ وَ عُبَيْدَةُ وَ سَلْمَانُ وَ أَبُو ذَرٍّ وَ الْمِقْدَادُ بْنُ الْأَسْوَدِ وَ عَمَّارٌ هُدُوا إِلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ وَ قَوْلِهِ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمانَ وَ زَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ يَعْنِي أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام وَ كَرَّهَ إِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَ الْفُسُوقَ وَ الْعِصْيانَ الْأَوَّلَ وَ الثَّانِيَ وَ الثَّالِثَ .

عبد الرحمن بن كثير از حضرت صادق در باره آيه وَ هُدُوا إِلَى الطَّيِّبِ مِنَ الْقَوْلِ وَ هُدُوا إِلى صِراطِ الْحَمِيدِ.

فرمود آنها حمزه و جعفر و عبيده و سلمان و ابو ذر و مقداد بن اسود و عمارند كه هدايت بجانب امير المؤمنين عليه السّلام يافتند حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمانَ وَ زَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ يعني امير المؤمنين محبت ايمان را در دل شما انداخت و آن را بنظر شما آراست.

وَ كَرَّهَ إِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَ الْفُسُوقَ وَ الْعِصْيانَ و ناپسند نمود در نظر شما كفر و فسق و خطا را كه مراد از اين سه فقره اولى و دومى و سومى است.

امامت، ج 1، ص: 278

 

وَ الَّذينَ سَعَوْا في آياتِنا مُعاجِزينَ أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَحيم

فَالَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَريم (الحج /50)

ص: 216

كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْهُ عَنْ أَبِيهِ عليه السلام فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَالَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَرِيمٌ قَالَ أُولَئِكَ آلُ مُحَمَّدٍ عليه السلام وَ الَّذِينَ سَعَوْا فِي قَطْعِ مَوَدَّةِ آلِ مُحَمَّدٍ مُعاجِزِينَ أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَحِيمِ قَالَ هِيَ الْأَرْبَعَةُ نَفَرٍ يَعْنِي التَّيْمِيَّ وَ الْعَدِيَّ وَ الْأُمَوِيَّيْنِ .

از حضرت صادق عليه السلام نقل كرد كه در باره آيه فَالَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَرِيمٌ فرمود اينها آل محمّدند وَ الَّذِينَ سَعَوْا كسانى سعى ميكنند در قطع محبت آل محمّد مُعاجِزِينَ أُولئِكَ أَصْحابُ الْجَحِيمِ فرمود آنها همان چهار نفرند يعنى ابو بكر و عمر و عثمان و معاويه (يا ابو سفيان).

امامت، ج 1، ص: 280

 

ما سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ. قالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ

أَفَمَنْ يَمْشي مُكِبًّا عَلى وَجْهِهِ أَهْدى أَمَّنْ يَمْشي سَوِيًّا عَلى صِراطٍ مُسْتَقيم ( الملك/22)

عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سَهْلٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مِهْرَانَ عَنِ الْحَسَنِ الْقُمِّيِّ عَنْ إِدْرِيسَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام قَالَ: سَأَلْتُ عَنْ تَفْسِيرِ هَذِهِ الْآيَةِ ما سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ قالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ قَالَ عَنَى بِهَا لَمْ نَكُنْ مِنْ أَتْبَاعِليه السلام الْأَئِمَّةِ الَّذِينَ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فِيهِمْ وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ أَمَا تَرَى النَّاسَ يُسَمُّونَ الَّذِي يَلِي السَّابِقَ فِي الْحَلْبَةِ مصلي [الْمُصَلِّيَ ] فَذَلِكَ الَّذِي عَنَى حَيْثُ قَالَ لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ لَمْ نَكُ مِنْ أَتْبَاعِ السَّابِقِينَ

ادريس بن عبد اللَّه از حضرت صادق عليه السلام نقل كرد كه از تفسير آيه «ما سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ. قالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ» مى پرسند چه شد كه شما جهنمى شديد مى گويند: ما نمازخوان نبوديم فرمود: منظور اينست كه ما از پيروان ائمه كه در اين آيه اشاره مى فرمايد نبوديم ...

ص: 217

امامت، ج 2، ص: 7

 

فَمَنْ يَمْشِي مُكِبًّا عَلى وَجْهِهِ أَهْدى

أَ فَمَنْ يَمْشي مُكِبًّا عَلى وَجْهِهِ أَهْدى أَمَّنْ يَمْشي سَوِيًّا عَلى صِراطٍ مُسْتَقيم (الملك /22 )

أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام فِي قَوْلِهِ أَ فَمَنْ يَمْشِي مُكِبًّا عَلى وَجْهِهِ أَهْدى أَيْ أَعْدَاؤُهُمْ أَمَّنْ يَمْشِي سَوِيًّا عَلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ قَالَ سَلْمَانُ وَ الْمِقْدَادُ وَ عَمَّارٌ وَ أَصْحَابُهُ.

حضرت صادق عليه السّلام در باره آيه: فَمَنْ يَمْشِي مُكِبًّا عَلى وَجْهِهِ أَهْدى آيا كسى كه بر روى زمين افتاده راه ميرود در راه واقعى است يعنى دشمنان آل محمد.

امامت، ج 2، ص: 15

 

يا وَيْلَتى لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلاناً خَلِيلًا

يا وَيْلَتى لَيْتَني لَمْ أَتَّخِذْ فُلاناً خَليلا(الفرقان : 28)

عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الطَّيَّارِ عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام أَنَّهُ قَالَ: وَ اللَّهِ مَا كَنَى اللَّهُ فِي كِتَابِهِ حَتَّى قَالَ يا وَيْلَتى لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلاناً خَلِيلًا وَ إِنَّمَا هِيَ فِي مُصْحَفِ عَلِيٍّ عليه السلام يَا وَيْلَتَى لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذِ الثَّانِيَ خَلِيلًا وَ سَيَظْهَرُ يَوْماً .

ابو الخطاب از حضرت صادق عليه السّلام نقل كرد كه فرمود: بخدا قسم خداوند در كتاب خود با اشاره نفرموده در اين آيه «يا وَيْلَتى لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلاناً خَلِيلًا» در مصحف علي عليه السّلام چنين است:«يا ويلتنا ليتنى لم اتخذ الثاني خليلا»كاش دومى را بعنوان دوست انتخاب نكرده بودم و بزودى آشكار خواهد شد.

امامت، ج 2، ص: 16

 

وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ ...

ص: 218

وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ هَلْ تُجْزَوْنَ إِلاَّ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُون (النمل /90 )

عَنْ عَمَّارٍ السَّابَاطِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام إِنَّ أَبَا أُمَيَّةَ يُوسُفَ بْنَ ثَابِتٍ حَدَّثَ عَنْكَ أَنَّكَ قُلْتَ لَا يَضُرُّ مَعَ الْإِيمَانِ عَمَلٌ وَ لَا يَنْفَعُ مَعَ الْكُفْرِ عَمَلٌ فَقَالَ إِنَّهُ لَمْ يَسْأَلْنِي أَبُو أُمَيَّةَ عَنْ تَفْسِيرِهَا إِنَّمَا عَنَيْتُ بِهَذَا أَنَّهُ مَنْ عَرَفَ الْإِمَامَ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ صلي الله عليه وآله وَ تَوَلَّاهُ ثُمَّ عَمِلَ لِنَفْسِهِ مَا شَاءَ مِنْ عَمَلِ الْخَيْرِ قُبِلَ مِنْهُ ذَلِكَ وَ ضُوعِفَ لَهُ أَضْعَافاً كَثِيرَةً وَ انْتَفَعَ بِأَعْمَالِ الْخَيْرِ مَعَ الْمَعْرِفَةِ فَهَذَا مَا عَنَيْتُ بِذَلِكَ وَ كَذَلِكَ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ مِنَ الْعِبَادِ الْأَعْمَالَ الصَّالِحَةَ الَّتِي يَعْمَلُونَهَا إِذَا تَوَلَّوُا الْإِمَامَ الْجَائِرَ الَّذِي لَيْسَ مِنَ اللَّهِ تَعَالَى فَقَالَ لَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي يَعْفُورٍ أَ لَيْسَ اللَّهُ تَعَالَى قَالَ مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَيْرٌ مِنْها وَ هُمْ مِنْ فَزَعٍ يَوْمَئِذٍ آمِنُونَ فَكَيْفَ لَا يَنْفَعُ الْعَمَلُ الصَّالِحُ مِمَّنْ يُوَالِي أَئِمَّةَ الْجَوْرِ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام هَلْ تَدْرِي مَا الْحَسَنَةُ الَّتِي عَنَاهَا اللَّهُ تَعَالَى فِي هَذِهِ الْآيَةِ هِيَ مَعْرِفَةُ الْإِمَامِ وَ طَاعَتُهُ وَ قَدْ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ هَلْ تُجْزَوْنَ إِلَّا ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ وَ إِنَّمَا أَرَادَ بِالسَّيِّئَةِ إِنْكَارَ الْإِمَامِ الَّذِي هُوَ مِنَ اللَّهِ تَعَالَى ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام مَنْ جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ بِوَلَايَةِ إِمَامٍ جَائِرٍ لَيْسَ مِنَ اللَّهِ وَ جَاءَ مُنْكِراً لِحَقِّنَا جَاحِداً لِوَلَايَتِنَا أَكَبَّهُ اللَّهُ تَعَالَى يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي النَّارِ .

امالى: از عمار ساباطى نقل ميكند كه بحضرت صادق عليه السّلام عرضكردم ابو اميه يوسف بن ثابت برايم نقل كرد كه شما فرموده ايد:

ص: 219

«لا يضر مع الايمان عمل و لا ينفع مع الكفر عمل»

با داشتن ايمان عمل زيان نميرساند و با كفر نيز عمل سودى ندارد.

فرمود ابو اميه از منظورم پرسيد كه از اين حرف چيست، منظورم از اين سخن آن بود كه هر كس عارف بمقام امام از آل محمّد باشد و او را دوست بدارد سپس هر چه مايل است براي خود از اعمال خير انجام دهد از او پذيرفته مى شود چندين برابر باو پاداش خواهند داد با معرفت از كار خوب بهره مند مى شود، منظورم اين بود.

همين طور است كه خداوند اعمال مردم را نخواهد پذيرفت در صورتى كه دوستدار و طرفدار امام ستمگرى باشند كه از جانب خدا تعيين نشده.

عبد اللَّه بن ابى يعفور گفت مگر خداوند در اين آيه نميفرمايد: مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَيْرٌ مِنْها وَ هُمْ مِنْ فَزَعٍ يَوْمَئِذٍ آمِنُونَ پس چگونه سود نخواهد برد كسى كه عمل صالحى انجام دهد با دوست داشتن پيشوايان جور.

حضرت صادق صلى اللَّه عليه و آله و سلم فرمود ميدانى حسنه اى كه در آيه است منظور چيست؟ يعنى معرفت امام و اطاعت از او خداوند در اين آيه فرموده: وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ هَلْ تُجْزَوْنَ إِلَّا ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ از سيئه منظورش انكار امامى است كه از جانب خدا تعيين شده.

آنگاه حضرت صادق عليه السّلام فرمود هر كس روز قيامت با ولايت امام ستمگر وارد محشر شود بستگى با خدا ندارد و منكر حق و ولايت ما خاندان است خداوند او را در آتش جهنم سرازير ميكند.

ص: 220

بخش امامت ( ترجمه جلد 23 تا 27بحار الأنوار)، ج 2، ص: 41

 

وَ كَذَّبَ بِالْحُسْنى

فَأَمَّا مَنْ أَعْطى وَ اتَّقى وَ صَدَّقَ بِالْحُسْنى فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرى وَ أَمَّا مَنْ بَخِلَ وَ اسْتَغْنى وَ كَذَّبَ بِالْحُسْنى -(الليل/5-9)

تفسير القمي أَحْمَدُ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُصَيْنِ عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ أَبِي الْخَطَّابِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام فِي قَوْلِهِ تَعَالَى فَأَمَّا مَنْ أَعْطى وَ اتَّقى وَ صَدَّقَ بِالْحُسْنى قَالَ بِالْوَلَايَةِ فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرى وَ أَمَّا مَنْ بَخِلَ وَ اسْتَغْنى وَ كَذَّبَ بِالْحُسْنى قَالَ بِالْوَلَايَةِ فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرى .

عبد الاعلى از ابو الخطاب نقل كرد كه حضرت صادق عليه السّلام در مورد آيه: فَأَمَّا مَنْ أَعْطى وَ اتَّقى وَ صَدَّقَ بِالْحُسْنى فرمود يعنى تصديق ولايت كند فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرى وَ أَمَّا مَنْ بَخِلَ وَ اسْتَغْنى وَ كَذَّبَ بِالْحُسْنى يعنى تكذيب ولايت كند فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرى .

امامت، ج 2، ص: 41

 

وَ إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ ضُرٌّ دَعا رَبَّهُ مُنِيباً إِلَيْهِ

وَ إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ ضُرٌّ دَعا رَبَّهُ مُنيباً إِلَيْهِ ثُمَّ إِذا خَوَّلَهُ نِعْمَةً مِنْهُ نَسِيَ ما كانَ يَدْعُوا إِلَيْهِ مِنْ قَبْلُ وَ جَعَلَ لِلَّهِ أَنْداداً لِيُضِلَّ عَنْ سَبيلِهِ قُلْ تَمَتَّعْ بِكُفْرِكَ قَليلاً إِنَّكَ مِنْ أَصْحابِ النَّار(الزمر/ 8 )

عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ عَمَّارٍ السَّابَاطِيِّ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ ضُرٌّ دَعا رَبَّهُ مُنِيباً إِلَيْهِ قَالَ نَزَلَتْ فِي أَبِي الْفَصِيلِ أَنَّهُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ عِنْدَهُ سَاحِراً فَكَانَ إِذَا مَسَّهُ الضُّرُّ يَعْنِي السُّقْمَ دَعَا رَبَّهُ مُنِيباً إِلَيْهِ يَعْنِي تَائِباً إِلَيْهِ مِنْ قَوْلِهِ فِي رَسُولِ اللَّهِ صلي الله عليه وآله مَا يَقُولُ ثُمَّ إِذا خَوَّلَهُ نِعْمَةً مِنْهُ يَعْنِي الْعَافِيَةَ نَسِيَ ما كانَ يَدْعُوا إِلَيْهِ مِنْ قَبْلُ يَعْنِي نَسِيَ التَّوْبَةَ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِمَّا كَانَ يَقُولُ فِي رَسُولِ اللَّهِ صلي الله عليه وآله إِنَّهُ سَاحِر

ص: 221

عمار ساباطى گفت از حضرت صادق عليه السّلام اين آيه را پرسيدم: وَ إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ ضُرٌّ دَعا رَبَّهُ مُنِيباً إِلَيْهِ فرمود در باره ابو الفصيل (ابو بكر) نازل شده او پيامبر اكرم را ساحر ميدانست وقتى مبتلا به بيمارى مي شد (اذا مسه الضر)

امامت، ج 2، ص: 105

 

وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ

كنز جامع الفوائد و تأويل الآيات الظاهرة مُحَمَّدُ بْنُ الْعَبَّاسِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ النَّوْفَلِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ الْبَرْقِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام مَا مَعْنَى قَوْلِهِ تَعَالَى وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ قَالَ الَّذِينَ هَمَزُوا آلَ مُحَمَّدٍ حَقَّهُمْ وَ لَمَزُوهُمْ وَ جَلَسُوا مَجْلِساً كَانَ آلُ مُحَمَّدٍ أَحَقَّ بِهِ مِنْهُمْ .

محمّد بن سليمان گفت: بحضرت صادق عليه السّلام عرض كردم معنى اين آيه چيست؟ وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ فرمود يعنى واى بر كسانى كه جلوگيرى از حق آل محمّد صلى اللَّه عليه و آله و سلم كردند و بر آنها خورده گرفته مقامى كه متعلق بآنها بود صاحب شدند.

امامت، ج 2، ص: 264

سَأُرْهِقُهُ صَعُوداً

سَأُرْهِقُهُ صَعُودا(المدثر/17)

قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع صَعُودٌ جَبَلٌ فِي النَّارِ مِنْ نُحَاسٍ يُحْمَلُ عَلَيْهِ حَبْتَرٌ لَيَصْعَدَهُ كَارِهاً فَإِذَا ضَرَبَ بِيَدَيْهِ عَلَى الْجَبَلِ ذَابَتَا حَتَّى تَلْحَقَا بِالرُّكْبَتَيْنِ فَإِذَا رَفَعَهُمَا عَادَتَا فَلَا يَزَالُ هَكَذَا مَا شَاءَ اللَّه

سَأُرْهِقُهُ صَعُوداً حضرت صادق فرمود صعود كوهى است در جهنم از مس كه ابا بكر را وادار مى كنند بر آن بالا رود وقتى دستش را بر روى كوه ميگذارد كوه ذوب مى شود بطورى كه دستهايش بزانو مى رسد باز تا دست بر مى دارد و كوه بحالت اول بر ميگردد همين طور هست تا وقتى خدا بخواهد.

ص: 222

امامت، ج 2، ص: 277

ما يَكُونُ مِنْ نَجْوى ثَلاثَةٍ إِلَّا هُوَ رابِعُهُمْ وَ ...

أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ ما يَكُونُ مِنْ نَجْوى ثَلاثَةٍ إِلاَّ هُوَ رابِعُهُمْ وَ لا خَمْسَةٍ إِلاَّ هُوَ سادِسُهُمْ وَ لا أَدْنى مِنْ ذلِكَ وَ لا أَكْثَرَ إِلاَّ هُوَ مَعَهُمْ أَيْنَ ما كانُوا ثُمَّ يُنَبِّئُهُمْ بِما عَمِلُوا يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْ ءٍ عَليم (المجادلة /7 )

عن علي، عن علي بن الحسين، عن علي بن أبي حمزة، عن أبي بصير، عن أبي عبد الله (عليه السلام)، في قول الله عز و جل: ما يَكُونُ مِنْ نَجْوى ثَلاثَةٍ إِلَّا هُوَ رابِعُهُمْ وَ لا خَمْسَةٍ إِلَّا هُوَ سادِسُهُمْ وَ لا أَدْنى مِنْ ذلِكَ وَ لا أَكْثَرَ إِلَّا هُوَ مَعَهُمْ أَيْنَ ما كانُوا ثُمَّ يُنَبِّئُهُمْ بِما عَمِلُوا يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْ ءٍ عَلِيمٌ.

قال: «نزلت هذه الآية في فلان، و فلان، و أبي عبيدة بن الجراح، و عبد الرحمن بن عوف، و سالم مولى أبي حذيفة، و المغيرة بن شعبة، حيث كتبوا الكتاب بينهم، و تعاهدوا و توافقوا: لئن مضى محمد لا تكون الخلافة في بني هاشم و لا النبوة أبدا، فأنزل الله عز و جل فيهم هذه الآية».

ابن بابويه، قال: حدثنا حمزة بن محمد العلوي (رحمه الله)، قال: أخبرنا علي بن إبراهيم، عن أبيه، عن محمد ابن أبي عمير، عن عمر بن أذينة، عن أبي عبد الله (عليه السلام)، و ذكر مثل الحديث الأول .

ابو بصير از حضرت صادق عليه السّلام در باره آيه ما يَكُونُ مِنْ نَجْوى ثَلاثَةٍ إِلَّا هُوَ رابِعُهُمْ وَ لا خَمْسَةٍ إِلَّا هُوَ سادِسُهُمْ وَ لا أَدْنى مِنْ ذلِكَ وَ لا أَكْثَرَ إِلَّا هُوَ مَعَهُمْ أَيْنَ ما كانُوا ثُمَّ يُنَبِّئُهُمْ بِما عَمِلُوا يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْ ءٍ عَلِيمٌ فرمود اين آيه در باره فلان و فلان و ابو عبيده جراح و عبد الرحمن بن عوف و سالم مولى ابي حذيفه و مغيرة بن شعبه نازل شده چون اينها پيمانى نوشتند و قرار گذاشتند كه وقتى محمّد از دنيا رفت نبايد خلافت و نبوت هر دو در بنى هاشم باشد. خداوند اين آيه را در باره آنها نازل نمود.

ص: 223

امامت، ج 2، ص: 302

 

هَلْ أُنَبِّئُكُمْ عَلى مَنْ تَنَزَّلُ ...

هَلْ أُنَبِّئُكُمْ عَلى مَنْ تَنَزَّلُ الشَّياطين (الشعراء /221 )

ابن بابويه، قال: حدثني أبي، و محمد بن الحسن (رضي الله عنهما)، قالا: حدثنا محمد بن يحيى العطار، و أحمد بن إدريس جميعا، عن محمد بن أحمد بن يحيى بن عمران الأشعري، عن يعقوب بن يزيد، عن الحسن ابن علي بن فضال، عن داود بن أبي يزيد، عن رجل، عن أبي عبد الله (عليه السلام)، في قول الله عز و جل: هَلْ أُنَبِّئُكُمْ عَلى مَنْ تَنَزَّلُ الشَّياطِينُ تَنَزَّلُ عَلى كُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ، قال: «هم سبعة: المغيرة، و بنان، و صائد، و حمزة بن عمارة البربري، و الحارث الشامي، و عبد الله بن الحارث، و ابن الخطاب»

مردى از حضرت صادق عليه السّلام نقل كرد كه در مورد آيه هَلْ أُنَبِّئُكُمْ عَلى مَنْ تَنَزَّلُ الشَّياطِينُ تَنَزَّلُ عَلى كُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ فرمود آنها هفت نفر بودند مغيره و بيان و صائد و حمزة بن عمارة البربرى و حارث شامى و عبد اللَّه بن حارث و ابو الخطاب.

امامت، ج 3، ص: 198

 

وَ إِنْ تُبْدُوا ما فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ ...

لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ إِنْ تُبْدُوا ما في أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْ ءٍ قَدير(البقرة / 284)

عن سعدان عن رجل عن أبي عبد الله عليه السلام في قوله: «وَ إِنْ تُبْدُوا ما فِي أَنْفُسِكُمْ- أَوْ تُخْفُوهُ يُحاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ- فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ» قال:

حقيق على الله أن لا يدخل الجنة من كان في قلبه مثقال حبة من خردل من حبهما

ص: 224

سعدان از مردى از حضرت صادق عليه السّلام نقل كرد كه در باره آيه وَ إِنْ تُبْدُوا ما فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ فرمود سزاوار است كه خداوند داخل بهشت نكند كسى را كه در دل باندازه يك دانه خردل محبت آن دو (ابوبكر وعمر)را داشته باشد.

امامت، ج 5، ص: 46

 

إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِلْمُتَوَسِّمِينَ

عن أحمد بن الحسين، عن أحمد بن إبراهيم، و الحسن بن البراء، عن علي بن حسان، عن عبد الرحمن بن كثير، قال: حججت مع أبي عبد الله (عليه السلام) فلما صرنا في بعض الطريق صعد على جبل، فأشرف ينظر إلى الناس، فقال: «ما أكثر الضجيج و أقل الحجيج!». فقال له داود الرقي: يا بن رسول الله، هل يستجيب الله دعاء هذا الجمع الذي أرى؟ قال: «ويحك- يا أبا سليمان- إن الله لا يغفر أن يشرك به، إن الجاحد لولاية علي (عليه السلام) كعابد وثن».

قلت: جعلت فداك، هل تعرفون محبيكم و مبغضيكم؟ قال: «ويحك- يا أبا سليمان- إنه ليس من عبد يولد إلا كتب بين عينيه: مؤمن أو كافر؛ [و إن الرجل ليدخل إلينا بولايتنا و بالبراءة من أعدائنا، فنرى مكتوبا بين عينيه:

مؤمن أو كافر؛ قال الله ] عز و جل: إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِلْمُتَوَسِّمِينَ نعرف عدونا من ولينا»

حضرت صادق عليه السّلام بحج رفتند در بين راه امام عليه السّلام بر فراز كوهى رفت و مردم را از نظر گذرانيد. فرمود چقدر سر و صدا زياد است ولى حاجى كم است. داود رقى عرضكرد يا ابن رسول اللَّه آيا خداوند دعاى اين جمعيت را مستجاب ميكند. فرمود واى بر تو اى ابا سليمان خداوند نمى آمرزد كسى را كه برايش شريك قرار دهد و منكر ولايت على مانند بت پرست است.عرضكرد كه آيا شما دوست و دشمنتان را ميشناسيد. فرمود واى بر تو ابا- سليمان هيچ كس متولد نميشود مگر اينكه در پيشانى او نوشته مى شود. مؤمن يا كافر است. شخصى پيش ما مى آيد با ولايت ما و بيزارى از دشمنانمان ما مى بينيم در پيشانيش نوشته است مؤمن است يا كافر، خداوند در قرآن ميفرمايد إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِلْمُتَوَسِّمِينَ ما دشمنانمان را از دوست مان باز ميشناسيم.

ص: 225

امامت، ج 5، ص: 149

 

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ لا تُبْطِلُوا أَعْمالَكُمْ

قَالَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ الزُّهْرِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ [أَبِي ] غَالِبٍ قَالَ حَدَّثَنِي [ابْنُ حَمْزَةَ] الْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ سَيْفٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكُ بْنُ عَطِيَّةَ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ فَرْقَدٍ النَّهْدِيُّ أَنَّهُ قَالَ قَالَ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ ع [فِي قَوْلِهِ تَعَالَى ] يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ لا تُبْطِلُوا أَعْمالَكُمْ [يَعْنِي ] إِذَا أَطَاعُوا اللَّهَ وَ أَطَاعُوا الرَّسُولَ مَا يُبْطِلُ أَعْمَالَهُمْ قَالَ عَدَاوَتُنَا تُبْطِلُ أَعْمَالَهُم

يزيد بن فرقد نهدى گفت حضرت صادق عليه السّلام فرمود: در مورد آيه اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ لا تُبْطِلُوا أَعْمالَكُمْ وقتى اطاعت از خدا و پيامبر بكنند اعمالشان باطل نميشود. و فرمود دشمنى با ما اعمال آنها را باطل ميكند.

امامت، ج 5، ص: 162

فَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ

قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَبَّاسِ رَحِمَهُ اللَّهُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ حُمَيْدِ بْنِ الرَّبِيعِ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُحَمَّدِيِّ عَنْ كَثِيرِ بْنِ عَيَّاشٍ عَنْ أَبِي الْجَارُودِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ ما جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَيْنِ فِي جَوْفِهِ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ عليه السلام لَيْسَ عَبْدٌ مِنْ عَبِيدِ اللَّهِ مِمَّنْ امْتَحَنَ اللَّهُ قَلْبَهُ لِلْإِيمَانِ إِلَّا وَ هُوَ يَجِدُ مَوَدَّتَنَا عَلَى قَلْبِهِ فَهُوَ يَوَدُّنَا وَ مَا مِنْ عَبْدٍ مِنْ عَبِيدِ اللَّهِ مِمَّنْ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِلَّا وَ هُوَ يَجِدُ بُغْضَنَا عَلَى قَلْبِهِ فَهُوَ يُبْغِضُنَا فَأَصْبَحْنَا نَفْرَحُ بِحُبِّ الْمُحِبِّ لَنَا وَ نَغْتَفِرُ لَهُ وَ نُبْغِضُ الْمُبْغَضَ وَ أَصْبَحَ مُحِبُّنَا يَنْتَظِرُ رَحْمَةَ اللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ فَكَانَ أَبْوَابُ الرَّحْمَةِ قَدْ فُتِحَتْ لَهُ وَ أَصْبَحَ مُبْغِضُنَا عَلى شَفا جُرُفٍ هارٍ مِنَ النَّارِ فَكَانَ ذَلِكَ الشَّفَا قَدِ انْهَارَ بِهِ فِي نارِ جَهَنَّمَ فَهَنِيئاً لِأَهْلِ الرَّحْمَةِ رَحْمَتُهُ وَ تَعْساً لِأَهْلِ النَّارِ مَثْوَاهُمْ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ فَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ وَ إِنَّهُ لَيْسَ عَبْدٌ مِنْ عَبِيدِ اللَّهِ يُقَصِّرُ فِي حُبِّنَا لِخَيْرٍ جَعَلَهُ اللَّهُ عِنْدَهُ إِذْ لَا يَسْتَوِي مَنْ يُحِبُّنَا وَ يُبْغِضُنَا وَ لَا يَجْتَمِعَانِ فِي قَلْبِ رَجُلٍ أَبَداً إِنَّ اللَّهَ لَمْ يَجْعَلْ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَيْنِ فِي جَوْفِهِ يُحِبُّ بِهَذَا وَ يُبْغِضُ بِهَذَا أَمَّا مُحِبُّنَا فَيَخْلُصُ الْحُبُّ لَنَا كَمَا يَخْلُصُ الذَّهَبُ بِالنَّارِ لَا كَدَرَ فِيهِ وَ مُبْغِضُنَا عَلَى تِلْكَ الْمَنْزِلَةِ نَحْنُ النُّجَبَاءُ وَ أَفْرَاطُنَا أَفْرَاطُ الْأَنْبِيَاءِ وَ أَنَا وَصِيُّ الْأَوْصِيَاءِ وَ الْفِئَةُ الْبَاغِيَةُ مِنْ حِزْبِ الشَّيْطَانِ وَ الشَّيْطَانُ مِنْهُمْ فَمَنْ أَرَادَ أَنْ يَعْلَمَ حُبَّنَا فَلَيَمْتَحِنُ قَلْبَهُ فَإِنْ شَارَكَ فِي حُبِّنَا عَدُوَّنَا فَلَيْسَ مِنَّا وَ لَسْنَا مِنْهُ وَ اللَّهُ عَدُوُّهُ وَ جَبْرَئِيلُ وَ مِيكَائِيلُ وَ اللَّهُ عَدُوٌّ لِلْكافِرِينَ

ص: 226

كنز جامع الفوائد: ابو الجارود از حضرت صادق عليه السّلام در باره آيه: و ما جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِنْ قَلْبَيْنِ فِي جَوْفِهِ خدا دو قلب در نهاد يك فرد قرار نداده از علي بن ابى طالب عليه السّلام نقل كرد كه فرمود هر بنده اى را كه خدا آزمايش كند قلبش را براى ايمان محبت ما را در قلب خود مى يابد ما را دوست ميدارد و هر بنده اى را كه مورد خشم خدا باشد دشمنى با ما را در قلب خود مى يابد و با ما دشمنى ميورزد ما بدوستى دوستان شاديم و دشمنى دشمنان را متوجه هستيم دوست ما برحمت خدا مى نگرد درهاى رحمت خدا بروى او باز است و دشمن ما در پرتگاهى از آتش قرار گرفته كه در حال سقوط در آتش جهنم است گوارا باد اهل رحمت را رحمت پروردگار مرگ بر جهنميان جايگاه آنان جهنم است خداوند ميفرمايد: فَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ.

و هرگز كسى كوتاهى در راه محبت ما ندارد بواسطه خير و خوبى كه خدا در او قرار داده باشد زيرا دوست و دشمن ما با يك ديگر مساوى نيستند و هر محبت و دشمنى ما در قلب يكنفر جاى نميگيرد زيرا براى يكفرد خدا دو قلب قرار نداده كه با يكى دوست بدارد و با ديگرى دشمن دوست ما محبتش خالص است همان طور كه طلا را آتش پاك و خالص ميكند و دشمن ما نيز همان طور است مائيم نجبا و فرزندان ما فرزندان پيامبرند و من وصى اوصيايم و گروه ستم پيشه از طرفداران شيطانند و شيطان از آنها است هر كه ميخواهد بداند ما را دوست دارد يا نه بقلب خود نگاه كند اگر در محبت ما دشمن ما را شريك قرار ميدهد از ما نيست و ما نيز با او ارتباطى نداريم. خداوند، جبرئيل و ميكائيل با او دشمنند خدا دشمن كافران است.

ص: 227

تأويل الآيات الظاهرة في فضائل العترة الطاهرة، ص: 440

وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ

هُوَ الَّذي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ (7/آل عمران)

عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْأَئِمَّةُ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ قَالَ فُلَانٌ وَ فُلَانٌ وَ فُلَانٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْوِيلِهِ وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ وَ هُمْ اَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْأَئِمَّةُ عليه السلام

عبد الرحمن بن كثير از حضرت صادق عليه السّلام در باره آيه شريفه نقل كرد.و هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ منظور از آيات محكمات امير المؤمنين و ائمه عليهم السّلام هستند وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ مقصود از متشابهات فلانى و فلانى و فلانى است فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْوِيلِهِ وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ فرمود راسخين در علم امير المؤمنين و ائمه عليهم السّلام هستند.

امامت، ج 1، ص: 139

 

دشمنان اهل البيت در قرآن

دشمن ما در قرآن

عَنْ دَاوُدَ بْنِ كَثِيرٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السّلام أَنْتُمُ الصَّلَاةُ فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ أَنْتُمُ الزَّكَاةُ وَ أَنْتُمُ الْحَجُّ فَقَالَ يَا دَاوُدَ نَحْنُ الصَّلَاةُ فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ نَحْنُ الزَّكَاةُ وَ نَحْنُ الصِّيَامُ وَ نَحْنُ الْحَجُّ وَ نَحْنُ الشَّهْرُ الْحَرَامُ وَ نَحْنُ الْبَلَدُ الْحَرَامُ وَ نَحْنُ كَعْبَةُ اللَّهِ وَ نَحْنُ قِبْلَةُ اللَّهِ وَ نَحْنُ وَجْهُ اللَّهِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ(1)وَ نَحْنُ الْآيَاتُ وَ نَحْنُ الْبَيِّنَاتُ وَ عَدُوُّنَا فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ الْفَحْشَاءُ وَ الْمُنْكَرُ وَ الْبَغْيُ وَ الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصَابُ وَ الْأَزْلَامُ وَ الْأَصْنَامُ وَ الْأَوْثَانُ وَ الْجِبْتُ وَ الطَّاغُوتُ وَ الْمَيْتَةُ وَ الدَّمُ وَ لَحْمُ الْخِنْزِيرِ يَا دَاوُدُ إِنَّ اللَّهَ خَلَقَنَا فَأَكْرَمَ خَلْقَنَا وَ فَضَّلَنَا وَ جَعَلَنَا أُمَنَاءَهُ وَ حَفَظَتَهُ وَ خُزَّانَهُ عَلَى مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَ مَا فِي الْأَرْضِ وَ جَعَلَ لَنَا أَضْدَاداً وَ أَعْدَاءً فَسَمَّانَا فِي كِتَابِهِ وَ كَنَّى عَنْ أَسْمَائِنَا بِأَحْسَنِ الْأَسْمَاءِ وَ أَحَبِّهَا إِلَيْهِ وَ سَمَّى أَضْدَادَنَا وَ أَعْدَاءَنَا فِي كِتَابِهِ وَ كَنَّى عَنْ أَسْمَائِهِمْ وَ ضَرَبَ لَهُمُ الْأَمْثَالَ فِي كِتَابِهِ فِي أَبْغَضِ الْأَسْمَاءِ إِلَيْهِ وَ إِلَى عِبَادِهِ الْمُتَّقِينَ.

ص: 228

داود بن كثير گفت بحضرت صادق عليه السّلام گفتم شما در قرآن نماز هستيد و شما زكات و حج هستيد؟

فرمود داود ما در قرآن نماز و زكات، روزه، حج، ماه حرام و شهر حرام و كعبه و قبله و وجه اللَّه هستيم.

خداوند فرموده: فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ ما آيات و بينات هستيم و دشمن ما در قرآن فحشاء و منكر يعنى خمر، ميسر، انصاب، ازلام اصنام، اوثان جبت طاغوت مردار خون لحم خنزيرند.

خداوند ما را آفريد و بما امتياز بخشيد ما را امناء و نگهبانان و خزينه داران آسمانها و زمين قرار داد براى ما دشمنان و مخالفين قرار داد ما را در كتاب خود نام برد و از نامهاى ما به بهترين چيزها كه دوست داشت كنايه آورد دشمنان و مخالفين ما را نيز در كتاب خود بكنايه نام برد بنام هاى بدترين چيزها در نزد خود و بندگان پرهيزگار. 1-سوره بقره آيه 115

امامت، ج 2، ص: 258

 

 

الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ

عن أبي جعفر عليه السلام في قول الله: إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ وَ إِيتاءِ ذِي الْقُرْبى .

(1)قال: «العدل: شهادة أن لا إله إلا الله، و الإحسان: ولاية أمير المؤمنين (عليه السلام)، و ينهى عن الفحشاء: الأول، و المنكر: الثاني، و البغي: الثالث»

از امام باقرعليه السلام در مورد آيه شريفه؛خداوند به عدل و احسان و بخشش به نزديكان فرمان مى دهد و از فحشا و منكر و ستم، نهى مى كند خداوند به شما اندرز مى دهد، شايد متذكّر شويد روايت شده كه فرمودند:العدل يعني شهادت به لا اله الا الله والاحسان يعني ولايه اميرالمومنين عليه السلام،و منظور از ينهى عن الفحشاء و المنكر والبغي،فحشاء اولي و منكر دومي و بغي سومي مي باشد.

ص: 229

1-سوره نحل 90

البرهان في تفسير القرآن، ج 3، ص: 449 حديث 7

 

 

 

مربوط به پيروان پيشوايان ستمگر

عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَنْصُورٍ قَالَ: سَأَلْتُهُ يَعْنِي أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً قالُوا وَجَدْنا عَلَيْها آباءَنا وَ اللَّهُ أَمَرَنا بِها قُلْ إِنَّ اللَّهَ لا يَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ

أَتَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ(1) قَالَ فَهَلْ رَأَيْتَ أَحَداً زَعَمَ أَنَّ اللَّهَ أَمَرَهُ بِالزِّنَا وَ شُرْبِ الْخَمْرِ أَوْ شَيْ ءٍ مِنْ هَذِهِ الْمَحَارِمِ قُلْتُ لَا قَالَ فَمَا هَذِهِ الْفَاحِشَةُ الَّتِي يَدَّعُونَ أَنَّ اللَّهَ أَمَرَهُمْ بِهَا قُلْتُ اللَّهُ أَعْلَمُ وَ وَلِيُّهُ قَالَ فَإِنَّ هَذَا فِي أَوْلِيَاءِ أَئِمَّةِ الْجَوْرِ ادَّعَوْا أَنَّ اللَّهَ أَمَرَهُمْ بِالايتِمَامِ بِهِمْ فَرَدَّ اللَّهُ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ وَ أَخْبَرَهُمْ أَنَّهُمْ قَالُوا عَلَيْهِ الْكَذِبَ وَ سَمَّى ذَلِكَ مِنْهُمْ فَاحِشَةً.

محمّد بن منصور گفت از حضرت صادق عليه السلام راجع باين آيه پرسيدم:

وَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً قالُوا وَجَدْنا عَلَيْها آباءَنا وَ اللَّهُ أَمَرَنا بِها قُلْ إِنَّ اللَّهَ لا يَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ أَتَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ.

و هنگامى كه كار زشتى انجام مى دهند مى گويند: «پدران خود را بر اين عمل يافتيم و خداوند ما را به آن دستور داده است!» بگو: «خداوند (هرگز) به كار زشت فرمان نمى دهد! آيا چيزى به خدا نسبت مى دهيد كه نمى دانيد؟!

حضرت فرمود:آيا ديده اى يك نفر بگويد خدا او را بزنا و شرابخوارى واداشته يا يكى ديگر از حرامها. گفتم: نه فرمود: پس اين كار زشتى كه مدعي هستند خدا بآنها امر كرده، چيست؟گفتم خدا و امام بهتر ميدانند. فرمود اين مطلب مربوط به پيروان پيشوايان ستمگر است كه ادعا مى كنند خدا بآنها امر كرده پيرو ايشان باشند خداوند آنها را در اين ادعا رد مى كند و اطلاع مى دهد كه آنها دروغ بر خدا بسته اند اين كار آنها را فاحشه نام نهاده است.

ص: 230

1-سوره اعراف 28

امامت، ج 2، ص: 162

 

 

فرقى ندارد نماز بخواند يا زنا كند

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام أَنَّهُ قَالَ: «لَا يُبَالِي النَّاصِبُ صَلّى أَمْ زَنى ، وَ هذِهِ الْآيَةُ نَزَلَتْ فِيهِمْ : «عامِلَةٌ ناصِبَةٌ تَصْلى ناراً حامِيَةً».(1)

حنان به نقل از امام صادق عليه السّلام مى گويد كه فرمود: ناصبى (دشمن خاندان محمّد صلّى اللَّه عليه و آله )باكى نداشته باشد كه نماز بخواند يا زنا كند، و اين آيه در باره او نازل شده است: عامِلَةٌ ناصِبَةٌ* تَصْلى ناراً حامِيَةً .

توضيح:

چون عمل،موقعي رنگ عبادت به خود مي گيرد كه از راهي كه شارع مقدس دستور داده انجام گيرد و گر نه فقط شكل و شمائل عبادت را دارد ولي در واقع عبادت نيست بلكه مخالفت با دستور شارع است.حال زنا يعني دفع شهوت از غير مسيري كه خدا دستور داده است ، و نماز هم موقعي نماز و عبادت است كه بر طريقي كه شارع دستور فرموده انجام گيرد پس زنا ،و نماز و روزه اي كه از غير طريق اهل البيت است با هم مساوي است و عبادت نمي باشد بلكه مخالفت امر شارع(خدا) مي باشد.

1- سوره غاشيه آيه 4- 5 .

الكافي (ط - دارالحديث)، ج 15، ص: 383

ص: 231

 

 

دشمنان اهل البيت از منظر امام صادق عليه السلام

دشمن ما نيز ريشه هر بدى

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام أَنَّهُ قَالَ: نَحْنُ أَصْلُ كُلِّ خَيْرٍ وَ مِنْ فُرُوعِنَا كُلُّ بِرٍّ وَ مِنَ الْبِرِّ التَّوْحِيدُ وَ الصَّلَاةُ وَ الصِّيَامُ وَ كَظْمُ الْغَيْظِ وَ الْعَفْوُ عَنِ الْمُسِي ءِ وَ رَحْمَةُ الْفَقِيرِ وَ تَعَاهُدُ الْجَارِ وَ الْإِقْرَارُ بِالْفَضْلِ لِأَهْلِهِ وَ عَدُوُّنَا أَصْلُ كُلِّ شَرٍّ وَ مِنْ فُرُوعِهِمْ كُلُّ قَبِيحٍ وَ فَاحِشَةٍ فَمِنْهُمُ الْكَذِبُ وَ النَّمِيمَةُ وَ الْبُخْلُ وَ الْقَطِيعَةُ وَ أَكْلُ الرِّبَا وَ أَكْلُ مَالِ الْيَتِيمِ بِغَيْرِ حَقِّهِ وَ تَعَدِّي الْحُدُودِ الَّتِي أَمَرَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ رُكُوبُ الْفَوَاحِشِ ما ظَهَرَ مِنْها وَ ما بَطَنَ مِنَ الزِّنَا وَ السَّرِقَةِوَ كُلُّ مَا وَافَقَ ذَلِكَ مِنَ الْقَبِيحِ وَ كَذَبَ مَنْ قَالَ إِنَّهُ مَعَنَا وَ هُوَ مُتَعَلِّقٌ بِفَرْعِ غَيْرِنَا.

از حضرت صادق عليه السلام نقل كرده كه فرمود ما اصل هر خوبى هستيم و از ما جوانه ميزند هر نيكى، و از جمله خوبيها است:توحيد، نماز و روزه، فرو بردن خشم، گذشت از گناهكار و رحم به تهيدست بررسى از همسايه و اعتراف به شخصيت اشخاص خوب.دشمن ما نيز ريشه هر بدى است و از آنها جوانه ميزند هر كار زشت و قبيحى از جمله آنها دروغگوئى،سخن چينى، بخل، قطع خويشاوندى ،ربا خوارى، خوردن مال يتيم و تجاوز از حدى كه خدا امر كرده و انجام فواحش ظاهر و پنهان، زنا، دزدى و هر كار زشت ديگر«و كذب من قال انه معنا و هو متعلق بفرع غيرنا»

ص: 232

دروغ گفته كسى كه مدعى است به ما محبت ميورزد با اينكه چنگ زده بكارهاى دشمنان ما.

بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج 24، ص: 303

 

 

علامات حرام زادگي

عَنِ الصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عليه السّلام قَالَ عَلَامَاتُ وَلَدِ الزِّنَاءِ ثَلَاثٌ ؛سُوءُ الْمَحْضَرِ وَ الْحَنِينُ إِلَى الزِّنَاءِ وَ بُغْضُنَا أَهْلَ الْبَيْت .

حضرت صادق جعفر بن محمّد عليه السّلام فرمود علامت حرام زاده سه چيز است:1- بد اخلاقى و بدى برخورد 2- واشتياق و ميل بزنا 3- دشمنى با ما اهل بيت.

امامت، ج 5، ص: 123

 

دشمني با ما اهل البيت كفر است

عَنْ زَيْدٍ الشَّحَّامِ قَالَ: قَالَ لِي أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السّلام يَا زَيْدُ حُبُّنَا إِيمَانٌ وَ بُغْضُنَا كُفْرٌ.

زيد شحام گفت: حضرت صادق عليه السّلام بمن فرمود:علاقه به ما ايمان و دشمنى با ما كفر است.

امامت، ج 5، ص: 73

عمل او پر ازحسنات

أَبَو عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام يَقُولُ000 إِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَخْرُجُ وَ مَا فِي صَحِيفَتِهِ حَسَنَةٌ فَيَمْلَؤُهَا اللَّهُ لَهُ حَسَنَاتٍ قَبْلَ أَنْ يَنْصَرِفَ وَ ذَلِكَ أَنَّهُ يَمُرُّ بِالْمَجْلِسِ وَ هُمْ يَشْتِمُونَنَا فَيُقَالُ اسْكُتُوا هَذَا مِنَ الْفُلَانِيَّةِ فَإِذَا مَضَى عَنْهُمْ شَتَمُوهُ فِينَا.

از امام صادق عليه السلام روايت شده كه:هر گاه يكى از شما از خانه بيرون مى گردد در نامه او حسنه اى نيست اما هنگامى كه بخانه بر مى گردند نامه اش پر از حسنات مى باشد، و اين بخاطر ناسزائى است كه از دشمنان ما به شما مى رسد، و آنها به خاطر ما به شما فحش مى دهند.

ص: 233

بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج 65، ص: 75

 

آشاميدن او مردار

أَبوعَبْدِ اللَّهِ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ الصَّادِق َعليه السّلام يَقُولُ لَوْ أَنَّ عَدُوَّ عَلِيٍّ جَاءَ إِلَى الْفُرَاتِ وَ هُوَ يَزُخُّ زَخِيخاً قَدْ أَشْرَفَ مَاءَهُ عَلَى جَنْبَتَيْهِ فَتَنَاوَلَ مِنْهُ شَرْبَةً وَ قَالَ بِسْمِ اللَّهِ وَ إِذَا شَرِبَهَا قَالَ الْحَمْدُ لِلَّهِ مَا كَانَ ذَلِكَ إِلَّا مَيْتَةً أَوْ دَماً مَسْفُوحاً أَوْ لَحْمَ خِنزِير.

از حضرت صادق عليه السّلام شنيدم ميفرمود اگر دشمن على بيايد كنار نهر فرات در حالى كه آب موج ميزند و تمام اطراف رود را پر كرده و از آن يك كف بياشامد و بگويد بسم اللَّه. و پس از آشاميدن بگويد الحمد للَّه اين آشاميدن او مردار يا خون ريخته شده و يا گوشت خوك است.

توضيح: منظور اينست با اينكه آب اين قدر فراوان و زياد است و احتمال اسراف و غصب و سختگيرى در آن نيست وقتى از آن آب مى آشامد با حفظ آداب مستحب اين آب براى او حرام است چون كافر است زيرا نعمتهاى دنيا براى مؤمنين حلال شده است.

امامت، ج 5، ص: 180

 

دشمن اهل البيت از شراب خوار بدتر است

عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السّلام مُدْمِنُ الْخَمْرِ كَعَابِدِ الْوَثَنِ وَ النَّاصِبُ لآِلِ مُحَمَّدٍ عليهم السّلام شَرٌّ مِنْهُ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ وَ مَنْ أَشَرُّ مِنْ عَابِدِ الْوَثَنِ فَقَالَ إِنَّ شَارِبَ الْخَمْرِ تُدْرِكُهُ الشَّفَاعَةُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَ إِنَّ النَّاصِبَ لَوْ شَفَعَ فِيهِ أَهْلُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ لَمْ يُشَفَّعُوا.

ص: 234

ابو بصير گفت حضرت صادق عليه السّلام فرمود: شراب خوار، مثل بت پرست و دشمن ما خانواده از او بدتر است. عرض كردم فدايت شوم چه كس از بت پرست بدتر است؟ فرمود شراب خوار را ممكن است روزى شفاعت فراگيرد اما دشمن ما خانواده را اگر تمام اهل آسمانها و زمين شفاعت كنند شفاعت آنها پذيرفته نميشود.

امامت، ج 5، ص: 192

استغاثه غاصبين خلافت به امام صادق عليه السلام

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَكْرٍ الْأَرَّجَانِيِّ قَالَ صَحِبْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام فِي طَرِيقِ مَكَّةَ مِنَ الْمَدِينَةِ فَنَزَلَ مَنْزِلًا يُقَالُ لَهُ عُسْفَانَ ثُمَّ مَرَرْنَا بِجَبَلٍ أَسْوَدَ عَلَى يَسَارالطَّرِيقِ وَحْشٍ فَقُلْتُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ مَا أَوْحَشَ هَذَا الْجَبَلَ مَا رَأَيْتُ فِي الطَّرِيقِ جَبَلًا أَوْحَشَ مِنْهُ فَقَالَ يَا ابْنَ بَكْرٍ تَدْرِي أَيُّ جَبَلٍ هَذَا قُلْتُ لَا قَالَ هَذَا جَبَلٌ يُقَالُ لَهُ الْكَمَدُ وَ هُوَ عَلَى وَادٍ مِنْ أَوْدِيَةِ جَهَنَّمَ فِيهِ قَتَلَةُ أَبِي الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ عليه السلام..... وَ مَا مَرَرْتُ بِهَذَا الْجَبَلِ قَطُّ فِي مَسِيرِي فَوَقَفْتُ إِلَّا رَأَيْتُهُمَا يَسْتَغِيثَانِ بِي وَ يَتَضَرَّعَانِ إِلَيَّ وَ إِنِّي لَأَنْظُرُ إِلَى قَتَلَةِ أَبِي فَأَقُولُ لَهُمَا إِنَّ هَؤُلَاءِ إِنَّمَا فَعَلُوا بِنَا مَا فَعَلُوا لِمَا أَسَّسْتُمَا......وَ أَشَدُّهُمَا تَضَرُّعاً وَ اسْتِكَانَةً الثَّانِي فَرُبَّمَا وَقَفْتُ عَلَيْهِمَا لِيَتَسَلَّى عَنِّي بَعْضُ مَا يَعْرِضُ فِي قَلْبِي....

صاحب كامل الزيارات نقل كرده است كه از عبدالله بن بكير گفت: با امام صادق عليه السلام از مدينه به طرف مكه مي رفتيم به منزل عسفان رسيديم عبور ما به كوه سياهي افتاد كه بسيار وحشتناك بود به امام صادق عليه السلام عرض كردم يا ابن رسول الله چقدر اين كوه وحشتناك است!

ص: 235

حضرت فرمود: يابن بكير آيا مي داني اين كوه چه كوهي است؟ عرض كردم: نه. فرمودند: به اين كوه را كَمَد مي گويند و بر سر وادي از وادي هاي جهنم واقع است و در اين كوه قاتلين پدرم معذبند و...( تا اين كه حضرت مي فرمايند:) من از اين كوه در سفرهايم عبور نكرده ام و بر سر اين كوه توقف نكرده ام مگر آن كه هر بار آن دو غاصب را در اين جا ديده ام كه به من استغاثه مي كنند و از من كمك مي خواهند. من نيز نگاهي به قاتلين سيدالشهداء عليه السلام مي اندازم و به آن دو مي گويم اين ها كاري را انجام دادند كه شما دو نفر اساسش را گذاشتيد و... از اين دو نفر،دومي (لعنة الله عليه) تضرع و زاري بيشتري مي كند و من گاهي اوقات اينجا در مقابل دومي مي ايستم تا مقدار كمي از زخم هاي دلم و داغ هاي قلبم تسلي يابد.

الإختصاص، النص، ص: 344

 

منظور از منكر

رَوَى الشَّيْخُ الْمُفِيدُ قَدَّسَ اللَّهُ رُوحَهُ بِإِسْنَادِهِ إِلَى مُحَمَّدِ بْنِ السَّائِبِ الْكَلْبِيِّ قَالَ: لَمَّا قَدِمَ الصَّادِقُ عليه السلام الْعِرَاقَ نَزَلَ الْحِيرَةَ فَدَخَلَ عَلَيْهِ أَبُو حَنِيفَةَ وَ سَأَلَهُ عَنْ مَسَائِلَ وَ كَانَ مِمَّا سَأَلَهُ أَنْ قَالَ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ مَا الْأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ فَقَالَ عليه السلام الْمَعْرُوفُ يَا أَبَا حَنِيفَةَ الْمَعْرُوفُ فِي أَهْلِ السَّمَاءِ الْمَعْرُوفُ فِي أَهْلِ الْأَرْضِ وَ ذَلِكَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ عليه السلام قَالَ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَمَا الْمُنْكَرُ قَالَ اللَّذَانِ ظَلَمَاهُ حَقَّهُ وَ ابْتَزَّاهُ أَمْرَهُ وَ حَمَلَا النَّاسَ عَلَى كَتِفِه .....

شيخ مفيد به اسناد خويش از محمد بن سائب و او از كلبي نسابه نقل نموده كه گفت: هنگامي كه امام صادق عليه السلام به عراق آمده و در منزل حيره اقامت گزيدند. ابوحنيفه به محضر آن حضرت شرفياب شده و در مورد مسائلي از حضرت سوال نمود كه از جمله آنها اين بود: فدايت شوم امر به معروف چيست؟ فرموند: اي ابا حنيفه ! معروف نزد اهل آسمان و زمين, اميرالمومنين عليه السلام است. عرض كرد: فدايت گردم منكر چيست؟ فرمود: منكر آن دو نفر هستند كه در حق او ظلم كردند و خلافتش را غصب كردند و مردم را بر او مسلط نمودند....

ص: 236

بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج 10، ص: 209

 

 

 

 

محبت اولي و دومي مانع ورود به بهشت

قَالَ أَبِو عَبْدِ اللَّهِ عليه السلامُ: حَقِيقٌ عَلَى اللَّهِ أَنْ لَا يُدْخِلَ الْجَنَّةَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ حُبِّهِمَا.

امام صادق عليه السلام فرمودند: كسي كه ذره اي از محبت اولي و دومي را به دل داشته باشد استحقاق بهشت ندارد.

تفسير العياشي، ج 1، ص: 157 و بحارالانوار ج30ص215 حديث 76

 

 

شقي تر از شيطان

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عليه السلام عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام قَالَ خَرَجْتُ ذَاتَ يَوْمٍ إِلَى ظَهْرِ الْكُوفَةِ وَ بَيْنَ يَدَيَّ قَنْبَرٌ فَقُلْتُ لَهُ يَا قَنْبَرُ تَرَى مَا أَرَى فَقَالَ ضَوَّأَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عَمَّا عَمِيَ عَنْهُ بَصَرِي فَقُلْتُ يَا أَصْحَابَنَا تَرَوْنَ مَا أَرَى فَقَالُوا لَا قَدْ ضَوَّأَ اللَّهُ لَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عَمَّا عَمِيَ عَنْهُ أَبْصَارُنَا فَقُلْتُ وَ الَّذِي فَلَقَ الْحَبَّةَ وَ بَرَأَ النَّسَمَةَ لَتَرَوُنَّهُ كَمَا أَرَاهُ وَ لَتَسْمَعُنَّ كَلَامَهُ كَمَا أَسْمَعُ فَمَا لَبِثْنَا أَنْ طَلَعَ شَيْخٌ عَظِيمُ الْهَامَةِ مَدِيدُ الْقَامَةِ لَهُ عَيْنَانِ بِالطُّولِ فَقَالَ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ وَ رَحْمَةُ اللَّهِ وَ بَرَكَاتُهُ فَقُلْتُ مِنْ أَيْنَ أَقْبَلْتَ يَا لِعِينُ قَالَ مِنَ الْأَنَامِ فَقُلْتُ وَ أَيْنَ تُرِيدُ قَالَ الْأَنَامَ فَقُلْتُ بِئْسَ الشَّيْخُ أَنْتَ فَقَالَ لِمَ تَقُولُ هَذَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَوَ اللَّهِ لَأُحَدِّثَنَّكَ بِحَدِيثٍ عَنِّي عَنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مَا بَيْنَنَا ثَالِثٌ فَقُلْتُ يَا لِعِينُ عَنْكَ عَنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مَا بَيْنَكُمَا ثَالِثٌ قَالَ نَعَمْ إِنَّهُ لَمَّا هَبَطْتُ بِخَطِيئَتِي إِلَى السَّمَاءِ الرَّابِعَةِ نَادَيْتُ إِلَهِي وَ سَيِّدِي مَا أَحْسَبُكَ خَلَقْتَ خَلْقاً هُوَ أَشْقَى مِنِّي فَأَوْحَى اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى بَلَى قَدْ خَلَقْتُ مَنْ هُوَ أَشْقَى مِنْكَ فَانْطَلِقْ إِلَى مَالِكٍ يُرِيكَهُ فَانْطَلَقْتُ إِلَى مَالِكٍ فَقُلْتُ السَّلَامُ يَقْرَأُ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَ يَقُولُ أَرِنِي مَنْ هُوَ أَشْقَى مِنِّي فَانْطَلَقَ بِي مَالِكٌ إِلَى النَّارِ فَرَفَعَ الطَّبَقَ الْأَعْلَى فَخَرَجَتْ نَارٌ سَوْدَاءُ ظَنَنْتُ أَنَّهَا قَدْ أَكَلَتْنِي وَ أَكَلَتْ مَالِكاً فَقَالَ لَهَا اهْدَئِي فَهَدَأَتْ ثُمَّ انْطَلَقَ بِي إِلَى الطَّبَقِ الثَّانِي فَخَرَجَتْ نَارٌ هِيَ أَشَدُّ مِنْ تِلْكَ سَوَاداً وَ أَشَدُّ حَمْياً فَقَالَ لَهَا اخْمِدِي فَخَمَدَتْ إِلَى أَنِ انْطَلَقَ بِي إِلَى الطَّبَقِ السَّابِعِ وَ كُلُّ نَارٍ تَخْرُجُ مِنْ طَبَقٍ هِيَ أَشَدُّ مِنَ الْأُولَى فَخَرَجَتْ نَارٌ ظَنَنْتُ أَنَّهَا قَدْ أَكَلَتْنِي وَ أَكَلَتْ مَالِكاً وَ جَمِيعَ مَا خَلَقَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فَوَضَعْتُ يَدَيَّ عَلَى عَيْنَيَّ وَ قُلْتُ مُرْهَا يَا مَالِكُ أَنْ تَخْمَدَ وَ إِلَّا خَمَدْتُ فَقَالَ إِنَّكَ لَنْ تَخْمَدَ إِلَى الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ فَأَمَرَهَا فَخَمَدَتْ فَرَأَيْتُ رَجُلَيْنِ فِي أَعْنَاقِهِمَا سَلَاسِلُ النِّيرَانِ مُعَلَّقِينَ بِهَا إِلَى فَوْقُ وَ عَلَى رُءُوسِهِمَا قَوْمٌ مَعَهُمْ مَقَامِعُ النِّيرَانِ يَقْمَعُونَهُمَا بِهَا فَقُلْتُ يَا مَالِكُ مَنْ هَذَانِ فَقَالَ أَ وَ مَا قَرَأْتَ عَلَى سَاقِ الْعَرْشِ وَ كُنْتُ قَبْلُ قَدْ قَرَأْتُهُ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ اللَّهُ الدُّنْيَا بِأَلْفَيْ عَامٍ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ أَيَّدْتُهُ وَ نَصَرْتُهُ بِعَلِيٍّ فَقَالَ هَذَانِ مِنْ أَعْدَاءِ أُولَئِكَ أَوْ ظَالِمِيهِمْ.

ص: 237

امام صادق عليه السلام از پدرش امام محمد باقر عليه السلام از اميرالمومنين عليه السلام روايت مي فرمايد: كه فرمودند: روزي به صحرا رفتم, قنبر هم با من بود. به او گفتم: آن چه را من مي بينيم تو هم مي بيني؟ گفت: خداوند براي شما روشن گردانيد چيزي را كه من از ديدن آن ناتوانم. سپس گفتم: اي ياران ما, آنچه را من مي بينم, شما هم مي بينيد؟ گفتند: نه, يا اميرالمونين ! خداوند براي شما روشن گردانيد چيزي را كه ما از ديدن آن عاجز هستيم.

گفتم: قسم به كسي كه دانه را شكافت و جانداران را آفريد. خواهيد ديد او را همچنان كه من مي بينم و خواهيد شنيد كلام او را چنان كه من مي شنوم. هنوز اندكي درنگ نكرده بوديم كه پيري با جثه اي بزرگ با قامتي كشيده كه چشمانش در جهت طول بود. ظاهر شد و گفت: سلام و رحمت و بركات خدا بر شما باد يا اميرالمومنين!. حضرت فرمودند: از كجا آمدي اي لعين؟

گفت: از نزد مردم, گفتم: به كجا مي روي؟ گفت: نزد مردم (براي اغواء و وسوسه انسانها) گفتم: چه پير بدي هستي. گفت: يا اميرالمومنين چرا چنين مي گويي. به خدا قسم حديث (و ماجرايي) از خود را كه از خداوند عزوجل پرسيدم براي شما بيان خواهم كرد كه بين ما شخص سومي نبود.

گفتم: اي لعين حديث خود كه از خداي عزوجل پرسيدي و بين شما شخص سومي نبود؟ گفت: آري, هنگامي كه در اثر گناه خود به آسمان چهارم فرود آمدم ندا در دادم كه اي خدا و سيد و اقاي من! گمان نمي كردم كه خلقي از من شقي تر (بدبخت تر) آفريده باشي؟خداوند وحي فرمود: آري از تو شقي تر هم آفريده ام. برو نزد خازن جهنم تا او را به تو نشان دهد. (شيطان مي گويد) آنگاه نزد مالك رفتم و گفتم: خداوند متعال به تو سلام رسانده مي فرمايد: شقي تر از من را به من نشان دهي. خازن همراه من به سوي آتش آمده و بالاترين طبقه آن را كنار زد. آتشي سياه رنگ از آن خارج شد. گمان كردم كه قطعا مرا و نيزخازن را خواهد بلعيد.

ص: 238

خازن به آتش گفت: آرام بگير. آرام گرفت. سپس به طبقه ثاني (دوم) رفتيم. آتشي سياه تر و سوزان تر از آتش اولي خارج شد. به آن نيز گفت: خاموش باش. خاموش شد تا اين به طبقه هفتم رفتيم. آتش از هر طبقه كه خارج شد. شديدتر از طبقه بالايي و قبلي بود. به طوري كه مي پنداشتم قطعا من و خازن جهنم و همه مخلوقات خدا را خواهد بلعيد. دست خود را روي چشمم گذاشتم. و گفتم: اي خازن، آتش را خاموش كن و الا من خاموش خواهم شد. خازن در جواب گفت: تو تا وقت معلوم خاموش نخواهي شد و سپس بر حسب دستور او آتش خاموش شد.

دو نفر را ديدم كه در گردنشان زنجيرهايي از آتش بود كه از بالا بدان آويزان بودند. بر بالاي سر آن دو گروهي با گرزهاي آتش بر سرشان مي زدند. گفتم: اي خازن اين دو كيستند؟ گفت: مگر بر ساق عرش نخوانده اي! در حالي كه دو هزار سال قبل از خلقت دنيا آن را خوانده اي كه بر آن نوشته است: خدايي جز خداي يگانه نيست. حضرت محمد صلي الله عليه و آله فرستاده او است كه به وجود علي عليه السلام او را ياري و مدد مي دهم. سپس مالك گفت: اين دو از دشمنان اين دو بزرگوار (حضرت محمد صلي الله عليه وآله و اميرالمومنين عليه السلام) و خاندان گرامي ايشان هستند.

اختصاص ص108 - بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج 8، ص: 316

 

 

 

مطاعن غاصبان خلافت

عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السّلام قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السّلام إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ مَنَّ عَلَيْنَا بِأَنْ عَرَّفَنَا تَوْحِيدَهُ ثُمَّ مَنَّ عَلَيْنَا بِأَنْ أَقْرَرْنَا بِمُحَمَّدٍ صلي الله عليه وآله بِالرِّسَالَةِ ثُمَّ اخْتَصَّنَا بِحُبِّكُمْ أَهْلَ الْبَيْتِ نَتَوَلَّاكُمْ وَ نَتَبَرَّأُ مِنْ عَدُوِّكُمْ وَ إِنَّمَا نُرِيدُ بِذَلِكَ خَلَاصَ أَنْفُسِنَا مِنَ النَّارِ قَالَ وَ رَقَقْتُ فَبَكَيْتُ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السّلام سَلْنِي فَوَ اللَّهِ لَا تَسْأَلُنِي عَنْ شَيْ ءٍ إِلَّا أَخْبَرْتُكَ بِهِ قَالَ فَقَالَ لَهُ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَعْيَنَ مَا سَمِعْتُهُ قَالَهَا لِمَخْلُوقٍ قَبْلَكَ قَالَ قُلْتُ خَبِّرْنِي عَنِ الرَّجُلَيْنِ قَالَ ظَلَمَانَا حَقَّنَا فِي كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَنَعَا فَاطِمَةَ عليها السّلام مِيرَاثَهَا مِنْ أَبِيهَا وَ جَرَى ظُلْمُهُمَا إِلَى الْيَوْمِ قَالَ وَ أَشَارَ إِلَى خَلْفِهِ وَ نَبَذَا كِتَابَ اللَّهِ وَرَاءَ ظُهُورِهِمَا.

ص: 239

عبد الرحمن بن ابى عبد اللَّه مى گويد: به امام صادق عليه السّلام عرض كردم: همانا خداوند عزّ و جلّ بر ما منّت نهاد كه با يگانگى خود آشنامان كرد و بر ما منّت نهاد و به رسالت محمد صلّى اللَّه عليه و آله اقرار كرديم و سپس ما را به دوستى خاندان شما ويژه گردانيد. شما را دوستدار و پيرويم و از دشمنانتان بيزاريم و از اين راه مى خواهيم خود را از آتش برهانيم.او مى گويد: مرا رقّت گرفت و گريستم. پس امام صادق عليه السّلام به من فرمود: از من بپرس كه بخدا از چيزى نپرسى جز آنكه به تو خبر دهم.....

عرض كردم به من از آن دو مرد (ابوبكر وعمر)خبر ده. امام عليه السّلام فرمود: حقّى كه خداوند عزّ و جلّ براى ما مقرّر داشت [خمس ] به ستم از ما ربودند و ميراث فاطمه عليها السّلام را از او دريغ ورزيدند، سپس با دست خود به پشت سر خويش اشارت كرد و فرمود: قرآن خدا را پشت سرشان انداختند.

بهشت كافى / ترجمه روضه كافى، ص: 140 حديث 74

 

 

 

روايات درباره تبري و لعن

ازآن دو بيزار باش

عَنِ ابْنِ أَخِيهِ الْأَرْقَطِ، قَالَ: قُلْتُ لِجَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ: يَا عَمَّاهْ! إِنِّي أَتَخَوَّفُ عَلَيَّ وَ عَلَيْكَ الْفَوْتَ أَوِ الْمَوْتَ، وَ لَمْ يُفْرَشْ لِي أَمْرُ هَذَيْنِ الرَّجُلَيْنِ؟. فَقَالَ لِي جَعْفَرٌ.عَلَيْهِ السَّلَامُ: ابْرَأْ مِنْهُمَا، بَرِئَ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ مِنْهُمَا..

راوي به امام صادق عليه السلام عرض كرد:مي ترسم بميرم ياشما از دنيا برويدولي حال اين دو(ابابكروعمر)رابراي من روشن نكرده باشيد.حضرت فرمود:ازآن دوبيزارباش،خدا وپيامبرازآنهابيزارند.

بحار ج30ص384

بيزارى از دشمنان اهل البيت واجب است

ص: 240

...حُبُّ أَوْلِيَاءِ اللَّهِ وَ الْوَلَايَةُ لَهُمْ وَاجِبَةٌ وَ الْبَرَاءَةُ مِنْ أَعْدَائِهِمْ وَاجِبَةٌ وَ مِنَ الَّذِينَ ظَلَمُوا آلَ مُحَمَّدٍ صلّى اللَّه عليه و آله وَ هَتَكُوا حِجَابَهُ فَأَخَذُوا مِنْ فَاطِمَةَ عليهاالسلام فَدَكَ وَ مَنَعُوهَا مِيرَاثَهَا وَ غَصَبُوهَا وَ زَوْجَهَا حُقُوقَهُمَا وَ هَمُّوا بِإِحْرَاقِ بَيْتِهَا وَ أَسَّسُوا الظُّلْمَ وَ غَيَّرُوا سُنَّةَ رَسُولِ اللَّهِ وَ الْبَرَاءَةُ مِنَ النَّاكِثِينَ وَ الْقَاسِطِينَ وَ الْمَارِقِينَ وَاجِبَةٌ وَ الْبَرَاءَةُ مِنَ الْأَنْصَابِ وَ الْأَزْلَامِ أَئِمَّةِ الضَّلَالِ وَ قَادَةِ الْجَوْرِ كُلِّهِمْ أَوَّلِهِمْ وَ آخِرِهِمْ وَاجِبَةٌ وَ الْبَرَاءَةُ مِنْ أَشْقَى الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ شَقِيقِ عَاقِرِ نَاقَةِ ثَمُودَ قَاتِلِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام وَاجِبَةٌ وَ الْبَرَاءَةُ مِنْ جَمِيعِ قَتَلَةِ أَهْلِ الْبَيْتِ عليهم السلام وَاجِبَةٌ وَ الْوَلَايَةُ لِلْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ لَمْ يُغَيِّرُوا وَ لَمْ يُبَدِّلُوا بَعْدَ نَبِيِّهِمْ صلي الله عليه وآله وَاجِبَةٌ مِثْلِ سَلْمَانَ الْفَارِسِيِّ وَ أَبِي ذَرٍّ الْغِفَارِيِّ وَ الْمِقْدَادِ بْنِ الْأَسْوَدِ الْكِنْدِيِّ وَ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ وَ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيِّ وَ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ وَ أَبِي الْهَيْثَمِ بْنِ التَّيِّهَانِ وَ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ وَ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ وَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الصَّامِتِ وَ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ وَ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ ذِي الشَّهَادَتَيْنِ وَ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ وَ مَنْ نَحَا نَحْوَهُمْ وَ فَعَلَ مِثْلَ فِعْلِهِمْ وَ الْوَلَايَةُ لِأَتْبَاعِهِمْ وَ الْمُقْتَدِينَ بِهِمْ وَ بِهُدَاهُمْ وَاجِبَة...

در خبر اعمش از حضرت صادق عليه السّلام نقل ميكند كه فرمود:دوستى اولياى خدا واجب است ولايت آنها لازم است و بيزارى از دشمنان آنها واجب است و هم از كسانى كه ستم بآل محمّد صلّى اللَّه عليه و آله كرده اند و حرمت ايشان را هتك نموده و از فاطمه زهرا عليها السّلام فدك را گرفته اند و او را از ميراثش بازداشته و حق او و شوهرش را غصب كرده اند و كوشش براى سوختن خانه اش كردند و بنياد ظلم را نهاده سنت پيامبر را تغيير دادند و بيزارى از پيمان شكنان و ستمگران و منحرفين لازم است و بيزارى از شقى ترين فرد گذشتگان و آيندگان همتاى پى كننده شتر ثمود كشنده امير المؤمنين عليه السّلام لازم است همچنين بيزارى از تمام كشندگان اهل بيت واجب است.

ص: 241

و ولايت مؤمنينى كه تغيير و تبديلى پس از پيامبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم بوجود نياورده اند لازم است مانند سلمان فارسى و ابو ذر غفارى و مقداد بن اسود كندى و عمار بن ياسر و جابر بن عبد اللَّه انصارى و حذيفة بن يمان و ابى الهيثم بن التيهان و سهل بن حنيف و ابو ايوب انصارى و عبد اللَّه بن صامت و عبادة بن صامت و خزيمة بن ثابت ذو الشهادتين و ابى سعيد خدرى و هر كس از راه اينها رفته باشد و كردارش شبيه آنها و ولايت پيروان و اقتداكنندگان بايشان و هدايتشان لازم و واجب است.

الخصال، ج 2، ص: 608

 

دروغ ميگويد كسى كه از دشمنان ما بيزارى نميجويد.

وَ قِيلَ لِلصَّادِقِ عليه السلام إِنَّ فُلَاناً يُوَالِيكُمْ إِلَّا أَنَّهُ يَضْعُفُ عَنِ الْبَرَاءَةِ مِنْ عَدُوِّكُمْ قَالَ هَيْهَاتَ كَذَبَ مَنِ ادَّعَى مَحَبَّتَنَا وَ لَمْ يَتَبَرَّأْ مِنْ عَدُوِّنَا .

شخصي به امام صادق عليه السلام عرضه داشت: همانا شخصي است كه محبت شما را در دل دارد اما در برائت از دشمنان شما ضعيف است. امام صادق عليه السلام در پاسخ فرمودند: دروغ ميگويد كسي كه گمان مي كند دوستدار ماست اما از دشمنان ما برائت نمي جويد.

السرائر الحاوي لتحرير الفتاوي (و المستطرفات)، ج 3، ص: 640

 

 

 

 

ارزش لعن دشمنان اهل البيت

قَالَ الصَّادِقُ عليه السّلام طُوبَى لِلَّذِينَ هُمْ كَمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلي الله عليه وآله:يَحْمِلُ هَذَا الْعِلْمَ مِنْ كُلِّ خَلَفٍ عُدُولُهُ، يَنْفُونَ عَنْهُ تَحْرِيفَ الْغَالِينَ، وَ انْتِحَالَ الْمُبْطِلِينَ وَ تَأْوِيلَ الْجَاهِلِينَ .

ص: 242

فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ: يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ إِنِّي عَاجِزٌ بِبَدَنِي عَنْ نُصْرَتِكُمْ، وَ لَسْتُ أَمْلِكُ إِلَّا الْبَرَاءَةَ مِنْ أَعْدَائِكُمْ، وَ اللَّعْنَ عَلَيْهِمْ، فَكَيْفَ حَالِي فَقَالَ لَهُ الصَّادِقُ عليه السّلام : حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ عليه السّلام ، عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلي الله عليه وآله [أَنَّهُ ] قَالَ: مَنْ ضَعُفَ عَنْ نُصْرَتِنَا أَهْلَ الْبَيْتِ، فَلَعَنَ فِي خَلَوَاتِهِ أَعْدَاءَنَا، بَلَّغَ اللَّهُ صَوْتَهُ جَمِيعَ الْأَمْلَاكِ مِنَ الثَّرَى إِلَى الْعَرْشِ، فَكُلَّمَا لَعَنَ هَذَا الرَّجُلُ أَعْدَاءَنَا لَعْناً سَاعَدُوهُ فَلَعَنُوا مَنْ يَلْعَنُهُ، ثُمَّ ثَنَّوْا- فَقَالُوا: اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى عَبْدِكَ هَذَا، الَّذِي قَدْ بَذَلَ مَا فِي وُسْعِهِ، وَ لَوْ قَدَرَ عَلَى أَكْثَرَ مِنْهُ لَفَعَلَ.

فَإِذَا النِّدَاءُ مِنْ قِبَلِ اللَّهِ تَعَالَى: قَدْ أَجَبْتُ دُعَاءَكُمْ، وَ سَمِعْتُ نِدَاءَكُمْ، وَ صَلَّيْتُ عَلَى رُوحِهِ فِي الْأَرْوَاحِ، وَ جَعَلْتُهُ عِنْدِي مِنَ الْمُصْطَفَيْنَ الْأَخْيارِ .

إمام صادق عليه السّلام فرمود:خوشا بحال كسانى كه؛ آنها چنانند كه رسول خدا صلي الله عليه وآله فرمود:«اين دانش را دادگران هر نسلى حامل اند، كه؛ تحريف خودسران و غاليان! و ادّعاى دروغ پوچگرايان! و تأويل جاهلان را از آن، دور سازند!.» در اين لحظه، مردى بآن جناب گفت:يا ابن رسول اللَّه! من، بواسطه بدنم از يارى شما عاجزم! و جز بيزارى از دشمنان شما! و لعن آنها را مالك نيستم! پس؛ حالم چگونه است؟إمام صادق عليه السّلام باو فرمود:پدرم از پدرش از جدّش حديث نمود كه، رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرمود:كسى كه؛ از يارى ما- أهل بيت- عاجز و ناتوان شد! و در نهان و خلوتهاى خويش بلعن دشمنان ما پرداخت، صداى او را خدا، بجميع فرشتگان- از زمين تا عرش الهى- رسانيد! و هر زمان كه؛ اين مرد، دشمنان ما را لعن خاصّى نمود، او را (فرشتگان)، يارى و مساعدت كردند! و بلعن هر كه مشغول است (آنان نيز) لعنش كردند! آنگاه؛ به ثناى اين (مرد الهى) پرداختند و گفتند:بار إلها! بر اين بنده خود، صلوات (و سلام) بفرست! بنده اى كه؛ آنچه در امكانش بود (در راه تو) بخشيد! و اگر بيش از آن، توانائى داشت، انجام ميداد.

ص: 243

در اين هنگام؛ از جانب خداى عزّ و جلّ! ندائى فرا رسد كه:حقيقة؛ دعاى شما را دوست داشتم! و ندايتان را شنيدم! و بر روح وى- در روحها- صلوات (و سلام) فرستادم! و او را نزد خودم از أخيار و برگزيدگان و پاكيزگان قرار دادم!

تفسير فاتحة الكتاب از امام حسن عسكرى عليه السلام، ص: 49

 

 

 

 

 

ثواب لعن

امام سجاد عليه السلام فرمود: من لعن الجبت و الطاغوت لعنة واحدة كتب الله له سبعين الف الف حسنه محي عنه سبعين الف الف حسنه و رفع له سبعين الف الف درجه و من امسي يلعنهما لعنه واحده كتب له مثل ذلك؛

كسي كه يك بار لعن كند جبت و طاغوت را خداوند تعالي هفتاد ميليون حسنه براي او مي نويسد و هفتاد ميليون گناه از پرونده اعمالش پاك ميكند و هفتاد ميليون درجه بر درجات او مي افزايد و هر آن كس كه روز و شب بر او بگذرد در حالي كه آن دو را لعنت كند همان حسنات براي او نوشته مي شود.

شفاء الصدور ج2ص378

 

بيزارى خود را از آنها آشكار كنيد

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع_لي_ه الس_لام قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلي الله عليه وآله إِذَا رَأَيْتُمْ أَهْلَ الرَّيْبِ وَ الْبِدَعِ مِنْ بَعْدِي فَأَظْهِرُوا الْبَرَاءَةَ مِنْهُمْ وَ أَكْثِرُوا مِنْ سَبِّهِمْ وَ الْقَوْلَ فِيهِمْ وَ الْوَقِيعَةَ وَ بَاهِتُوهُمْ كَيْلَا يَطْمَعُوا فِي الْفَسَادِ فِي الْإِسْلَامِ وَ يَحْذَرَهُمُ النَّاسُ وَ لَا يَتَعَلَّمُوا مِنْ بِدَعِهِمْ يَكْتُبِ اللَّهُ لَكُمْ بِذَلِكَ الْحَسَنَاتِ وَ يَرْفَعْ لَكُمْ بِهِ الدَّرَجَاتِ فِي الْآخِرَةِ.

امام ص_ادق ع_لي_ه الس_لام فرمودند كه رسول خدا صلي الله عليه وآله فرموده است : ه_رگ_اه پ_س از م_ن اه_ل ري_ب و ب_دع_ت را ديديد بيزارى خود را از آنها آشكار كنيد، و بسيار ب_ه آن_ه_ا دش_ن_ام ده_ي_د، و درب_اره آن_ها ب_د گ_وئي_د، و آن_ه_ا را ب_ا ب_ره_ان و دلي_ل خ_ف_ه ك_ن_ي_د كه نتوانند در دل مردم القاء شبهه كنند و نتوانند بفساد در اسلام طمع ك_ن_ن_د، و در ن_ت_ي_ج_ه م_ردم از آن_ه_ا دورى ك_نند و بدعتهاى آنها را ياد نگيرند، و خداوند در ب_راب_ر اي_ن ك_ار ب_راى شما حسنات و درجات بنويسد و درجات شما را در آخرت بالا برد.

ص: 244

اصول كافى جلد 4 صفحه :83 روايت 4

تولي همراه با تبري

عَنْ سُلَيْمَانَ الْأَعْمَشِ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ آبَائِهِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام قَالَ: قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلي الله عليه و اله يَا عَلِيُّ أَنْتَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ إِمَامُ الْمُتَّقِينَ يَا عَلِيُّ أَنْتَ سَيِّدُ الْوَصِيِّينَ وَ وَارِثُ عِلْمِ النَّبِيِّينَ وَ خَيْرُ الصِّدِّيقِينَ وَ أَفْضَلُ السَّابِقِينَ يَا عَلِيُّ أَنْتَ زَوْجُ سَيِّدَةِ نِسَاءِ الْعَالَمِينَ وَ خَلِيفَةُ خَيْرِ الْمُرْسَلِينَ يَا عَلِيُّ أَنْتَ مَوْلَى الْمُؤْمِنِينَ وَ الْحُجَّةُ بَعْدِي عَلَى النَّاسِ أَجْمَعِينَ اسْتَوْجَبَ الْجَنَّةَ مَنْ تَوَلَّاكَ وَ اسْتَوْجَبَ دُخُولَ النَّارِ مَنْ عَادَاكَ يَا عَلِيُّ وَ الَّذِي بَعَثَنِي بِالنُّبُوَّةِ وَ اصْطَفَانِي عَلَى جَمِيعِ الْبَرِيَّةِ لَوْ أَنَّ عَبْداً عَبَدَ اللَّهَ أَلْفَ عَامٍ مَا قُبِلَ ذَلِكَ مِنْهُ إِلَّا بِوَلَايَتِكَ وَ وَلَايَةِ الْأَئِمَّةِ مِنْ وُلْدِكَ وَ إِنَّ وَلَايَتَكَ لَا تُقْبَلُ إِلَّا بِالْبَرَاءَةِ مِنْ أَعْدَائِكَ وَ أَعْدَاءِ الْأَئِمَّةِ مِنْ وُلْدِكَ بِذَلِكَ أَخْبَرَنِي جَبْرَئِيلُ ع فَمَنْ شاءَ فَلْيُؤْمِنْ وَ مَنْ شاءَ فَلْيَكْفُرْ.

سليمان اعمش نقل مي كند از امام صادق عليه السلام كه ايشان از پدرانشان از اميرالمومنين نقل فرمودند كه حضرت فرمودند: رسول خدا صلي الله عليه و اله به من فرمود:ياعلي ! تو امير و مقتداي مومنان و امام پرهيزگاران هستي.

يا علي ! تو آقا و سرور اوصياء و به ارث برنده دانش پيامبران, و در جايگاه صديقين بهترين, و در ميان پيشتازان برترين هستي.

يا علي ! تو همسر سيده و سرور زنان جهان و جانشين بهترين پيغمبر از پيغمبران خدا هستي.

يا علي ! تو مولاي اهل ايمان و حجت خدا بعد از من بر تمام مردمان هستي. كسي كه تبعيت كند از تو بهشت از براي اوست و هر كس با تو دشمني كند مستوجب آتش و دوزخ است.

ص: 245

يا علي! قسم به آن كسي كه مرا به نبوت مبعوث كرد و مرا بر تمام مردم برگزيد اگر بنده اي از بندگان خدا هزار سال عبادت حق تعالي را كرد از او پذيرفته نميشود مگر اين كه همراه با ولايت تو و ولايت امامان از فرزندان تو باشد. و ولايت تو هم پذيرفته نميشود مگر اين كه همراه با برائت و بيزاري از دشمنان تو و دشمنان امامان از فرزندان تو باشد. و جبرائيل مرا به اين امر خبر داده است:هر كس مي خواهد ايمان بياورد و هر كس مي خواهد كفر ورزد (كهف/29)

بحارالانوار ج27ص63ح22

 

لعن در سيره اميرالمومنين عليه السلام

عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ هَاشِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ سَلَامِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ وَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ وَ أَبُو عَلِيٍّ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ حَسَّانَ جَمِيعاً عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ سَلَامِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْهَاشِمِيِّ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ وَ قَدْ سَمِعْتُهُ مِنْهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام قَالَ: بَعَثَ طَلْحَةُ وَ الزُّبَيْرُ رَجُلًا مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ يُقَالُ لَهُ خِدَاشٌ إِلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام وَ قَالا لَهُ إِنَّا نَبْعَثُكَ إِلَى رَجُلٍ طَالَ مَا كُنَّا نَعْرِفُهُ وَ أَهْلَ بَيْتِهِ بِالسِّحْرِ وَ الْكِهَانَةِ وَ أَنْتَ أَوْثَقُ مَنْ بِحَضْرَتِنَا مِنْ أَنْفُسِنَا مِنْ أَنْ تَمْتَنِعَ مِنْ ذَلِكَ وَ أَنْ تُحَاجَّهُ لَنَا حَتَّى تَقِفَهُ عَلَى أَمْرٍ مَعْلُومٍ وَ اعْلَمْ أَنَّهُ أَعْظَمُ النَّاسِ دَعْوَى فَلَا يَكْسِرَنَّكَ ذَلِكَ عَنْهُ وَ مِنَ الْأَبْوَابِ الَّتِي يَخْدَعُ النَّاسَ بِهَا الطَّعَامُ وَ الشَّرَابُ وَ الْعَسَلُ وَ الدُّهْنُ وَ أَنْ يُخَالِيَ الرَّجُلَ فَلَا تَأْكُلْ لَهُ طَعَاماً وَ لَا تَشْرَبْ لَهُ شَرَاباً وَ لَا تَمَسَّ لَهُ عَسَلًا وَ لَا دُهْناً وَ لَا تَخْلُ مَعَهُ وَ احْذَرْ هَذَا كُلَّهُ مِنْهُ وَ انْطَلِقْ عَلَى بَرَكَةِ اللَّهِ فَإِذَا رَأَيْتَهُ فَاقْرَأْ آيَةَ السُّخْرَةِ وَ تَعَوَّذْ بِاللَّهِ مِنْ كَيْدِهِ وَ كَيْدِ الشَّيْطَانِ فَإِذَا جَلَسْتَ إِلَيْهِ فَلَا تُمَكِّنْهُ مِنْ بَصَرِكَ كُلِّهِ وَ لَا تَسْتَأْنِسْ بِهِ ثُمَّ قُلْ لَهُ إِنَّ أَخَوَيْكَ فِي الدِّينِ وَ ابْنَيْ عَمِّكَ فِي الْقَرَابَةِ يُنَاشِدَانِكَ الْقَطِيعَةَ وَ يَقُولَانِ لَكَ أَ مَا تَعْلَمُ أَنَّا تَرَكْنَا النَّاسَ لَكَ وَ خَالَفْنَا عَشَائِرَنَا فِيكَ- مُنْذُ قَبَضَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مُحَمَّداً صلي الله عليه وآله فَلَمَّا نِلْتَ أَدْنَى مَنَالٍ ضَيَّعْتَ حُرْمَتَنَا وَ قَطَعْتَ رَجَاءَنَا- ثُمَّ قَدْ رَأَيْتَ أَفْعَالَنَافِيكَ وَ قُدْرَتَنَا عَلَى النَّأْيِ عَنْكَ وَ سَعَةَ الْبِلَادِ دُونَكَ وَ أَنَّ مَنْ كَانَ يَصْرِفُكَ عَنَّا وَ عَنْ صِلَتِنَا كَانَ أَقَلَّ لَكَ نَفْعاً وَ أَضْعَفَ عَنْكَ دَفْعاً مِنَّا وَ قَدْ وَضَحَ الصُّبْحُ لِذِي عَيْنَيْنِ وَ قَدْ بَلَغَنَا عَنْكَ انْتِهَاكٌ لَنَا وَ دُعَاءٌ عَلَيْنَا فَمَا الَّذِي يَحْمِلُكَ عَلَى ذَلِكَ فَقَدْ كُنَّا نَرَى أَنَّكَ أَشْجَعُ فُرْسَانِ الْعَرَبِ أَ تَتَّخِذُ اللَّعْنَ لَنَا دِيناً وَ تَرَى أَنَّ ذَلِكَ يَكْسِرُنَا عَنْكَ فَلَمَّا أَتَى خِدَاشٌ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام صَنَعَ مَا أَمَرَاهُ فَلَمَّا نَظَرَ إِلَيْهِ عَلِيٌّ عليه السلام وَ هُوَ يُنَاجِي نَفْسَهُ ضَحِكَ وَ قَالَ هَاهُنَا يَا أَخَا عَبْدِ قَيْسٍ وَ أَشَارَ لَهُ إِلَى مَجْلِسٍ قَرِيبٍ مِنْهُ فَقَالَ مَا أَوْسَعَ الْمَكَانَ أُرِيدُ أَنْ أُؤَدِّيَ إِلَيْكَ رِسَالَةً قَالَ بَلْ تَطْعَمُ وَ تَشْرَبُ وَ تَحُلُّ ثِيَابَكَ وَ تَدَّهِنُ ثُمَّ تُؤَدِّي رِسَالَتَكَ قُمْ يَا قَنْبَرُ فَأَنْزِلْهُ قَالَ مَا بِي إِلَى شَيْ ءٍ مِمَّا ذَكَرْتَ حَاجَةٌ قَالَ فَأَخْلُو بِكَ قَالَ كُلُّ سِرٍّ لِي عَلَانِيَةٌ قَالَ فَأَنْشُدُكَ بِاللَّهِ الَّذِي هُوَ أَقْرَبُ إِلَيْكَ مِنْ نَفْسِكَ الْحَائِلِ بَيْنَكَ وَ بَيْنَ قَلْبِكَ الَّذِي يَعْلَمُ خائِنَةَ الْأَعْيُنِ وَ ما تُخْفِي الصُّدُورُ أَ تَقَدَّمَ إِلَيْكَ الزُّبَيْرُ بِمَا عَرَضْتُ عَلَيْكَ قَالَ اللَّهُمَّ نَعَمْ قَالَ لَوْ كَتَمْتَ بَعْدَ مَا سَأَلْتُكَ- مَا ارْتَدَّ إِلَيْكَ طَرْفُكَ فَأَنْشُدُكَ اللَّهَ هَلْ عَلَّمَكَ كَلَاماً تَقُولُهُ إِذَا أَتَيْتَنِي قَالَ اللَّهُمَّ نَعَمْ قَالَ عَلِيٌّ عليه السلام آيَةَ السُّخْرَةِ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَاقْرَأْهَا فَقَرَأَهَا وَ جَعَلَ عَلِيٌّ عليه السلام يُكَرِّرُهَا وَ يُرَدِّدُهَا وَ يَفْتَحُ عَلَيْهِ إِذَا أَخْطَأَ حَتَّى إِذَا قَرَأَهَا سَبْعِينَ مَرَّةً قَالَ الرَّجُلُ مَا يَرَى أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام أَمْرَهُ بِتَرَدُّدِهَا سَبْعِينَ مَرَّةً ثُمَّ قَالَ لَهُ أَ تَجِدُ قَلْبَكَ اطْمَأَنَّ قَالَ إِي وَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ قَالَ فَمَا قَالا لَكَ فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ قُلْ لَهُمَا كَفَى بِمَنْطِقِكُمَا حُجَّةً عَلَيْكُمَا وَ لَكِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ* زَعَمْتُمَا أَنَّكُمَا أَخَوَايَ فِي الدِّينِ وَ ابْنَا عَمِّي فِي النَّسَبِ فَأَمَّا النَّسَبُ فَلَا أُنْكِرُهُ وَ إِنْ كَانَ النَّسَبُ مَقْطُوعاً إِلَّا مَا وَصَلَهُ اللَّهُ بِالْإِسْلَامِ وَ أَمَّا قَوْلُكُمَا إِنَّكُمَا أَخَوَايَ فِي الدِّينِ فَإِنْ كُنْتُمَا صَادِقَيْنِ فَقَدْ فَارَقْتُمَا كِتَابَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ عَصَيْتُمَا أَمْرَهُ بِأَفْعَالِكُمَا فِي أَخِيكُمَا فِي الدِّينِ وَ إِلَّا فَقَدْ كَذَبْتُمَا وَ افْتَرَيْتُمَا بِادِّعَائِكُمَا أَنَّكُمَا أَخَوَايَ فِي الدِّينِ وَ أَمَّا مُفَارَقَتُكُمَا النَّاسَ مُنْذُ قَبَضَ اللَّهُ مُحَمَّداً صلي الله عليه واله فَإِنْ كُنْتُمَا فَارَقْتُمَاهُمْ بِحَقٍّ فَقَدْ نَقَضْتُمَا ذَلِكَ الْحَقَّ بِفِرَاقِكُمَا إِيَّايَ أَخِيراً وَ إِنْ فَارَقْتُمَاهُمْ بِبَاطِلٍ فَقَدْ وَقَعَ إِثْمُ ذَلِكَ الْبَاطِلِ عَلَيْكُمَا مَعَ الْحَدَثِ الَّذِي أَحْدَثْتُمَا مَعَ أَنَّ صَفْقَتَكُمَا بِمُفَارَقَتِكُمَا النَّاسَ لَمْ تَكُنْ إِلَّا لِطَمَعِ الدُّنْيَا زَعَمْتُمَا وَ ذَلِكَ قَوْلُكُمَا فَقَطَعْتَ رَجَاءَنَا لَا تَعِيبَانِ بِحَمْدِ اللَّهِ مِنْ دِينِي شَيْئاً وَ أَمَّا الَّذِي صَرَفَنِي عَنْ صِلَتِكُمَا فَالَّذِي صَرَفَكُمَا عَنِ الْحَقِّ وَ حَمَلَكُمَا عَلَى خَلْعِهِ مِنْ رِقَابِكُمَا كَمَا يَخْلَعُ الْحَرُونُ لِجَامَهُ وَ هُوَ اللَّهُ رَبِّي لَا أُشْرِكُ بِهِ شَيْئاً فَلَا تَقُولَا أَقَلَّ نَفْعاً وَ أَضْعَفَ دَفْعاً فَتَسْتَحِقَّا اسْمَ الشِّرْكِ مَعَ النِّفَاقِ وَ أَمَّا قَوْلُكُمَا إِنِّي أَشْجَعُ فُرْسَانِ الْعَرَبِ وَ هَرْبُكُمَا مِنْ لَعْنِي وَ دُعَائِي فَإِنَّ لِكُلِّ مَوْقِفٍ عَمَلًا إِذَا اخْتَلَفَتِ الْأَسِنَّةُ وَ مَاجَتْ لُبُودُ الْخَيْلِ وَ مَلَأَ سَحْرَاكُمَا أَجْوَافَكُمَا فَثَمَّ يَكْفِينِيَ اللَّهُ بِكَمَالِ الْقَلْبِ وَ أَمَّا إِذَا أَبَيْتُمَا بِأَنِّي أَدْعُو اللَّهَ فَلَا تَجْزَعَا مِنْ أَنْ يَدْعُوَ عَلَيْكُمَا رَجُلٌ سَاحِرٌ مِنْ قَوْمٍ سَحَرَةٍ زَعَمْتُمَا اللَّهُمَّ أَقْعِصِ الزُّبَيْرَ بِشَرِّ قِتْلَةٍ وَ اسْفِكْ دَمَهُ عَلَى ضَلَالَةٍ وَ عَرِّفْ طَلْحَةَ الْمَذَلَّةَ وَ ادَّخِرْ لَهُمَا فِي الْآخِرَةِ شَرّاً مِنْ ذَلِكَ إِنْ كَانَا ظَلَمَانِي وَ افْتَرَيَا عَلَيَّ وَ كَتَمَا شَهَادَتَهُمَا وَ عَصَيَاكَ وَ عَصَيَا رَسُولَكَ فِيَّ قُلْ آمِينَ قَالَ خِدَاشٌ آمِينَ ثُمَّ قَالَ خِدَاشٌ لِنَفْسِهِ وَ اللَّهِ مَا رَأَيْتُ لِحْيَةً قَطُّ أَبْيَنَ خَطَأً مِنْكَ حَامِلَ حُجَّةٍ يَنْقُضُ بَعْضُهَا بَعْضاً لَمْ يَجْعَلِ اللَّهُ لَهَا مِسَاكاً أَنَا أَبْرَأُ إِلَى اللَّهِ مِنْهُمَا قَالَ عَلِيٌّ عليه السلام ارْجِعْ إِلَيْهِمَا وَ أَعْلِمْهُمَا مَا قُلْتُ قَالَ لَا وَ اللَّهِ حَتَّى تَسْأَلَ اللَّهَ أَنْ يَرُدَّنِي إِلَيْكَ عَاجِلًا وَ أَنْ يُوَفِّقَنِي لِرِضَاهُ فِيكَ فَفَعَلَ فَلَمْ يَلْبَثْ أَنِ انْصَرَفَ وَ قُتِلَ مَعَهُ يَوْمَ الْجَمَلِ رَحِمَهُ اللَّهُ.

ص: 246

امام صادق عليه السلام فرمود: طلحه و زبير مردى از عبد القيس را به نام خِداش نزد امير المؤمنين عليه السلام فرستادند براى رساندن پيامى، به او گفتند: ما تو را نزد كسى مى فرستيم كه از دير زمانى او و خاندانش را به سحر و كهانت شناخته ايم، تو در ميان همه اطرافيان ما از خود ما هم بيشتر مورد اعتماد هستى كه:

1- از جادو و كهانت وى خود را نگهدارى.

2- از طرف ما با او محاكمه كنى و سخن بگوئى تا مطلب روشن و معلومى بفهمى (بدو بفهمانى خ ل)، و بايد بدانى كه ادّعاى او از همه مردم بزرگتر است، مبادا اين گزافه گوئى وى تو را خرد كند، يك راهى كه مردم را با آن گول مى زند پذيرائى خوبِ او است با خوردنى و نوشيدنى و عسل و روغن و خلوت كردن و محرمانه گفتن با مردم، به خوراك و نوشيدنى او دم مزن و دست به عسل و روغنش ميالاى و با او در خلوت منشين، از همه اينها از وى در حذر باش، به يارى خدا برو و چون او را ديدى آيه سخره را تلاوت كن (54 سوره اعراف): و از نيرنگ او و شيطان به خدا پناه جو و چون نزد اونشستى او را بر چشم خودت مسلط مكن (كه چشم تو را ببندد) و با او مأنوس مشو و زبر و زرنگ به او بگو:

به راستى دو برادر دينى و دو عموزاده خويشاوندى تو، تو را به قطع رحم سوگند مى دهند (تو را به يارى بر ضد قطع رحم دعوت مى كنند) و مى گويند: تو نميدانى كه ما از روزى كه خدا عز و جل جان محمد صلي الله عليه واله را گرفت براى تو مردم را رها كرديم و با عشاير خود مخالفت نموديم، و چون به كمترين مقامى رسيدى احترام ما را گم كردى و اميد ما را بريدى و سپس ديدى با تو چه كرديم و چه نيروئى داريم در دورى از تو و پناه به بلاد وسيع در برابر تو، راستى آنها كه تو را از ما و پيوند با ما رو گردان كنند به تو كمتر سود رسانند و سست تر از تو دفاع كنند از ماها، مانند آفتاب روشن است، به ما خبر رسيده كه نسبت به ما هتاكى كردى و نفرين نمودى، چرا چنين كنى؟ به نظر ما تو شجاعتر پهلوانان عربى، لعن و نفرين را سزاى ما دانى و خيال مى كنى كه اين كار ما را در برابر تو شكست مى دهد؟

ص: 247

چون خداش نزد على عليه السلام آمد: به دستور آنها كار كرد، على عليه السلام ديد با خود رازى مى گويد، خنديد و فرمود: يا اخا عبد قيس، بفرمائيد اين جا (با دست خود جايى را نزديك خود به او نشان داد).

خداش: خير آقا، جا بسيار وسيع است، من فقط مى خواهم پيامى به شما برسانم.على عليه السلام : بفرمائيد چيزى بخوريد و بنوشيد و جامه خود را باز كنيد و صابونى به سر و بر خود بزنيد و استراحت كنيد و سپس پيام خود را هم برسانيد، قنبر، برخيز او را منزل بده و وسائل پذيرائى او را فراهم كن.خداش: خير آقا من به آنچه فرمودى نياز ندارم.

على عليه السلام : پس بهتر است در يك مجلس محرمانه و خصوصى باهم صحبت كنيم.

خداش: هر مطلب محرمانه و زير پرده اى در نظر من آشكار تلقى مى شود و خلاصه من حرف محرمانه اى ندارم.

على عليه السلام : تو را به آن خدائى سوگند مى دهم كه از خودت به تو نزديكتر است، آنكه ميان تو و دلت حائل تواند شد، آنكه چشمك زدنها و راز سينه ها را مى داند، آيا زبير به تو اين سفارش ها را كرده است؟خداش: به خدا آرى او سفارش كرده و دستور داده.على عليه السلام : اگر آنچه پرسيدم كتمان مى كردى، ديگر ديده بر هم نمى گذاشتى (يعنى هلاك مى شدى)، تو را به خدا آيا به تو سخنى آموخت كه چون نزد من آئى آن را بگوئى؟

خداش: به خداوند، آرى به من چيزى تعليم داد.

على عليه السلام : آيه مباركه سخره بود؟خداش: آرى همان آيه است.

على عليه السلام آن را بخوان. على عليه السلام به وى تلقين كرد و او خواند و باز تكرار كرد و هر جا غلط مى خواند براى او باز مى گفت تا هفتاد بار آن را خواند.

ص: 248

خداش: عجب است، امير المؤمنين دستور مى دهد هفتاد بار اين آيه تكرار شود.

على عليه السلام : حالا دريافتى كه دلت خوب آسوده و مطمئن شد.

خداش: آرى، به آن خدائى كه جانم به دست او است.على عليه السلام : اكنون بگو بدانم چه پيامى به تو داده اند كه به من برسانى.

خداش: متن پيام را به آن حضرت گزارش داد.

على عليه السلام : در پاسخ آن ها بگو كه: سخن خود شما حجت بر خود شما است ولى خدا مردم ستمكار را رهبرى نمى كند، شما معتقديد كه هم برادر دينى منيد و هم عموزاده نسبى من، نسب را منكر نيستم گر چه هر نسبى بريده شد جز آنچه را اسلام پيوندد.

و اما اين كه گوئيد برادر دينى من هستيد، اگر راست مى گوئيد شما بر خلاف كتاب خدا عز و جل، و به نافرمانى آن در باره برادر دينى خود رفتار كرديد، و گر نه به دروغ خود را برادر دينى من دانستيد.

و اما ادعاى اين كه پس از وفات محمد صلي الله عليه وآله از مردم كناره گرفتيد اگر به خاطر من و رعايت حق بوده به واسطه اين كه اخيراً از من كناره گرفتيد آن را نقض كرديد و خلاف حق رفتيد و اگر از روز اول به ناحق از مردم كناره گرفتيد، هم گناه كناره گيرى اول را به گردن داريد و هم گناه كناره گيرى تازه خود را.

با اين كه در حقيقت مقصد شما از مفارقت با مردم جز طمع و آرزوى دنيا نبوده است، شما فقط به من اعتراض كرديد كه اميد ما را بريدى، حمد خدا را كه نسبت به من اعتراض و انتقاد دينى نداريد علت اين كه من از شما بريدم اين است كه شما از حق رو گردانيديد و تعهدات حقه را از گردن خود باز كرديد و به دور انداختيد مانند چهار پاى سر كشى كه مهار خود را بگسلد، او است خداوند، پروردگار و ياور من، چيزى را با او شريك ندانم، همه چيز به دست او است، نگوئيد ياور تو كم سودتر است و سست تر است در دفاع ازتو تا هم مشرك باشيد و هم منافق.

ص: 249

اين كه گفتيد: من اشجع فارسان عربم و از ترس و نفرينم گريزانيد، بايد بدانيد كه هر موقفى عملى دارد (هر سخن جايى، و هر نكته مقامى دارد) وقتى كه نيزه ها در هم شود و زين اسب سواران موج زند و ششهاى شما از ترس در درونتان باد كند، آن جا است كه خدا با دل آرام، يار من است و اگر از همين نگرانيد كه من به شما نفرين مى كنم، از اين كه مرد جادوگرى در باره شما نفرين كند و به عقيده شما از خاندان جادوگرى هم باشد چه ترسى داريد؟

بار خدايا زبير را به بدترين قتلى بكش و به گمراهى خونش را بريز و طلحه را خوار گردان و در آخرت بدتر از اين براى آن ها ذخيره كن براى آن كه به من ستم كردند، و بر من افترا بستند و گواهى خود را در باره من كتمان كردند و تو را و رسولت را نافرمانى كردند نسبت به من، بگو آمين خدايا مستجاب كن.خداش آمين گفت و با خود گفت: به خدا هرگز ريش خطا كار ترى چون خود نديدم كه پيام احتياج آورد و همه ضد و نقيض باشد و خدا آن را قابل تمسك نكرده باشد، من به خدا از آن دو تن بيزارم.

على عليه السلام : برگرد و پاسخ پيام آن ها را برسان.خداش: نه به خدا تا اين كه از خدا در خواست كنى مرا به زودى به شما برگرداند و موفق دارد كه رضايت او را نسبت به شما فراهم كنم.على عليه السلام دعا كرد و لختى نشد كه برگشت خدمت آن حضرت و با او بود روز جنگ جمل كشته شد، رحمه الله.

ص: 250

اصول كافي 1/343, بحارالانوار 32/128

تبري در عصر غيبت

عَنْ أَبِيهِ مَنْصُورٍ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام إِذَا أَصْبَحْتَ وَ أَمْسَيْتَ يَوْماً لَا تَرَى فِيهِ إِمَاماً مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ فَأَحْبِبْ مَنْ كُنْتَ تُحِبُّ وَ أَبْغِضْ مَنْ كُنْتَ تُبْغِضُ وَ وَالِ مَنْ كُنْتَ تُوَالِي وَ انْتَظِرِ الْفَرَجَ صَبَاحاً وَ مَسَاءً.

امام صادق عليه السلام فرمودند: اگر روزي پيش آمد كه پيشوا و امام از اهل بيت عليه السلام از چشم شما ناپديد گرديد, آنهايي كه دوست داشتي (و مامور به محبت آنها بودي) دوست بدار و آنهايي كه دشمن و مبغوض داشتي دشمن بدار. و بر ولايت خود نسبت به مواليان خويش (اهل بيت عليهم السلام) ثابت قدم باش و هر صبح و شام منتظر فرج باش.

الغيبة شيخ نعماني ص158, بحارالانوار 52/123

امر اهل البيت به سب و لعن

قال الصادق عليه السلام:نَحْنُ مَعَاشِرَ بَنِي هَاشِمٍ نَأْمُرُ كِبَارَنَا وَ صِغَارَنَا بِسَبِّهِمَا وَ الْبَرَاءَةِ مِنْهُمَا.

امام صادق عليه السلام فرمودند: ما طائفه بني هاشم (اهل بيت عليهم السلام) كوچك و بزرگ خود را به سب و لعن آن دو و بيزاري جستن از آن دو (عمر و ابابكر) امر مي نمائيم.

عوالم العلوم و المعارف والأحوال من الآيات و الأخبار و الأقوال (مستدرك سيدة النساء إلى الإمام الجواد، ج 20-قسم-2-الصادق ع، ص: 992

 

هر ظلمي در عالم به گردن اولي و دومي است

عَنْ مُوسَى بْنِ بَشَّارٍ الْوَشَّاءِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ النُّعْمَانِ قَالَ: دخلت [دَخَلَ ] الْكُمَيْتُ فَأَنْشَدَهُ وَ ذَكَرَ نَحْوَهُ ثُمَّ قَالَ فِي آخِرِهِ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يُحِبُّ مَعَالِيَ الْأُمُورِ وَ يَكْرَهُ سَفْسَافَهَا فَقَالَ الْكُمَيْتُ يَا سَيِّدِي أَسْأَلُكَ عَنْ مَسْأَلَةٍ وَ كَانَ مُتَّكِئاً فَاسْتَوَى جَالِساً وَ كَسَرَ فِي صَدْرِهِ وِسَادَةً ثُمَّ قَالَ سَلْ فَقَالَ أَسْأَلُكَ عَنِ الرَّجُلَيْنِ فَقَالَ يَا كُمَيْتَ بْنَ زَيْدٍ مَا أُهَرِيقَ فِي الْإِسْلَامِ مِحْجَمَةٌ مِنْ دَمٍ وَ لَا اكْتُسِبَ مَالٌ مِنْ غَيْرِ حِلِّهِ وَ لَا نُكِحَ فَرْجٌ حَرَامٌ إِلَّا وَ ذَلِكَ فِي أَعْنَاقِهِمَا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ حَتَّى يَقُومَ قَائِمُنَا وَ نَحْنُ مَعَاشِرَ بَنِي هَاشِمٍ نَأْمُرُ كِبَارَنَا وَ صِغَارَنَا بِسَبِّهِمَا وَ الْبَرَاءَةِ مِنْهُمَا.

ص: 251

روزي كميت خدمت امام صادق عليه السلام رسيد و شعري خواند. سپس عرض كرد اي آقاي من! سوالي دارم، حضرت فرمودند: بگو. عرض كرد سؤالم درباره آن دو خبيث اولي و دومي است. حضرت فرمودند: اي كميت تا روز قيامت به اندازه خون حجامت خوني در اسلام ريخته نشود و مالي حرام كسب نشود و عمل شنيع زنا انجام نگيرد مگر اين كه همه به گردن اين دو باشد وسپس حضرت فرمود ما بني هاشم بزرگ وكوچكمان را امر به سب وبيزاري جستن از آن دو مي كنيم.

رجال كشي: ص 135 _ بحارالانوار: ج 47، ص 323، حديث 17

عذاب دشمن حضرت زهرا سلام الله عليها چند برابر شيطان

عَنْ أَبَانِ بْنِ أَبِي عَيَّاشٍ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ قَيْسٍ الْهِلَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ سَلْمَانَ الْفَارِسِيَّ يَقُولُ إِذَا كَانَ يَوْمُ الْقِيَامَةِ يُؤْتَى بِإِبْلِيسَ مَزْمُوماً بِزِمَامٍ مِنْ نَارٍ وَ يُؤْتَى بِزُفَرَ مَزْمُوماً بِزِمَامَيْنِ مِنْ نَارٍ فَيَنْطَلِقُ إِلَيْهِ إِبْلِيسُ فَيَصْرَخُ وَ يَقُولُ ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ مَنْ أَنْتَ أَنَا الَّذِي فَتَنْتُ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ وَ أَنَا مَزْمُومٌ بِزِمَامٍ وَاحِدٍ وَ أَنْتَ مَزْمُومٌ بِزِمَامَيْنِ فَيَقُولُ أَنَا الَّذِي أَمَرْتُ فَأُطِعْتُ وَ أَمَرَ اللَّهُ فَعُصِي

ابليس و بنيانگذار سقيفه در روز قيامت ابان بن ابى عيّاش از سليم بن قيس هلالى نقل كرده كه گفت: از سلمان فارسى شنيدم كه مى گفت:وقتى روز قيامت بر پا شود ابليس را در حالى كه با افسارى آتشين لجام شده مى آورند، و «زفر» را در حالى كه با دو افسار آتشين لجام شده مى آورند! ابليس نزد او مى رود و فرياد مى زند و مى گويد: مادر به عزايت بنشيند، تو كه هستى؟ من كسى هستم كه اوّلين و آخرين را گمراه كردم، در حالى كه به يك افسار لجام شده ام و تو به دو افسار لجام شده اى! او مى گويد: من كسى هستم كه امر كردم و اطاعت شدم و خداوند امر كرد و عصيان شد!

ص: 252

أسرار آل محمد عليهم السلام / ترجمه كتاب سليم، ص: 244

 

سيره امام صادق عليه السلام در لعن

عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ ثُوَيْرٍ وَ أَبِي سَلَمَةَ السَّرَّاجِ قَالا سَمِعْنَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام وَ هُوَ يَلْعَنُ فِي دُبُرِ كُلِّ مَكْتُوبَةٍ أَرْبَعَةً مِنَ الرِّجَالِ وَ أَرْبَعاً مِنَ النِّسَاءِ فُلَانٌ وَ فُلَانٌ وَ فُلَانٌ وَ مُعَاوِيَةُ وَ يُسَمِّيهِمْ وَ فُلَانَةُ وَ فُلَانَةُ وَ هِنْدٌ وَ أُمُّ الْحَكَمِ أُخْتُ مُعَاوِيَةَ.

حسين بن ثوير و ابوسلمه سراج نقل كرده اند كه: از امام صادق عليه السلام شنيديم كه آن حضرت بعد از هر نماز واجب لعن مي كرد چهار مرد ملعون و چهار زن ملعون را. اما مردان عبارتند از: ابابكر, عمر, عثمان, معاويه و زنان عبارت بودند از: عائشه,حفصه, هند و ام الحكم خواهر معاويه.

الكافي ج3 ص342

لعن و تبري در سيره امام زمان عجل الله فرجه

قَالَ الْمُفَضَّلُ يَا سَيِّدِي ثُمَّ يَسِيرُ الْمَهْدِيُّ إِلَى أَيْنَ قَالَ عليه السلام إِلَى مَدِينَةِ جَدِّي رَسُولِ اللَّهِ صلّى اللَّه عليه و آله فَإِذَا وَرَدَهَا كَانَ لَهُ فِيهَا مَقَامٌ عَجِيبٌ يَظْهَرُ فِيهِ سُرُورُ الْمُؤْمِنِينَ وَ خِزْيُ الْكَافِرِينَ قَالَ الْمُفَضَّلُ يَا سَيِّدِي مَا هُوَ ذَاكَ قَالَ يَرِدُ إِلَى قَبْرِ جَدِّهِ فَيَقُولُ يَا مَعَاشِرَ الْخَلَائِقِ هَذَا قَبْرُ جَدِّي رَسُولِ اللَّهِ صلّى اللَّه عليه و آله فَيَقُولُونَ نَعَمْ يَا مَهْدِيَّ آلِ مُحَمَّدٍ عليهم السلام فَيَقُولُ وَ مَنْ مَعَهُ فِي الْقَبْرِ فَيَقُولُونَ صَاحِبَاهُ وَ ضَجِيعَاهُ أَبُو بَكْرٍ وَ عُمَرُ فَيَقُولُ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِهِمَا وَ الْخَلَائِقُ كُلُّهُمْ جَمِيعاً يَسْمَعُونَ مَنْ أَبُو بَكْرٍ وَ عُمَرُ وَ كَيْفَ دُفِنَا مِنْ بَيْنِ الْخَلْقِ مَعَ جَدِّي رَسُولِ اللَّهِ صلّى اللَّه عليه و آله وَ عَسَى الْمَدْفُونُ غَيْرَهُمَا فَيَقُولُ النَّاسُ يَا مَهْدِيَّ آلِ مُحَمَّدٍ صلّى اللَّه عليه و آله مَا هَاهُنَا غَيْرُهُمَا إِنَّهُمَا دُفِنَا مَعَهُ لِأَنَّهُمَا خَلِيفَتَا رَسُولِ اللَّهِ صلّى اللَّه عليه و آله وَ أَبَوَا زَوْجَتَيْهِ فَيَقُولُ لِلْخَلْقِ بَعْدَ ثَلَاثٍ أَخْرِجُوهُمَا مِنْ قَبْرَيْهِمَا فَيُخْرَجَانِ غَضَّيْنِ طَرِيَّيْنِ لَمْ يَتَغَيَّرْ خَلْقُهُمَا وَ لَمْ يَشْحُبْ لَوْنُهُمَا فَيَقُولُ هَلْ فِيكُمْ مَنْ يَعْرِفُهُمَا فَيَقُولُونَ نَعْرِفُهُمَا بِالصِّفَةِ وَ لَيْسَ ضَجِيعَا جَدِّكَ غَيْرَهُمَا فَيَقُولُ هَلْ فِيكُمْ أَحَدٌ يَقُولُ غَيْرَ هَذَا أَوْ يَشُكُّ فِيهِمَا فَيَقُولُونَ لَا فَيُؤَخِّرُ إِخْرَاجَهُمَا ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ ثُمَّ يَنْتَشِرُ الْخَبَرُ فِي النَّاسِ وَ يَحْضُرُ الْمَهْدِيُّ وَ يَكْشِفُ الْجُدْرَانَ عَنِ الْقَبْرَيْنِ وَ يَقُولُ لِلنُّقَبَاءِ ابْحَثُوا عَنْهُمَا وَ انْبُشُوهُمَا فَيَبْحَثُونَ بِأَيْدِيهِمْ حَتَّى يَصِلُونَ إِلَيْهِمَا فَيُخْرَجَانِ غَضَّيْنِ طَرِيَّيْنِ كَصُورَتِهِمَا فَيَكْشِفُ عَنْهُمَا أَكْفَانَهُمَا وَ يَأْمُرُ بِرَفْعِهِمَا عَلَى دَوْحَةٍ يَابِسَةٍ نَخِرَةٍ فَيَصْلِبُهُمَا عَلَيْهَا فَتَحْيَا الشَّجَرَةُ وَ تُورِقُ وَ يَطُولُ فَرْعُهَا فَيَقُولُ الْمُرْتَابُونَ مِنْ أَهْلِ وَلَايَتِهِمَا هَذَا وَ اللَّهِ الشَّرَفُ حَقّاً وَ لَقَدْ فُزْنَا بِمَحَبَّتِهِمَا وَ وَلَايَتِهِمَا وَ يُخْبَرُ مَنْ أَخْفَى نَفْسَهُ مِمَّنْ فِي نَفْسِهِ مِقْيَاسُ حَبَّةٍ مِنْ مَحَبَّتِهِمَا وَ وَلَايَتِهِمَا فَيَحْضُرُونَهُمَا وَ يَرَوْنَهُمَا وَ يُفْتَنُونَ بِهِمَا وَ يُنَادِي مُنَادِي الْمَهْدِيِّ عليه السلام كُلُّ مَنْ أَحَبَّ صَاحِبَيْ رَسُولِ اللَّهِ صلّى اللَّه عليه و آله وَ ضَجِيعَيْهِ فَلْيَنْفَرِدْ جَانِباً فَتَتَجَزَّأُ الْخَلْقُ جُزْءَيْنِ أَحَدُهُمَا مُوَالٍ وَ الْآخَرُ مُتَبَرِّئٌ مِنْهُمَا فَيَعْرِضُ الْمَهْدِيُّ عليه السلام عَلَى أَوْلِيَائِهِمَا الْبَرَاءَةَ مِنْهُمَا فَيَقُولُونَ يَا مَهْدِيَّ آلِ رَسُولِ اللَّهِ صلّى اللَّه عليه و آله نَحْنُ لَمْ نَتَبَرَّأْ مِنْهُمَا وَ لَسْنَا نَعْلَمُ أَنَّ لَهُمَا عِنْدَ اللَّهِ وَ عِنْدَكَ هَذِهِ الْمَنْزِلَةَ وَ هَذَا الَّذِي بَدَا لَنَا مِنْ فَضْلِهِمَا أَ نَتَبَرَّأُ السَّاعَةَ مِنْهُمَا وَ قَدْ رَأَيْنَا مِنْهُمَا مَا رَأَيْنَا فِي هَذَا الْوَقْتِ مِنْ نَضَارَتِهِمَا وَ غَضَاضَتِهِمَا وَ حَيَاةِ الشَّجَرَةِ بِهِمَا بَلْ وَ اللَّهِ نَتَبَرَّأُ مِنْكَ وَ مِمَّنْ آمَنَ بِكَ وَ مَنْ لَا يُؤْمِنُ بِهِمَا وَ مَنْ صَلَبَهُمَا وَ أَخْرَجَهُمَا وَ فَعَلَ بِهِمَا مَا فَعَلَ فَيَأْمُرُ الْمَهْدِيُّ عليه السلام رِيحاً سَوْدَاءَ فَتَهُبُّ عَلَيْهِمْ فَتَجْعَلُهُمْ كَأَعْجَازِ نَخْلٍ خَاوِيَةٍ ثُمَّ يَأْمُرُ بِإِنْزَالِهِمَا فَيُنْزَلَانِ إِلَيْهِ فَيُحْيِيهِمَا بِإِذْنِ اللَّهِ تَعَالَى وَ يَأْمُرُ الْخَلَائِقَ بِالاجْتِمَاعِ ثُمَّ يَقُصُّ عَلَيْهِمْ قَصَصَ فِعَالِهِمَا فِي كُلِّ كُورٍ وَ دُورٍ حَتَّى يَقُصَّ عَلَيْهِمْ قَتْلَ هَابِيلَ بْنِ آدَمَ عليه السلام وَ جَمْعَ النَّارِ لِإِبْرَاهِيمَ عليه السلام وَ طَرْحَ يُوسُفَ عليه السلام فِي الْجُبِّ وَ حَبْسَ يُونُسَ عليه السلام فِي الْحُوتِ وَ قَتْلَ يَحْيَى عليه السلام وَ صَلْبَ عِيسَى عليه السلام وَ عَذَابَ جِرْجِيسَ وَ دَانِيَالَ عليه السلام وَ ضَرْبَ سَلْمَانَ الْفَارِسِيِّ وَ إِشْعَالَ النَّارِ عَلَى بَابِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ عليهم السلام لِإِحْرَاقِهِمْ بِهَا وَ ضَرْبَ يَدِ الصِّدِّيقَةِ الْكُبْرَى فَاطِمَةَ عليها السلام بِالسَّوْطِ وَ رَفْسَ بَطْنِهَا وَ إِسْقَاطَهَا مُحَسِّناً وَ سَمَّ الْحَسَنِ عليه السلام وَ قَتْلَ الْحُسَيْنِ عليه السلام وَ ذَبْحَ أَطْفَالِهِ وَ بَنِي عَمِّهِ وَ أَنْصَارِهِ وَ سَبْيَ ذَرَارِيِّ رَسُولِ اللَّهِ صلّى اللَّه عليه و آله وَ إِرَاقَةَ دِمَاءِ آلِ مُحَمَّدٍ عليهم السلام وَ كُلِّ دَمٍ سُفِكَ وَ كُلَّ فَرْجٍ نُكِحَ حَرَاماً وَ كُلَّ رَيْنٍ وَ خُبْثٍ وَ فَاحِشَةٍ وَ إِثْمٍ وَ ظُلْمٍ وَ جَوْرٍ وَ غَشْمٍ مُنْذُ عَهْدِ آدَمَ عليه السلام إِلَى وَقْتِ قِيَامِ قَائِمِنَا عليه السلام كُلُّ ذَلِكَ يُعَدِّدُهُ عَلَيْهِمَا وَ يُلْزِمُهُمَا إِيَّاهُ فَيَعْتَرِفَانِ بِهِ ثُمَّ يَأْمُرُ بِهِمَا فَيُقْتَصُّ مِنْهُمَا فِي ذَلِكَ الْوَقْتِ بِمَظَالِمِ مَنْ حَضَرَ ثُمَّ يَصْلِبُهُمَا عَلَى الشَّجَرَةِ وَ يَأْمُرُ نَاراً تَخْرُجُ مِنَ الْأَرْضِ فَتُحْرِقُهُمَا وَ الشَّجَرَةَ ثُمَّ يَأْمُرُ رِيحاً فَتَنْسِفُهُمَا فِي الْيَمِّ نَسْفاً قَالَ الْمُفَضَّلُ يَا سَيِّدِي ذَلِكَ آخِرُ عَذَابِهِمَا قَالَ هَيْهَاتَ يَا مُفَضَّلُ وَ اللَّهِ لَيُرَدَّنَّ وَ لَيَحْضُرَنَّ السَّيِّدُ الْأَكْبَرُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ صلّى اللَّه عليه و آله وَ الصِّدِّيقُ الْأَكْبَرُ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ وَ فَاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَيْنُ وَ الْأَئِمَّةُ عليهم السلام وَ كُلُّ مَنْ مَحَضَ الْإِيمَانَ مَحْضاً أَوْ مَحَضَ الْكُفْرَ مَحْضاً وَ لَيَقْتَصَّنَّ مِنْهُمَا لِجَمِيعِهِمْ حَتَّى إِنَّهُمَا لَيُقْتَلَانِ فِي كُلِّ يَوْمٍ وَ لَيْلَةٍ أَلْفَ قَتْلَةٍ وَ يُرَدَّانِ إِلَى مَا شَاءَ رَبُّهُمَا.

ص: 253

مفضل گفت: آقا! سپس مهدى عليه السلام بكجا ميرود؟ فرمود: ميرود بمدينه جدم رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله وقتى بمدينه در آمد مقامى بس عجيب خواهد داشت كه باعث مسرت مؤمنين و نقمت كفار ميباشد.

مفضل گفت: آقا! آن مقام عجيب چيست؟ فرمود: مى آيد كنار قبر پيغمبر و صدا ميزند: اى مردم! آيا اين قبر جد من است؟ مردم ميگويند: اى مهدى آل محمد آرى اين قبر پيغمبر جد تو است. ميپرسد: چه كسانى با وى در اينجا مدفون هستند؟

ميگويند: دو نفر از اصحاب و انيس او.

با اينكه او از هر كس بهتر آن دو نفر را ميشناسد، در حالى كه مردم همه گوش ميدهند، سؤال ميكند: آنها كيانند؟ چطور شد كه در ميان تمام مردم فقط اين دو نفر با جد من پيغمبر خدا صلّى اللَّه عليه و آله در اينجا دفن شدند، شايد كسانى ديگر مدفون باشند.

مردم ميگويند: اى مهدى آل محمد! كسى غير از اين دو نفر در اينجا مدفون نيست از اين جهت در اينجا دفن شدند كه خليفه پيغمبر و پدر زن او هستند، مهدى سه بار اين سؤال را تكرار ميكند، سپس دستور ميدهد كه آن دو نفر را از قبر بيرون بياورند.

مردم هم آنها را بيرون مى آورند در حالى كه بدنشان تر و تازه است و اصلا نپوسيده و تغيير نكرده اند.

سپس مهدى ميپرسد: آيا كسى در ميان شما هست كه اينان را بشناسد؟ مردم ميگويند: ما آنها را باوصافشان ميشناسيم. اينان انيس جد شما هستند. ميپرسد: آيا در ميان شما كسى هست كه جز اين بگويد يا در باره اينان شك كند؟ مردم مي گويندنه! مهدى سه روز بيرون آوردن آنها را بتأخير مى اندازد و اين خبر در ميان مردم منتشر مى شود.

ص: 254

سپس مهدى بآنجا آمده و روى قبرهاى آنها را برميدارد و به نقباى خود ميگويد:

قبرهاى اينان را بشكافيد و آنها را جستجو كنيد. نقبا هم با دستهاى خود آنها را جستجو كرده تا آنكه تر و تازه مانند روز نخست بيرون مى آورند. دستور ميدهد كفنهاى آنها را بيرون آوردند بر درخت پوسيده و خشكى بردار كشند، في الحال درخت سرسبز و پرشاخ و برگ و خرم مى شود! با مشاهده اين وضع عجيب دوستداران آنها، ميگويند: بخدا قسم اين شرافت حقيقى است كه اينها دارند، و ما هم بدوستى اينان فائز شديم هر كس جزئى محبتى از آنها در دل داشته باشد، مى آيد و آن منظره را مينگرد و با ديدن آن فريفته ميگردد.

در اين هنگام جارچى مهدى صدا ميزند: هر كس دو صحابه پيغمبر و انيس او را دوست ميدارد در يك سمت بايستد. مردم دو دسته مى شوند: يك دسته دوست آنها و دسته اى دشمن آنان. مهدى بدوستان آن دو نفر دستور ميدهد كه از آنها بيزارى جويند. آنها هم ميگويند: اى مهدى آل پيغمبر! ما پيش از آنكه بدانيم اينان در نزد خدا و تو چنين مقامى دارند از آنها بيزارى نجستيم، اكنون كه فضل و مقام آنها براى ما ظاهر شده، چگونه با ديدن بدن تر و تازه آنها و سبز شدن درخت پوسيده از آنان بيزارى بجوئيم؟

بلكه بخدا قسم ما از تو و كسانى كه عقيده بتو دارند و آنها كه باينان ايمان ندارند و آنها را بردار زدند، و از قبر بيرون آوردند، بيزارى ميجوئيم، در اين وقت مهدى بامر خداوند دستور ميدهد باد سياهى بر آنها بوزد و آنان را مانند ريشه هاى پوسيده درخت نخل از ميان ميبرد.

ص: 255

سپس دستور ميدهد آنها را از بالاى دار پائين بياورند، و بامر خداوند زنده ميگرداند و دستور ميدهد تمام مردم جمع شوند. آنگاه اعمال آنها را در هر كوره و دوره اى شرح ميدهد، تا آنكه داستان كشته شدن هابيل فرزند آدم و برافروختن آتش براى ابراهيم و انداختن يوسف در چاه و زندانى شدن يونس در شكم ماهى و قتل يحيى و دار كشيدن عيسى و شكنجه دادن جرجيس و دانيال پيغمبر و زدن سلمان فارسى، و آتش زدن در خانه امير المؤمنين و فاطمه زهرا و حسن و حسين عليهم السلام و تازيانه زدن ببازوى صديقه كبرى فاطمه زهرا و در به پهلوى او زدن، و سقط شدن محسن بچه او و سم دادن بامام حسن و كشتن امام حسين و اطفال و عموزادگان و ياوران آن حضرت و اسير كردن فرزندان پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و ريختن خون آل محمد، و هر خونى كه بناحق ريخته شده، و هر زنى كه مورد تجاوز قرار گرفته، و هر خيانت و اعمال زشت و گناه و ظلم و ستم كه از زمان حضرت آدم تا موقع قيام قائم از بنى آدم سرزده همه و همه را بگردن اولى و دومى انداخته و بر آنها ثابت نموده و ملزم ميگرداند و آنها هم اعتراف ميكنند.

آنگاه دستور ميدهد هر كس حاضر است و از آنها ظلمى ديده قصاص كند.

آنها هم قصاص ميكنند، سپس آنها را دوباره بر همان درخت بدار ميكشد، و امر ميكند آتشى از زمين بيرون آمده آنها را با درخت ميسوزاند آنگاه بباد دستور ميدهد تا خاكسترشان را بآب درياها بپاشد.

ص: 256

مفضل عرضكرد: آقا اين عذاب آخر آنهاست؟ فرمود: نه! نه! اى مفضل بخدا قسم فرداى قيامت هر مؤمن و كافرى بصحراى محشر مى آيند و آقاى بزرگ رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و صديق اكبر امير المؤمنين و فاطمه و حسن و حسين و ائمه اطهار نيز حاضر ميشوند و همه آنها از آن دو نفر قصاص ميكنند. تا جايى كه آن دو نفر را در هر شبانه روز هزار بار ميكشند و باز بامر خداوند بصورت اول برميگردند تا باز عذاب شوند.

مهدى موعود عليه السلام، متن، ص: 1161

لعن دشمنان اهل البيت در جابلقا

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَحْيَى عَنْ بَعْضِ رِجَالِهِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام قَالَ: إِنَّ لِلَّهِ بَلْدَةً خَلْفَ الْمَغْرِبِ يُقَالُ لَهَا جَابَلْقَا وَ فِي جَابَلْقَا سَبْعُونَ أَلْفَ أُمَّةٍ لَيْسَ مِنْهَا أُمَّةٌ إِلَّا مِثْلَ هَذِهِ الْأُمَّةِ فَمَا عَصَوُا اللَّهَ طَرْفَةَ عَيْنٍ فَمَا يَعْمَلُونَ عَمَلًا وَ لَا يَقُولُونَ قَوْلًا إِلَّا الدُّعَاءَ عَلَى الْأَوَّلَيْنِ وَ الْبَرَاءَةَ مِنْهُمَا وَ الْوَلَايَةَ لِأَهْلِ بَيْتِ رَسُولِ اللَّهِ صلي الله عليه وآله.

امام صادق عليه السلام و از پدر بزرگوارشان عليهم السلام و او از پدر بزرگوارشان امام سجاد عليه السلام و او از جد بزرگوارشان اميرالمومنين عليه السلام روايت فرمودند:خداوند در پشت مغرب شهري دارد به نام جابلقا و در آن هفتاد هزار امت است كه همه شان مثل اين امت هستند ولي به اندازه چشم به هم زدني نافرماني نمي كنند. آنان هيچ عملي ندارند و كلامي نمي گويند مگر نفرين بر آن دو (عمر و ابابكر) و بيزاري جستن از آنها و اقرار به ولايت اهل بيت پيامبر صلي الله عليه وآله.

ص: 257

بصائرالدرجات ص490ح1

عنايت امام صادق عليه السلام به زن گوينده لعن الله ظالميك يا فاطمة

ِ عَنْ بَشَّارٍ الْمُكَارِي قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام بِالْكُوفَةِ وَ قَدْ قُدِّمَ لَهُ طَبَقُ رُطَبٍ طَبَرْزَدٍ «1» وَ هُوَ يَأْكُلُ فَقَالَ يَا بَشَّارُ ادْنُ فَكُلْ فَقُلْتُ هَنَّأَكَ اللَّهُ وَ جَعَلَنِي فِدَاكَ قَدْ أَخَذَتْنِي الْغِيرَةُ مِنْ شَيْ ءٍ رَأَيْتُهُ فِي طَرِيقِي أَوْجَعَ قَلْبِي وَ بَلَغَ مِنِّي فَقَالَ لِي بِحَقِّي لَمَّا دَنَوْتَ فَأَكَلْتَ قَالَ فَدَنَوْتُ فَأَكَلْتُ فَقَالَ لِي حَدِيثَكَ قُلْتُ رَأَيْتُ جِلْوَازاً «2» يَضْرِبُ رَأْسَ امْرَأَةٍ وَ يَسُوقُهَا إِلَى الْحَبْسِ وَ هِيَ تُنَادِي بِأَعْلَا صَوْتِهَا الْمُسْتَغَاثُ بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ لَا يُغِيثُهَا أَحَدٌ قَالَ وَ لِمَ فَعَلَ بِهَا ذَلِكَ قَالَ سَمِعْتُ النَّاسَ يَقُولُونَ إِنَّهَا عَثَرَتْ فَقَالَتْ لَعَنَ اللَّهُ ظَالِمِيكِ يَا فَاطِمَةُ فَارْتَكَبَ مِنْهَا مَا ارْتَكَبَ قَالَ فَقَطَعَ الْأَكْلَ وَ لَمْ يَزَلْ يَبْكِي حَتَّى ابْتَلَّ مِنْدِيلُهُ وَ لِحْيَتُهُ وَ صَدْرُهُ بِالدُّمُوعِ ثُمَّ قَالَ يَا بَشَّارُ قُمْ بِنَا إِلَى مَسْجِدِ السَّهْلَةِ فَنَدْعُوَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ وَ نَسْأَلَهُ خَلَاصَ هَذِهِ الْمَرْأَةِ قَالَ وَ وَجَّهَ بَعْضَ الشِّيعَةِ إِلَى بَابِ السُّلْطَانِ وَ تَقَدَّمَ إِلَيْهِ بِأَنْ لَا يَبْرَحَ إِلَى أَنْ يَأْتِيَهُ رَسُولُهُ فَإِنْ حَدَثَ بِالْمَرْأَةِ صَارَ إِلَيْنَا حَيْثُ كُنَّا قَالَ فَصِرْنَا إِلَى مَسْجِدِ السَّهْلَةِ وَ صَلَّى كُلُّ وَاحِدٍ مِنَّا رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ رَفَعَ الصَّادِقُ عليه السلام يَدَهُ إِلَى السَّمَاءِ وَ قَالَ- أَنْتَ اللَّهُ إِلَى آخِرِ الدُّعَاءِ قَالَ فَخَرَّ سَاجِداً لَا أَسْمَعُ مِنْهُ إِلَّا النَّفَسَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ قُمْ فَقَدْ أُطْلِقَتِ المَرْأَةُ قَالَ فَخَرَجْنَا جَمِيعاً فَبَيْنَمَا نَحْنُ فِي بَعْضِ الطَّرِيقِ إِذْ لَحِقَ بِنَا الرَّجُلُ الَّذِي وَجَّهْنَاهُ إِلَى بَابِ السُّلْطَانِ فَقَالَ لَهُ عليه السلام مَا الْخَبَرُ قَالَ قَدْ أُطْلِقَ عَنْهَا قَالَ كَيْفَ كَانَ إِخْرَاجُهَا قَالَ- لَا أَدْرِي وَ لَكِنَّنِي كُنْتُ وَاقِفاً عَلَى بَابِ السُّلْطَانِ إِذْ خَرَجَ حَاجِبٌ فَدَعَاهَا وَ قَالَ لَهَا مَا الَّذِي تَكَلَّمْتِ قَالَتْ عَثَرْتُ فَقُلْتُ لَعَنَ اللَّهُ ظَالِمِيكِ يَا فَاطِمَةُ فَفُعِلَ بِي مَا فُعِلَ قَالَ فَأَخْرَجَ مِائَتَيْ دِرْهَمٍ وَ قَالَ خُذِي هَذِهِ وَ اجْعَلِي الْأَمِيرَ فِي حِلٍّ فَأَبَتْ أَنْ تَأْخُذَهَا فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ مِنْهَا دَخَلَ وَ أَعْلَمَ صَاحِبَهُ بِذَلِكَ ثُمَّ خَرَجَ فَقَالَ انْصَرِفِي إِلَى بَيْتِكِ فَذَهَبَتْ إِلَى مَنْزِلِهَا فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام أَبَتْ أَنْ تَأْخُذَ الْمِائَتَيْ دِرْهَمٍ قَالَ نَعَمْ وَ هِيَ وَ اللَّهِ مُحْتَاجَةٌ إِلَيْهَا قَالَ فَأَخْرَجَ مِنْ جَيْبِهِ صُرَّةً فِيهَا سَبْعَةُ دَنَانِيرَ وَ قَالَ اذْهَبْ أَنْتَ بِهَذِهِ إِلَى مَنْزِلِهَا فَأَقْرِئْهَا مِنِّي السَّلَامَ وَ ادْفَعْ إِلَيْهَا هَذِهِ الدَّنَانِيرَ قَالَ فَذَهَبْنَا جَمِيعاً فَأَقْرَأْنَاهَا مِنْهُ السَّلَامَ فَقَالَتْ بِاللَّهِ أَقْرَأَنِي جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ السَّلَامَ فَقُلْتُ لَهَا رَحِمَكِ اللَّهُ وَ اللَّهِ إِنَّ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ أَقْرَأَكِ السَّلَامَ فَشَقَّتْ جَيْبَهَا وَ وَقَعَتْ مَغْشِيَّةً عَلَيْهَا قَالَ فَصَبَرْنَا حَتَّى أَفَاقَتْ وَ قَالَتْ أَعِدْهَا عَلَيَّ فَأَعَدْنَاهَا عَلَيْهَا حَتَّى فَعَلَتْ ذَلِكَ ثَلَاثاً ثُمَّ قُلْنَا لَهَا خُذِي هَذَا مَا أَرْسَلَ بِهِ إِلَيْكِ وَ أَبْشِرِي بِذَلِكِ فَأَخَذَتْهُ مِنَّا وَ قَالَتْ-سَلُوهُ أَنْ يَسْتَوْهِبَ أَمَتَهُ مِنَ اللَّهِ فَمَا أَعْرِفُ أَحَداً تُوُسِّلَ بِهِ إِلَى اللَّهِ أَكْثَرَ مِنْهُ وَ مِنْ آبَائِهِ وَ أَجْدَادِهِ عليهم السلام قَالَ فَرَجَعْنَا إِلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام فَجَعَلْنَا نُحَدِّثُهُ بِمَا كَانَ مِنْهَا فَجَعَلَ يَبْكِي وَ يَدْعُو لَهَا ثُمَّ قُلْتُ لَيْتَ شِعْرِي مَتَى أَرَى فَرَجَ آلِ مُحَمَّدٍ قَالَ يَا بَشَّارُ إِذَا تُوُفِّيَ وَلِيُّ اللَّهِ وَ هُوَ الرَّابِعُ مِنْ وُلْدِي فِي أَشَدِّ الْبِقَاعِ بَيْنَ شِرَارِ الْعِبَادِ فَعِنْدَ ذَلِكَ يَصِلُ إِلَى وُلْدِ بَنِي فُلَانٍ مُصِيبَةٌ سَوَاءٌ فَإِذَا رَأَيْتَ ذَلِكَ الْتَقَتْ حَلَقُ الْبِطَانِ وَ لَا مَرَدَّ لِأَمْرِ اللَّهِ.

ص: 258

از بشار مكاري نقل شده است كه گفت: زماني كه امام صادق عليه السلام در كوفه بودند. به حضورش رسيدم. طبقي از خرماي طبرزد پيش رو داشت و از آن ميل مي نمود. چون مرا ديد فرمود: اي بشار نزديك شو و از اين خرما بخور.

گفتم: خدا گوارايت كند و مرا فدايت گرداند از چيزي كه در راه خود به اين جا ديده ام. سخت ناراحتم و دلم را به درد آورده است.

امام عليه السلام فرمود: به حقي كه به گردن تو دارم نزديك شو و از اين خرما بخور.

نزديك شدم و قدري خوردم. آنگاه امام عليه السلام (با اين كه از آنچه بشار ديده بود آگاهي داشت) فرمود: چه ماجرايي اين چنين تو را رنجانده است ؟

گفتم: يكي از ماموران حكومتي (باتازيانه يا چوب دستي) بر سر زني مي كوفت و او را به سوي زندان مي برد و آن زن فرياد مي زد: از خدا و پيامبرش ياري مي طلبم اما هيچ كس به مدد خواهي او پاسخ نمي داد.

امام پرسيد: چرا آن مامور حكومتي با او چنين مي كرد؟

بشار پاسخ داد: مردم مي گفتند كه آن زن به زمين خورده و گفته: خدا لعنت كند آناني كه در حق تو اي فاطمه (سلام الله عليها) ظلم كردند. و به همين دليل با او چنان رفتار مي شد.

بشار ميگويد: امام صادق عليه السلام از خوردن دست كشيد و چنان گريست كه محاسن، سينه و دستمال او از اشك تر شد. آنگاه فرمود: اي بشار! برخيز تا به مسجد سهله برويم و به درگاه خداي عزوجل دعا كنيم و آزادي آن زن را از حضرت احديت بخواهيم.

ص: 259

بشار ميگويد: آنگاه امام عليه السلام يكي از شيعيان خود را به كاخ حكومتي فرستاد و به او فرمود: تا پيك من نزد تو نيامده آنجا را ترك مكن (يعني منتظر باش و ببين با آن زن چه ميكنند) و اگر براي آن زن پيشامدي رخ داد ما را مطلع كن.

به همراه امام صادق عليه السلام به مسجد سهله رفتيم و هريك دو ركعت نماز گزارديم سپس امام عليه السلام دست به سوي آسمان بلند كرده به درگاه احديت عرضه داشت: انت الله لا اله الا انت...(ودعا را تا آخر خواند). آنگاه سر به به سجده نهاد و در آن حال جز صداي نفس كشيدن از او شنيده نمي شد. سپس سر از سجده برداشت و فرمود: برخيز كه آن زن آزاد شد. هر دو از مسجد بيرون شديم و در ميانه راه مردي كه امام عليه السلام او را به ماموريت فرستاده بود به مارسيد.امام به او فرمود: چه خبر؟گفت: حاكم آن زن را آزاد كرد.حضرت پرسيد : آزادي او به چه صورت بود؟

گفت: نميدانم. اما هنگامي كه كنار درب دارالحكومه ايستاده بودم. حاجب حاكم آن زن را خواست و از او پرسيد: چه چيزي بر زبان رانده اي؟زن گفت: چون به زمين افتادم. گفتم: خدا لعنت كند آناني كه در حق تو اي فاطمه (سلام الله عليها) ظلم كردند. و بر سرم آمد آنچه آمد.

حاجب دويست درهم به آن زن داد و بدو گفت: اين را بستان و امير را حلال كن.

زن از گرفتن درهم ها خودداري كرد. حاجب امير را از واكنش زن باخبر كرد. سپس بازگشت و به زن گفت: به خانه ات برگرد (تو آزاد هستي) و زن به سوي خانه خود روان شد.

ص: 260

امام صادق عليه السلام پرسيد:آن زن ازگرفتن دويست درهم خودداري كرد؟

گفت: در حالي از گرفتن آن مبلغ خودداري كرد كه به خدا سوگند بدان محتاج بود.

امام صادق عليه السلام كيسه اي حاوي هفت دينار از جيب خود در آورد و به آن مرد داد و به او فرمود: به خانه آن زن برو و سلام مرا به او برسان و اين دينارها را به او بده.

بشار ميگويد: هر دو روانه خانه آن زن شديم و سلام حضرتش را به او رسانيديم.

زن گفت: شما را به خدا سوگند آيا جعفر بن محمد عليه السلام مرا سلام داده است؟

به او گفتم: خدا تو را رحمت كند به خدا سوگند جعفر بن محمد تو را سلام داده است.

زن گريبان چاك داد و بي هوش بر زمين افتاد. كمي درنگ كرديم تا به هوش آمد و از ما خواست تا گفته خود را تكرار كنيم وبه درخواست او سه بار سلام امام را تكرار كرديم. آنگاه دينارها را به او داده.

گفتيم: بستان كه اينها را نيز حضرت براي تو فرستاده است و به آن شادباش.

زن كيسه دينارها را گرفت گفت: از حضرت بخواهيد تا براي اين كنيزش از خدا طلب عفو و بخشش كند. زيرا كسي را نمي شناسم كه چون او و پدرانش وسيله توسل به سوي خدا باشند.

راوي گويد: نزد امام صادق عليه السلام برگشتيم و وقايعي را كه رخ داده بود را به حضرت بازگو كرديم. حضرت هم گريستند و در حق او دعا كردند.

(1) الطبرزد: نوع من التمر سمى به لشدة حلاوته تشبيها بالسكر الطبرزد.

ص: 261

(2) الجلواز: الشرطى الذي يحف في الذهاب و المجي ء بين يدي الامير جمع جلاوزة.

بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج 47، ص: 379

 

 

 

 

 

 

تفكيك پيروان غدير و سقيفه

اعتقادات

أَبِي ره قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى الْعَطَّارُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سُلَيْمَانَ الدَّيْلَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ قَيْسٍ بَيَّاعِ الزُّطِّيِّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَقُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنَّ لِي جَاراً لَسْتُ أَنْتَبِهُ إِلَّا عَلَى صَوْتِهِ إِمَّا تَالِياً كِتَاباً يَخْتِمُهُ أَوْ يُسَبِّحُ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قَالَ إِلَّا أَنْ يَكُونَ نَاصِبِيّاً فَسَأَلْتُ عَنْهُ فِي السِّرِّ وَ الْعَلَانِيَةِ فَقِيلَ لِي إِنَّهُ مُجْتَمِعُ الْمَحَارِمِ قَالَ فَقَالَ يَا مَيْسَرَةُ يَعْرِفُ شَيْئاً مِمَّا أَنْتَ عَلَيْهِ قُلْتُ اللَّهُ أَعْلَمُ فَحَجَجْتُ مِنْ قَابِلٍ فَسَأَلْتُ عَنِ الرَّجُلِ فَوَجَدْتُهُ لَا يَعْرِفُ شَيْئاً مِنْ هَذَا الْأَمْرِ فَدَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَأَخْبَرْتُهُ بِخَبَرِ الرَّجُلِ فَقَالَ لِي مِثْلَ مَا قَالَ فِي الْعَامِ الْمَاضِي يَعْرِفُ شَيْئاً مِمَّا أَنْتَ عَلَيْهِ قُلْتُ لَا قَالَ يَا مَيْسَرَةُ أَيُّ الْبِقَاعِ أَعْظَمُ حُرْمَةً قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ ابْنُ رَسُولِهِ أَعْلَمُ قَالَ يَا مَيْسَرَةُ مَا بَيْنَ الرُّكْنِ وَ الْمَقَامِ رَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ وَ اللَّهِ لَوْ أَنَّ عَبْداً عَمَّرَهُ اللَّهُ فِيمَا بَيْنَ الرُّكْنِ وَ الْمَقَامِ أَلْفَ عَامٍ وَ فِيمَا بَيْنَ الْقَبْرِ وَ الْمِنْبَرِ يَعْبُدُهُ أَلْفَ عَامٍ ثُمَّ ذُبِحَ عَلَى فِرَاشِهِ مَظْلُوماً كَمَا يُذْبَحُ الْكَبْشُ الْأَمْلَحُ ثُمَّ لَقِيَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ بِغَيْرِ وَلَايَتِنَا لَكَانَ حَقِيقاً عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ يُكِبَّهُ عَلَى مَنْخِرَيْهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ.

«ميسّر بيّاع زطّى» مى گويد: به ديدن امام صادق عليه السّلام رفته و به او عرض كردم: فدايت گردم! همسايه اى دارم كه فقط با صداى او بيدار مى شوم يا قرآن خوانده، آيات آن را تكرار كرده و گريه و تضرع مى كند يا با گريه و تضرع دعا مى كند. و مى گويند از همه حرامهاى خداوند پرهيز مى كند. آن حضرت عليه السّلام فرمودند: اى ميسر! آيا اعتقادات تو را هم دارد؟ عرض كردم: خداوند مى داند. سال آينده كه به حج رفتم از اعتقادات او پرسيدم. معلوم شد اصلا ولايت اهل بيت را ندارد. دوباره به ديدن آن حضرت عليه السّلام رفته و از آن مرد سخن گفتم. او دوباره سؤال سال گذشته را تكرار نموده و فرمودند: آيا به اعتقادات تو معتقد است؟ عرض كردم: خير. فرمودند: اى ميسر! كدام نقطه زمين محترمتر است؟ عرض كردم: خدا و رسول او و پسر رسولش داناترند. فرمودند: اى ميسر! بين ركن و مقام يك گلزار از گلزارهاى بهشت و بين قبر رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم و منبر او نيز گلزار ديگرى از گلزارهاى بهشت است. اگر خداوند عمر بنده اى را آن قدر طولانى نمايد كه هزار سال بين ركن و مقام و بين قبر رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم و منبرش، او را عبادت كند؛ آنگاه همان گونه كه قوچ زيبا را ذبح مى كنند، او را مظلومانه در بسترش بكشند و سپس بدون ولايت ما خداوند عزّ و جلّ را ملاقات كند، سزاوار است كه خداوند او را با صورت در آتش جهنم بيفكند.

ص: 262

ثواب الأعمال و عقاب الأعمال / ترجمه بندرريگى، ص: 453

 

نشانه مومن و كافر

أَبِي ره قَالَ حَدَّثَنِي سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُوسَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَاسِمِ الْحَضْرَمِيِّ عَنِ الْمُفَضَّلِ بْنِ عُمَرَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السّلام قَالَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ عليه السّلام إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى جَعَلَ عَلِيّاً عليه السّلام عَلَماً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ لَيْسَ بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَهُ عَلَمٌ غَيْرُهُ فَمَنْ تَبِعَهُ كَانَ مُؤْمِناً وَ مَنْ جَحَدَهُ كَانَ كَافِراً وَ مَنْ شَكَّ فِيهِ كَانَ مُشْرِكاً.

مفضّل بن عمر، از امام صادق عليه السّلام روايت كرده است كه امام محمد باقر عليه السّلام فرمود: خداوند امير مؤمنان على عليه السّلام را در ميان خود و آفريدگان خود نشانه قرار داد، و ميان آنها و او (حضرت حق) نشانه اى جز او (على عليه السّلام) نيست، پس كسى كه از او پيروى كند، مؤمن؛ و كسى كه از پيرويش سر باز زند كافر است؛ و كسى كه در (حقّانيت و امامت و ولايت) او ترديد كند، مشرك مى باشد.

ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، النص، ص: 209

 

 

 

مؤمن بايد شش چيز را باور كند

كِتَابُ صِفَاتِ الشِّيعَةِ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنِ الصَّادِقِ عليه السلام قَالَ: مَنْ أَقَرَّ بِسَبْعَةِ أَشْيَاءَ فَهُوَ مُؤْمِنٌ الْبَرَاءَةِ مِنَ الْجِبْتِ وَ الطَّاغُوتِ وَ الْإِقْرَارِ بِالْوَلَايَةِ وَ الْإِيمَانِ بِالرَّجْعَةِ وَ الِاسْتِحْلَالِ لِلْمُتْعَةِ وَ تَحْرِيمِ الْجِرِّيِّ وَ الْمَسْحِ عَلَى الْخُفَّيْنِ .

ص: 263

عبد اللَّه گويد امام صادق عليه السلام فرمود: كسى كه بشش چيز باور كند مؤمن است:

1- بيزارى و دورى از گردنكشان و ستمگران(ابوبكر وعمر )

2- اقرار بولايت

3- باور به رجعت

4- حلال شمردن متعه

5-حرام شمردن مار ماهى

6-بر روى كفش مسح نكشيدن.

بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج 62، ص: 194 صفات الشيعة / ترجمه (اعلمى)، ص: 30

 

 

 

منكر امام كافر است

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى الْعَطَّارُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُوسَى الْخَشَّابِ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ عَنْ مَرْوَانَ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ الصَّادِقُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ ع الْإِمَامُ عَلَمٌ فِيمَا بَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ بَيْنَ خَلْقِهِ فَمَنْ عَرَفَهُ كَانَ مُؤْمِناً وَ مَنْ أَنْكَرَهُ كَانَ كَافِراً.

مروان بن مسلم از حضرت صادق عليه السّلام نقل كرد كه فرمود امام واسطه بين خدا و خلق است هر كه او را بشناسد مؤمن است و هر كه منكرش باشد كافر است.

امامت، ج 1، ص: 60 و كمال الدين و تمام النعمة، ج 2، ص: 412

 

دوستي با ناصبيان مستوجب عذاب الهي

عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السّلام قَالَ أَيُّمَا رَجُلٍ اتَّخَذَ وَلَايَتَنَا أَهْلَ الْبَيْتِ ثُمَّ أَدْخَلَ عَلَى نَاصِبِيٍّ سُرُوراً وَ اصْطَنَعَ إِلَيْهِ مَعْرُوفاً فَهُوَ مِنَّا بَرِي ءٌ وَ كَانَ ثَوَابُهُ عَلَى اللَّهِ النَّار.

امام صادق عليه السّلام فرمود: هر مردي كه ولايت ما را قبول كند و بعد با ناصبيان ملاقات نمايد، و با آنان دوستى و محبت داشته باشد و يا موجبات خوشحالى آنان را فراهم سازد، ما از وى برائت ميجوئيم و او مستحق آتش خواهد بود. مشكاة الأنوار / ترجمه عطاردى، ص: 94

ص: 264

بيان اهميت زيارت صاحب غدير

نشان دادن موضع قبر امير المومنين علي عليه السلام به صفوان بن مهران

مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ الرَّزَّازُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ أَبِي الْخَطَّابِ الزَّيَّاتِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ جَرِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السّلام قَالَ: إِنِّي لَمَّا كُنْتُ بِالْحِيرَةِ عِنْدَ أَبِي الْعَبَّاسِ كُنْتُ آتِي قَبْرَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السّلام لَيْلًا وَ هُوَ بِنَاحِيَةِ النَّجَفِ إِلَى جَانِبِ الْغَرِيِّ النُّعْمَانِ فَأُصَلِّي عِنْدَهُ صَلَاةَ اللَّيْلِ وَ أنْصَرِفُ قَبْلَ الْفَجْرِ.

محمّد بن جعفر رزّاز، از محمّد بن حسين و او از حجّال و او از صفوان بن مهران و او از مولانا ابى عبد اللَّه عليه السّلام نقل مى كند، وى مى گويد:راجع به مكان قبر امير المؤمنين عليه السّلام از آن حضرت پرسيدم؟

حضرت وصف آن مكان را برايم بيان فرموده و اظهار داشتند:موضعى است كه ريگ ها به روى هم انباشته شده و پشته اى ساخته اند.راوى مى گويد:به آن مكان رفته و در آنجا نماز خوانده سپس به محضر مبارك امام عليه السّلام بعدا مراجعت كرده و ايشان را از رفتن و نماز خواندنم در آنجا اطلاع دادم.حضرت فرمودند: عمل صحيحى انجام دادى.بعد از آن مدّت بيست سال در آنجا توقّف كرده و به خواندن نماز مشغول گرديدم.

كامل الزيارات / ترجمه ذهنى تهرانى، ص: 107

 

عمربن يزيدبارها در خدمت حضرت توفيق زيارت مولارا درك كرده

عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ قَالَ: أَتَانِي عُمَرُ بْنُ يَزِيدَ فَقَالَ لِي ارْكَبْ فَرَكِبْتُ مَعَهُ فَمَضَيْنَا حَتَّى أَتَيْنَا مَنْزِلَ حَفْصٍ الْكُنَاسِيِّ فَاسْتَخْرَجْتُهُ فَرَكِبَ مَعَنَا ثُمَّ مَضَيْنَا حَتَّى أَتَيْنَا الْغَرِيَّ فَانْتَهَيْنَا إِلَى قَبْرٍ فَقَالَ انْزِلُوا هَذَا قَبْرُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام فَقُلْنَا مِنْ أَيْنَ عَلِمْتَ فَقَالَ أَتَيْتُهُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام حَيْثُ كَانَ بِالْحِيرَةِ غَيْرَ مَرَّةٍ وَ خَبَّرَنِي أَنَّهُ قَبْرُهُ.

ص: 265

عبد اللَّه بن سنان گويد: عمر بن يزيد نزد من آمد و گفت: سوار شو برويم من سوار شدم و همراه او رفتم تا بمنزل حفص كناسى رسيديم، او را هم از خانه بيرون آوردم، سوار شد و همراه ما گشت، سپس آمديم تا بغرى رسيديم و بقبرى برخورديم، عمر گفت: فرود آئيد كه اين قبر امير المؤمنين است، گفتيم تو از كجا دانى؟گفت: زمانى كه امام صادق عليه السلام در حيره بود، بارها در خدمتش باينجا آمدم و بمن فرمود: اين قبر آن حضرتست.

أصول الكافي / ترجمه مصطفوى، ج 2، ص: 353

 

مدفن اميرالمومنين عليه السلام درنجف...

عَلِيِّ بْنِ الْحَكَمِ عَنْ صَفْوَانَ الْجَمَّالِ قَالَ: كُنْتُ وَ عَامِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جُذَاعَةَ الْأَزْدِيُّ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السّلام فَقَالَ لَهُ عَامِرٌ إِنَّ النَّاسَ يَزْعُمُونَ أَنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عليه السّلام دُفِنَ بِالرَّحْبَةِ فَقَالَ لَا قَالَ فَأَيْنَ دُفِنَ قَالَ إِنَّهُ لَمَّا مَاتَ حَمَلَهُ الْحَسَنُ عليه السّلام فَأَتَى بِهِ ظَهْرَ الْكُوفَةِ قَرِيباً مِنَ النَّجَفِ يَسْرَةً عَنِ الْغَرِيِّ يَمْنَةً عَنِ الْحِيرَةِ فَدُفِنَ بَيْنَ ذَكَوَاتٍ بِيضٍ قَالَ فَلَمَّا كَانَ بَعْدُ ذَهَبْتُ إِلَى الْمَوْضِعِ فَتَوَهَّمْتُ مَوْضِعاً مِنْهُ ثُمَّ أَتَيْتُهُ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ أَصَبْتَ أَصَبْتَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ رَحِمَكَ اللَّهُ [أَصَبْتَ رَحِمَكَ اللَّهُ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ].

على بن حكم و او از صفوان جمال حكايت كرده كه وى گفت: من و عامر بن عبد اللَّه بن جذاعه ازدى محضر امام صادق عليه السّلام بوديم، ناقل مى گويد:عامر به امام عرض نمود: مردم گمان دارند كه امير المؤمنين عليه السّلام در «رحبه» مدفون هستند حضرت فرمودند: خير، اين طور نيست.

راوى مى گويد: عرضه داشتم پس آن حضرت در كجا مدفون مى باشند؟حضرت فرمودند:وقتى امير المؤمنين عليه السّلام رحلت فرمودند امام حسن عليه السّلام ايشان را به پشت كوفه در مكانى كه نزديك نجف و در چپ غرى و راست حيره بود انتقال داده سپس بين ريگهاى سفيد و روشن آن حضرت را دفن نمودند.

ص: 266

راوى مى گويد:بعد از اين به مكانى رفته و پنداشتم آن مكان مدفن حضرت امير المؤمنين عليه السّلام است و سپس كه محضر مبارك امام صادق عليه السّلام مشرّف شدم از پندار خود به آن جناب خبر داده و از صحّت و سقم آن جويا شدم، حضرت سه مرتبه فرمودند:خداوند تو را رحمت كند در پندارت به صواب رفتى.

كامل الزيارات / ترجمه ذهنى تهرانى، ص: 93

دو قبر در غرىّ

عَنْ سَعْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مُوسَى الْخَشَّابِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَسْبَاطٍ رَفَعَهُ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السّلام إِنَّكَ إِذَا أَتَيْتَ الْغَرِيَّ رَأَيْتَ قَبْرَيْنِ قَبْراً كَبِيراً وَ قَبْراً صَغِيراً فَأَمَّا الْكَبِيرُ فَقَبْرُ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ وَ أَمَّا الصَّغِيرُ فَرَأْسُ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ عليه السّلام.

سعد بن عبد اللَّه از حسن بن موسى الخشاب و او از على بن اسباط به طور مرفوعه نقل نموده و گفت:

امام صادق عليه السّلام فرمودند:وقتى به غرىّ وارد شده دو قبر مى بينى: قبر بزرگ و قبر كوچك.

امّا قبر بزرگ آن قبر امير المؤمنين عليه السّلام است.و امّا قبر كوچك: آن محل دفن سرّ مطهر حضرت حسين بن على عليه السّلام مى باشد.

كامل الزيارات / ترجمه ذهنى تهرانى، ص: 98

 

قبر امير المؤمنين علي عليه السلام ومكان سر مطهّر حضرت حسين وجاى منبر قائم عليهم السّلام

أَبَانِ بْنِ تَغْلِبَ قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السّلام فَمَرَّ بِظَهْرِ الْكُوفَةِ فَنَزَلَ وَ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ- ثُمَّ تَقَدَّمَ قَلِيلًا فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ سَارَ قَلِيلًا فَنَزَلَ فَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ قَالَ هَذَا مَوْضِعُ قَبْرِ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السّلام قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَمَا الْمَوْضِعَيْنِ اللَّذَيْنِ صَلَّيْتَ فِيهِمَا قَالَ مَوْضِعُ رَأْسِ الْحُسَيْنِ عليه السّلام وَ مَوْضِعُ مِنْبَرِ الْقَائِمِ عليه السّلام .

ص: 267

از ابان بن تغلب نقل شده كه وى گفت:در همراهي حضرت ابى عبد اللَّه عليه السّلام بودم كه آن حضرت از پشت كوفه عبور فرموده و سپس از مركب به زير آمده و دو ركعت نماز خواندند و بعد اندكى جلو رفته و دو ركعت ديگر خوانده سپس كمى حركت فرموده و باز پياده شدند و دو ركعت نماز خوانده سپس فرمودند:اين جا، قبر امير المؤمنين عليه السّلام است.عرض كردم: فدايت شوم پس آن دو مكان كه در آن نماز خوانديد چه بود؟حضرت فرمودند:يكى مكان سر مطهّر حضرت حسين عليه السّلام بود و ديگرى جاى منبر قائم عليه السّلام مى باشد.

كامل الزيارات / ترجمه ذهنى تهرانى، ص: 98

امام صادق عليه السّلام شبها بزيارت اميرالمومنين علي عليه السلام مي رفتند

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ الرَّزَّازُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ أَبِي الْخَطَّابِ الزَّيَّاتِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ جَرِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السّلام قَالَ: إِنِّي لَمَّا كُنْتُ بِالْحِيرَةِ عِنْدَ أَبِي الْعَبَّاسِ كُنْتُ آتِي قَبْرَ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السّلام لَيْلًا وَ هُوَ بِنَاحِيَةِ النَّجَفِ إِلَى جَانِبِ الْغَرِيِّ النُّعْمَانِ فَأُصَلِّي عِنْدَهُ صَلَاةَ اللَّيْلِ وَ أنْصَرِفُ قَبْلَ الْفَجْرِ.

محمّد بن جعفر رزّاز از محمّد بن حسين بن ابى خطاب زيات و او از حسن بن محبوب و او از اسحق بن جرير نقل كرده كه وى گفت:امام صادق عليه السّلام فرمودند:هنگامى كه در حيره نزد ابى العباس بودم شب ها به زيارت قبر امير المؤمنين عليه السّلام مى رفتم، قبر آن حضرت در ناحيه نجف به جانب غرى النّعمان مى باشد به هر صورت نزد قبر نماز شب را خوانده و پيش از طلوع فجر از آنجا بر مى گشتم.

ص: 268

كامل الزيارات / ترجمه ذهنى تهرانى، ص: 107

 

حرم علىّ بن أبى طالب عليه السلام

رَوَى خَالِدُ بْنُ مَادٍّ الْقَلَانِسِيُّ عَنِ الصَّادِقِ عليه السّلام أَنَّهُ قَالَ:- مَكَّةُ حَرَمُ اللَّهِ وَ حَرَمُ رَسُولِهِ وَ حَرَمُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عليه السّلام وَ الصَّلَاةُ فِيهَا بِمِائَةِ أَلْفِ صَلَاةٍ وَ الدِّرْهَمُ فِيهَا بِمِائَةِ أَلْفِ دِرْهَمٍ وَ الْمَدِينَةُ حَرَمُ اللَّهِ وَ حَرَمُ رَسُولِهِ- وَ حَرَمُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عليه السّلام الصَّلَاةُ فِيهَا بِعَشَرَةِ آلَافِ صَلَاةٍ وَ الدِّرْهَمُ فِيهَا بِعَشَرَةِ آلَافِ دِرْهَمٍ وَ الْكُوفَةُ حَرَمُ اللَّهِ وَ حَرَمُ رَسُولِهِ وَ حَرَمُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عليه السّلام وَ الصَّلَاةُ فِيهَا بِأَلْفِ صَلَاةٍ وَ سَكَتَ عَنِ الدِّرْهَمِ.

خالد بن ماد قلانسى از امام صادق عليه السّلام روايت كرده كه آن حضرت فرمود: مكّه حرم خداوند و حرم رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله و حرم علىّ بن أبى طالب عليه السّلام است و ثواب يك نماز كه در آن بجا آورده شود برابر است با صد هزار نماز (كه در نقاط ديگر كرده شود) و يك درهم در آنجا (كه در راه خدا داده شود) ثوابش برابر با صد هزار درهم است كه در ساير جاها صدقه دهند، و مدينه حرم خداوند متعالى و حرم رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و حرم علىّ بن أبى طالب عليه السّلام است، يك نماز كه در آنجا خوانده شود ثواب ده هزار نماز جاى ديگر را دارد، و يك درهم در راه خدا صرف كردن در آنجا ثوابش برابر با انفاق ده هزار درهم است كه در غير آنجا صرف شود، و كوفه حرم خداوند و حرم رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و حرم على بن أبى طالب عليه السّلام است، و يك نماز كه در آنجا بجاى آرند با هزار نماز برابر است، و راجع به ثواب انفاق درهم سخنى نفرمود.

ص: 269

من لا يحضره الفقيه / ترجمه غفارى، على اكبر ومحمد جواد و بلاغى، صدر، ج 1، ص:342

شهادت امام صادق عليه السلام پيامد دشمني باغدير

اشاره

پيامبر اكرم صلي الله عليه و اله وسلم در روز غدير خم نه تنها علي عليه السلام را به عنوان جانشين بلافصل خود انتخاب كرد ، بلكه يازده امام بعد از او را نيز به مردم معرفي نمود و اطاعت از آنها را براي مردم واجب گردانيد .

حضرت صادق عليه السلام ششمين پيشوا و بعنوان پنجمين وارث غدير،بعد از پيامبر صلي الله عليه وآله وسلم مي باشند و بواسطه ي كينه توزي هاي دشمنان غدير و غاصبان خلافت از حق الهي خويش منع شدند و خلافت ظاهري ايشان بعنوان جانشين پيامبر صلي الله عليه واله و سلم غصب گرديد و بالاخره توسط يكي از همين غاصبين بنام منصور دوانقي بوسيله انگور زهر آگين مسموم گرديدند و شهيد شدند و بدين ترتيب لكه ننگ ديگري در تاريخ اسلام رقم خورد و ششمين پيشواي عدالت يكي ديگر از معرفي شدگان در غدير خم بنام امام جعفر صادق عليه السلام به شهادت رسيد .

شهادت امام صادق عليه السلام ريشه در سقيفه دارد زيرا در آنجا و قبل از آن منافقين ودشمنان غدير هم پيمان شدند كه ،نگذارنند آناني را كه پيامبر اكرم صلي الله عليه و اله وسلم در غدير به امر خدا معرفي نمود برمسند خلافت برسند وحتي بايدخودشان وآثار آنان محو گردد.

شهادت

كلينى به سند موثّق از امام موسى عليه السّلام روايت كرده است كه گفت: پدر بزرگوار خود را كفن كردم در دو جامه سفيد مصرى كه در آنها احرام مى بست، و در پيراهنى كه مى پوشيد، و در عمامه اى كه از امام زين العابدين عليه السّلام به او رسيده بود، و در برد يمنى كه به چهل دينار طلا خريده بود «1»، و اگر امروز مى بود به چهار صد دينار مى ارزيد.

ص: 270

ايضاً روايت كرده است كه بعد از وفات حضرت صادق عليه السّلام حضرت امام موسى عليه السّلام مى فرمود هر شب چراغ بر افروزند در حجره اى كه آن حضرت در آن حجره وفات يافته بود «2».

ابن بابويه و ديگران گفته اند كه: به امر منصور ملعون آن حضرت را به زهر شهيد كردند، و گويند كه: انگور زهرآلودى به آن حضرت خورانيدند، و به اتّفاق آن امام رفيع در قبرستان بقيع در جنب والد منيع خود مدفون گرديد «3».

در روزگار منصور، امام صادق به وسيله زهرى كه منصور فراهم آورده بود، به شهادت رسيد. شهادت امام در بيست و پنجم شوال سال 148 ه. اتفاق افتاد و در قبرستان بقيع در كنار پدرش و جدش و امام مجتبى (ع) مدفون گرديد. درود خدا بر جملگى آنان باد.

حضرت صادق عليه السّلام در ماه شوّال «4» سنه يكصد و چهل و هشت به سبب انگور زهرآلود كه منصور به آن حضرت خورانيده بودبه شهادت رسيد. و در وقت شهادت از سنّ مباركش شصت و پنج سال «5» گذشته بود و شوال بوده، بلى صاحب جنّات الخلود كه متتبّع ماهرى است در روز بيست و پنجم شوال بوده آن ماه گفته، «6»

( 1) كافى 1/ 476.

( 2) كافى 3/ 251.

( 3) الفصول المهمّه 227؛ ارشاد شيخ مفيد 2/ 180؛ مناقب ابن شهر آشوب 4/ 302.

(4) نك: الكافى، ج 1، ص 472؛ التهذيب، ج 6، ص 78؛ فرق الشيعة، ص 78؛ جلاء العيون، ص 883.

(5) نك: الكافى، ج 1، ص 472؛ الارشاد مفيد، ج 2، ص 180؛ جلاء العيون، ص 883.

ص: 271

(6) جنات الخلود، ص 29.

 

 

 

حال شهادت

و نقل شده از مشكاة الأنوار كه داخل شد بر آن حضرت بعض اصحابش در مرض وفاتش ديد كه حضرت را چندان لاغر و باريك شده كه گويا هيچ از آن بزرگوار نمانده جز سر نازنينش پس آن مرد به گريه در آمد. حضرت فرمود: براى چه گريه مى كنى؟

گفت: گريه نكنم، با آن كه شما را به اين حال مى بينم؟! فرمود: چنين مكن، همانا مؤمن چنان است كه هر چه عارض او شود خير او است، و اگر بريده شود اعضاى او براى او خير است؛ و اگر مالك شود مشرق و مغرب را براى او خير است. «1»

(1) مشكاة الانوار، ص 75، باب اوّل، فصل سابع در «رضا»؛ بحار الأنوار، ج 71، ص 109.

منتهى الآمال، شيخ عباس قمى ،ج 2،ص:1404

 

برخوردهاى خشن منصور با امام صادق عليه السّلام

آتش زدن خانه امام صادق عليه السّلام

شيخ كلينى (ره) از مفضّل بن عمر (يكى از شاگردان برجسته امام صادق عليه السّلام) نقل مى كند: منصور دوانيقى به حسن بن زيد كه فرماندار او در مكّه و مدينه بود، فرمان داد تا خانه امام صادق عليه السّلام را به آتش بكشاند.

او اين مأموريت را انجام داد، خانه آن حضرت آتش گرفت، به طورى كه در خانه و دالان خانه، از آتش، شعله ور گرديد، آن حضرت روى آتش راه مى رفت و مى فرمود:

انا ابن اعراق الثّرى انا ابن ابراهيم خليل اللّه

ص: 272

: «من فرزند ريشه هاى خير زمين هستم (يعنى پسر اسماعيل هستم كه فرزندانش در نقاط مختلف زمين ريشه دوانده و پراكنده شده اند) من فرزند ابراهيم خليل خدا عليه السّلام مى باشم» [كنايه از اينكه نمرود، ابراهيم عليه السّلام را در آتش انداخت، و آتش براى او سرد شد، اى خدا، آتش را برايم سرد گردان، و دشمن مرا مانند نمرود خوار كن ].

الأنوار البهية ،ص:248و249

احضار شبانه امام صادق عليه السّلام

روايت شده: شبى منصور دوانيقى (دوّمين خليفه عبّاسى) به خواب نرفت، دربان خود «ربيع» را طلبيد، و به او فرمان داد، هم اكنون نزد جعفر بن محمّد (امام صادق عليه السّلام) برو و او را به اينجا بياور.

ربيع مى گويد: به در خانه آن حضرت رفتم، او را تنها در خانه اش يافتم، بدون اجازه، وارد خانه اش شدم، ديدم گونه هاى آن حضرت، خاك آلود است، دستهايش را به حال دعا و تضرّع بلند كرده، و اثر خاك در چهره و رخسارش (بر اثر سجده) ديده مى شود.

الأنوار البهية ،ص:248

 

اشعار ابو هريره، هنگام تشييع جنازه امام صادق عليه السّلام

اشعار ابو هريره، هنگام تشييع جنازه امام صادق عليه السّلام

از عيسى بن داب روايت شده: هنگامى كه جنازه امام صادق عليه السّلام رادر ميان تابوت نهاده و به سوى بقيع براى دفن مى بردند، ابو هريره «1» اين اشعار را مى خواند:

اقول و قد راحوا به يحملونه على كاهل من حامليه و عاتق

أ تدرون ما ذا تحملون الى الثّرى ثبيرا ثوى من رأس علياء شاهق

ص: 273

غداة حثى الحاثون فوق ضريحه ترابا و اولى كان فوق المفارق

: «مى گويم: همانا به سوى جنازه امام صادق عليه السّلام رفتند و آن را بر شانه و دوش خود گرفتند و حمل كردند.

آيا مى دانيد كه چه شخصيتى را به سوى خاك قبر، حمل مى كنيد؟ كوه سر برافراشته اى بر فراز بلند و بسيار مرتفع را (مى نگرم)

آنها خاك قبر را بر روى جنازه او مى ريزند، بهتر اين است كه آن خاك را بر سرهاى خود بريزند» [يا بهتر اين است كه جنازه او را در قبر ننهند، بلكه روى سرهاى خود قرار دهند].

(1) منظور از اين ابو هريره، ابو هريره صحابه، كه به دروغگوئى معروف است، نيست،

بلكه منظور ابو هريره عجلى است كه در شمار شاعران خاندان رسالت عليهم السّلام است، كه آشكارا درباره مقام آنها، شعر مى سرود.

الأنوار البهية ،ص:271

پاداش زيارت مرقد شريف امام صادق عليه السّلام

پاداش زيارت مرقد شريف امام صادق عليه السّلام و ساير امامان عليهم السّلام

شيخ مفيد (ره) در كتاب «مقنعه»، در باب پاداش زيارت مرقد شريف امام سجّاد عليه السّلام و امام باقر عليه السّلام و امام صادق عليه السّلام مى نويسد:

روايت شده امام صادق عليه السّلام فرمود:

من زارنى غفرت له ذنوبه و لم يمت فقيرا

: «كسى كه مرا زيارت كند، گناهانش آمرزيده شود، و فقير نمى ميرد».

ابو بصير مى گويد: امام صادق عليه السّلام فرمود: كيست كه شعر ابو هريره را براى ما بخواند، عرض كردم: فدايت شوم، او شراب مى خورد، فرمود: «خدا او را رحمت كند، خداوند هر گناهى را- اگر همراه دشمنى با على عليه السّلام نباشد- (سرانجام) مى آمرزد» (مؤلّف)

ص: 274

امام حسن عسكرى عليه السّلام فرمود: «كسى كه جعفر (امام صادق «ع») و پدرش را زيارت كند، به چشم درد مبتلا نمى شود، و بيمار نمى گردد، و در حال پريشانى از دنيا نمى رود».

امام صادق عليه السّلام فرمود: «كسى كه امامى از امامان عليهم السّلام را زيارت كند، و چهار ركعت نماز در كنار قبرشان بخواند، خداوند پاداش يك حجّ و يك عمره را براى او مى نويسد».

شخصى از امام صادق عليه السّلام پرسيد: «پاداش كسى كه شما را زيارت كند چيست؟»، آن حضرت در پاسخ فرمود:

يكون كمن زار رسول اللّه

: «مانند آن كسى است كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را زيارت نموده است».

امام رضا عليه السّلام فرمود: «براى هر امامى بر گردن شيعيانش، عهد و پيمانى است، همانا يكى از امور كامل نمودن وفاى به عهد، و اداى نيك حقّ آنها، زيارت قبرهاى آنها است، كسى كه از روى اشتياق، و از روى تصديق به آنچه كه اشتياق به آن دارند، آنها را زيارت كند، آنها در قيامت از زيارت كنندگان، شفاعت نمايند.

الأنوار البهية ،ص:272

درباره مركز

بسمه تعالی
جَاهِدُواْ بِأَمْوَالِكُمْ وَأَنفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اللّهِ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ
با اموال و جان های خود، در راه خدا جهاد نمایید، این برای شما بهتر است اگر بدانید.
(توبه : 41)
چند سالی است كه مركز تحقيقات رايانه‌ای قائمیه موفق به توليد نرم‌افزارهای تلفن همراه، كتاب‌خانه‌های ديجيتالی و عرضه آن به صورت رایگان شده است. اين مركز كاملا مردمی بوده و با هدايا و نذورات و موقوفات و تخصيص سهم مبارك امام عليه السلام پشتيباني مي‌شود. براي خدمت رسانی بيشتر شما هم می توانيد در هر كجا كه هستيد به جمع افراد خیرانديش مركز بپيونديد.
آیا می‌دانید هر پولی لایق خرج شدن در راه اهلبیت علیهم السلام نیست؟
و هر شخصی این توفیق را نخواهد داشت؟
به شما تبریک میگوییم.
شماره کارت :
6104-3388-0008-7732
شماره حساب بانک ملت :
9586839652
شماره حساب شبا :
IR390120020000009586839652
به نام : ( موسسه تحقیقات رایانه ای قائمیه)
مبالغ هدیه خود را واریز نمایید.
آدرس دفتر مرکزی:
اصفهان -خیابان عبدالرزاق - بازارچه حاج محمد جعفر آباده ای - کوچه شهید محمد حسن توکلی -پلاک 129/34- طبقه اول
وب سایت: www.ghbook.ir
ایمیل: این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
تلفن دفتر مرکزی: 03134490125
دفتر تهران: 88318722 ـ 021
بازرگانی و فروش: 09132000109
امور کاربران: 09132000109